Art. 383

Pokaż w całym akcie

Art. 383 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 383. W postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.

art. 383 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 383 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

   …Zgodnie z tym, do oceny dopuszczalności przedmiotowej zmiany powództwa w sprawie o rozwód albo o separację mają zastosowanie art. 193 § 1 i art. 383 k.p.c. Na podstawie pierwszego z nich zmiana powództwa przez żądanie rozwodu zamiast separacji i odwrotnie jest zawsze możliwa przed sądem pierwszej…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 listopada 2004 r., III CZP 62/04

   …które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy”) oraz na tle poprzednika obecnego przepisu – art. 383 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 kwietnia 2006 r., III PK 12/06

   …a to te dwa przepisy były podstawą wydania orzeczenia uwzględniającego w całości powództwo, także w części w dopuszczalny sposób (zgodny z art. 383 k.p.c.) rozszerzonej w toku postępowania apelacyjnego. Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa twierdząc, że samo wypowiedzenie umowy o…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 maja 2014 r., I PZ 3/14

   …Kodeks postępowania cywilnego na etapie, toczącym się przed sądem II instancji. Niedopuszczalność zmiany przedmiotu żądania, wynikająca z art. 383 k.p.c., nie zwalnia sądu z konieczności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W piśmiennictwie na ogół pomija się sposób, w jaki należy podejść do…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 marca 2011 r., II PK 225/10

   …uchybiła terminowi wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę oraz że złożyła wniosek o przywrócenie terminu; 4) niezastosowanie art. 383 k.p.c., przez „dopuszczenie nieuprawnionej zmiany powództwa w postępowaniu apelacyjnym, które powinno skutkować oddaleniem apelacji”; 5)…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 lutego 2013 r., I CSK 586/12

   …k.r.o., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 383 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym obowiązuje zakaz występowania z nowymi roszczeniami. Wyjątek od tej reguły obwarowany jest przesłanką "zmiany…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 listopada 2011 r., V CSK 528/10

   …skuteczna również skarga kasacyjna powoda. Podstawowe znaczenie mają podniesione w niej zarzuty procesowe, w szczególności zarzut naruszenia art. 383 k.p.c. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, że przepis ten miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i wyłączył możliwość powołania…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 stycznia 2009 r., V CSK 282/08

   …wreszcie na jednoczesnej zmianie żądania i twierdzeń (orzeczenie SN z dnia 13 września 1960 r., 2 CR 212/60, OSN 1962/I, poz. 16). W świetle art. 383 k.p.c. za niedopuszczalną uznać należy dokonaną dopiero w postępowaniu apelacyjnym zmianę żądania pozwu, polegającą na wyeksponowaniu nowego…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 października 2008 r., II PK 71/08

   …pierwszej instancji. Nie może więc być ono przedmiotem analizy w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym. 16 Warto zauważyć, że unormowania art. 383 k.p.c. w istotny sposób modyfikują dopuszczalność zmiany przedmiotowej powództwa przed sądem drugiej instancji w relacji do uregulowań art. 193…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 czerwca 2009 r., II CSK 24/09

    …31 stycznia 2008, III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55). Swobodę wprowadzania w postępowaniu apelacyjnym zmian do rozpatrywanego żądania wyznacza art. 383 k.p.c., zakazujący rozszerzenia na tym etapie żądań, a także wystąpienia z nowymi roszczeniami. Sąd Apelacyjny zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 383 (1119)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.