Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2025 r., III AUz 201/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2025 r., III AUz 201/24

Tekst

1 Sygn. akt III AUz 201/24

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 2 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w punkcie 1 odrzucił odwołanie, w punkcie drugim zasądził od S. H. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnia się postanowienia do dnia zapłaty

3 W uzasadnieniu Sąd podał, że decyzją z dnia 14 sierpnia 2023 r. organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. przeniósł na S. H. odpowiedzialność za zobowiązania płatnika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 325.877,33 zł.

4 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. H. wraz z wnioskiem

5 o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

6 Do odwołania dołączono oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa do odbioru korespondencji z dnia 24 sierpnia 2023 r. założonego A. B. (1) i odebranego przez nią w tym samym dniu oraz oświadczanie A. B. (1) z dnia 4 października 2023 r.,

7 z którego wynika, że pomimo wypowiedzenia jej pełnomocnictwa z dniem 25 sierpnia 2023 r.,

8 w dniu 29 sierpnia 2023 r. odebrała zaskarżoną decyzję, którą przekazała odwołującemu w dniu 30 września 2023 r.

9 Sąd Okręgowy podkreślił, że Poczta Polska S.A. w odpowiedzi na wezwanie podała,

10 że S. H. w dniu 8 grudnia 2022 r. udzielił pełnomocnictwa pocztowego nr (...) na odbiór korespondencji adresowanej do odwołującego na adres (...), (...) B. i nie zostało ono odwołane. Nadto wszystkie trzy listy polecone zostały wydane przez pracowników urzędu pocztowego (...), gdzie odbierającą każdorazowa była A. B. (1), którą przedmiotową korespondencję odebrała na podstawie pełnomocnictwa pocztowego oraz na podstawie oświadczania o wspólnym zamieszkaniu

11 z adresatem.

12 Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy, przytoczył przepis art. 477⁹ § 3 k.p.c., uznając, że S. H. przekroczył termin do złożenia odwołania, a wskazane przez niego okoliczności usprawiedliwiające przekroczenie terminu miesięcznego nie zasługują na uwzględnienie i odrzucił odwołanie.

13 O kosztach zastępstwa procesowego na rzecz ZUS Oddziału w C. od strony odwołującej się Sąd ten orzekł jak w punkcie 2 postanowienia na zasadzie art. 98 § 1, § 1¹, art. 99 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), przy uwzględnieniu, iż wartość przedmiotu sporu w odwołaniu pełniącym rolę pozwu wynosi 325.877,33 zł.

14 W zażaleniu na całość zaprezentowanego rozstrzygnięcia ubezpieczony zarzucił Sądowi pierwszej instancji:

15 - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 477⁹ § 3 k.p.c. w zw. z art. 477⁹ § 1 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprzywrócenie terminu, podczas gdy odwołujący nie dokonał czynności procesowej z przyczyn niezależnych od niego, a przekroczenie terminu do złożenia odwołanie nie było nadmierne, co uprawdopodobnił i wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonał czynności procesowej;

16 - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 271 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodu z zeznania świadka A. B. (2) poprzez niedanie wiary zeznaniom świadka w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zeznania świadka były spójne, rzeczowe i zasługiwały na wiarę;

17 - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 417¹§ 2 k.c. poprzez naruszenie zasad słuszności w przekroczeniu dyskrecjonowanej możliwości Sądu oceny czy okres opóźnienia

18 w złożeniu odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. nie był nadmierny, co skutkowało odrzuceniem odwołania w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jasno wynikało, że decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a uwzględnienie odwołania doprowadziłoby z dużym prawdopodobieństwem do jej uchylenia;

19 - naruszenie art. 45 Konstytucji poprzez uniemożliwienie odwołującemu prawa do Sądu;

20 - naruszenie art. 176 Konstytucji poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

21 W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji oraz przyjęcie odwołania do rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej isntnacji oraz zasądzenie od organu rentowego

22 na rzecz ubezpieczonego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

23 W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie

24 od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

25 w postępowaniu zażaleniowym według norm prawem przepisanych.

26 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

27 Zażalenie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.

28 Wbrew stanowisku wyrażonego w zażaleniu, brak jest podstaw do podważenia trafności rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego zawartego w postanowieniu z dnia 2 września 2024 r.

29 Przypomnieć wypada, iż zgodnie z art. 477⁹ § 1 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Termin ten kończy się zatem z upływem w następnym miesiącu dnia odpowiadającego datą dniowi doręczenia odpisu decyzji, a gdyby takiego dnia w następnym miesiącu nie było w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 112 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c.).

30 Z akt sprawy wynika, że S. H. w dniu 9 października 2023 r. wniósł odwołanie od decyzji ZUS Oddziału w C. z dnia 14 sierpnia 2023 r., doręczonej za pośrednictwem pełnomocnika pocztowego w dniu 29 sierpnia 2023 r.

31 Na podstawie art. 477⁹ § 3 k.p.c. sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Oznacza to, że w odrębnym postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w odniesieniu do odwołania wszczynającego postępowanie sądowe przepis ten ma charakter lex specialis, wobec ogólnych reguł postępowania o przywrócenie terminu, przewidzianych w art. 168 i następnych k.p.c. Sąd z urzędu dokonuje nie tylko sprawdzenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania, ale także - w przypadku stwierdzenia opóźnienia - ocenia jego rozmiar oraz przyczyny. Należy także zaaprobować pogląd,

32 że sformułowanie w art. 477⁹ § 3 k.p.c. „przyczyny niezależne” jest szersze od „braku winy strony” (art. 168 § 1 k.p.c.) i pozwala na uwzględnienie także niektórych przyczyn zawinionych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2014 r., I UK 231/13). Należy mieć bowiem na względzie, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dotyczyć może osób z różnym stopniem doświadczenia życiowego i wykształcenia i co do tych osób ocena „przyczyny niezależnej od strony” nie powinna być dokonywana wyłącznie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (jak przy wykładni i stosowaniu art. 168 § 1 k.p.c.), ale także z uwzględnieniem miernika subiektywnego.

33 Zatem z normy art. 477⁹ § 3 k.p.c., wynika wprost, iż do przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie się obu warunków: przekroczenie terminu nie może być nadmierne, a przyczyna tego musi być niezależna od odwołującego się.

34 W realiach niniejszego spory trzeba wskazać, że w odwołaniu wniesionym w dniu

35 9 października 2023 r., a następnie w zażaleniu, skarżący podaje, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego, gdyż pomimo odwołania pełnomocnictwa do obioru poczty, przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję z dnia 14 sierpnia 2023 r. została odebrana przez A. B. (1) w dniu 29 sierpnia 2023 r., zaś dopiero w dniu 30 września 2023 r. A. B. poinformował skarżącego o odebranej korespondencji.

36 W ocenie Sądu Apelacyjnego przytoczone okoliczności nie są przyczynami niezależnymi od odwołującego, w opisanym wyżej znaczeniu.

37 Podkreślenia wymaga, iż przepisy k.p.c. oraz akty ustawowe z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych nie regulują zasad dotyczących doręczania decyzji organu rentowego. W tym zakresie należy się kierować regułami ustanowionymi w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy

38 (art. 39 k.p.a.). Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma niewątpliwie znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia terminu. Na mocy art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Ponadto zgodnie z art. 37 ustawy Prawo pocztowe przesyłkę pocztową doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, ponadto przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa pocztowego w placówce pocztowej. Zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r.

39 w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U.

40 z 2013 r., poz. 545), przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru (§ 1). Pojęcie osoby upoważnionej do odbioru przesyłek sądowych związane jest z pełnomocnictwem pocztowym, o którym mowa w art. 38 ustawy Prawo pocztowe.

41 I tak, wskazać należy, iż z informacji przesłanej przez Pocztę Polską (Biuro Kontroli

42 i Zarządzanie Bezpieczeństwem) z dnia 8 sierpnia 2024 r. wynika, że S. H. w dniu 8 grudnia 2022 r. udzielił pełnomocnictwa pocztowego nr (...) na odbiór korespondencji adresowanej do odwołującego na adres (...), (...) B. i nie zostało ono odwołane. Nadto wszystkie trzy listy polecone zostały wydane przez pracowników urzędu pocztowego (...), gdzie odbierającą każdorazowa była A. B. (1), którą przedmiotową korespondencję odebrała na podstawie pełnomocnictwa pocztowego oraz na podstawie oświadczania o wspólnym zamieszkaniu z adresatem.

43 Wskazać zatem należy, iż w powyższy sposób organ rentowy doręczył skarżącemu zawiadomienie z dnia 12 czerwca 2023 r. o wszczęciu z urzędu postepowania w sprawie przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania składkowe (...)

44 Sp. z o.o. (odebrane przez A. B. (1) w dniu 27 czerwca 2023 r.) oraz zawiadomienie o zakończeniu tego postepowania z dnia 4 lipca 2023 r. (odebrane przez A. B. (1)

45 w dniu 6 lipca 2023 r.).

46 Również decyzja z dnia 14 sierpnia 2023 r. odebrana została przez A. B. (1)

47 z dniu 29 sierpnia 2023 r.

48 Skarżący nie neguje, że udzielone A. B. (2) pełnomocnictwo pocztowe spełniało wymogi określone w art. 38 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe. Oznacza to, że osoba ta uprawniona była do odbioru przesyłki ze wszystkimi prawem przewidzianymi skutkami związanymi z doręczeniem, dokonanym w trybie art. 37 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Jednocześnie trzeba wskazać, że skarżący nie kwestionuje, że nie poinformował Poczty Polskiej o odwołaniu pełnomocnictwa pocztowego udzielonego A. B. (art. 38 ust. 5 ustawy Prawo pocztowe).

49 Tak więc, skoro skutki doręczenia przesyłki adresatowi na podstawie pełnomocnictwa pocztowego są takie same jak doręczenia pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub przedstawicielowi ustawowemu adresata, to w konsekwencji dzień odebrania przez pełnomocnika pocztowego przesyłki jest jednocześnie dniem doręczenia adresatowi pisma zawartego w przesyłce pocztowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2292/12).

50 Jeżeli zatem skarżący, wiedział o zakończeniu postępowania dotyczącego jego osobistej odpowiedzialności za długi składkowe Spółki i nie poinformował Poczty Polskiej o odwołaniu pełnomocnictwa pocztowego udzielonego A. B., zaś – co podaje w sposób ogólny

51 w odwołaniu - korespondencja ta (zaskarżona decyzja) „z uwagi na okoliczności losowe i brak kontaktu została odwołującemu przekazana dopiero w dniu 30.09.2023 r.”, to nie wykazał tym samym, aby opóźnienie w złożeniu odwołania nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych.

52 Jeśli więc doszło do doręczenia decyzji do rąk osoby uprawnionej, która odebrała decyzję, pokwitowała jej odbiór, a nadto nie kwestionowała wówczas sposobu jej doręczenia, należało przyjąć, że doręczenie zostało dokonane w sposób prawidłowy. Taki sposób doręczenia decyzji nie ograniczał w żaden sposób uprawnień skarżącego, nie uniemożliwiał mu zapoznania się z jej treścią, czy też wniesienia środka odwoławczego. To, że skarżący naruszył ustawowy termin do wniesienia odwołania nie może stanowić podstawy do kwestionowania następczego prawidłowości doręczenia, które nie było do tego momentu przez skarżącego kwestionowane

53 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2022 r., II OSK 972/19). Podnieść przy tym należy, iż ewentualne zaniedbania pełnomocnika pocztowego nie są okolicznościami od strony niezależnymi, tym bardziej, iż ubezpieczony od kilku lat pełnił obowiązki prezesa jednoosobowego zarządu Sp. z o.o., a zatem nie można traktować go jako osoby nieporadnej, nie potrafiącej ocenić skutków zakończenia postępowania o przeniesienie odpowiedzialności za długi składkowe Spółki, na podstawie art. 116 O.p. Tak więc, przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia i zastosowanie przywołanych przepisów procedury cywilnej nie naruszyło, gwarantowanego przez Konstytucje R.P., prawa do sądu.

54 Dodać należy, iż w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prawo dostępu do sądu stanowi nieodłączny aspekt gwarancji zapisanych w artykule 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284). Przepis ten zapewnia każdemu prawo wniesienia do sądu roszczenia dotyczącego jego praw i obowiązków o charakterze cywilnym. Jednocześnie w ocenie Trybunału prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego. Może ono podlegać prawnie uzasadnionym ograniczeniom, między innymi poprzez wprowadzenie terminów wniesienia środków odwoławczych (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 3 listopada 2011 r., 34736/06).

55 Konkludując, Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za bezzasadne i na mocy art. 385 w związku

56 z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

57 O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono po myśl art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt.7 i § 10 ust. 2 pkt. 2 rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023., poz. 1935).

58 /-/ SSA Marek Procek