Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r., III AUa 204/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r., III AUa 204/23

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 204/23

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 28 kwietnia 2020 r. organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił ubezpieczonemu B. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 2020 r. stwierdziła, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

3 Odwołanie od powyższej decyzji złożył, działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, ubezpieczony B. K., zaskarżając ją w całości i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do renty, również w drodze autokontroli przez organ rentowy w oparciu o art. 477⁹ § 2 k.p.c., względnie jej uchylenie jej i ponowne rozpoznanie sprawy, jak również o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie

4 i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych różnych specjalności, w tym biegłego z zakresu psychiatrii, kardiologii, ortopedii i traumatologii oraz diabetologii celem wykazania faktu niezdolności do pracy ubezpieczonego.

5 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

6 Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie o sygn. akt X U 1010/20 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu B. K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od grudnia 2019 r. do grudnia 2024 r.

7 Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony B. K., urodzony w dniu (...), posiada wykształcenie wyższe magisterskie. Pracował jako prokurator.

8 W dniu 18 grudnia 2019 r. złożył w organie rentowym wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

9 Orzeczeniem z dnia 17 lutego 2020r. Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy, a następnie Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 2020 r. również stwierdziła, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

10 Na podstawie powyższego orzeczenia w dniu 28 kwietnia 2020 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

11 Biegła sądowa specjalista chirurgii urazowej i ortopedii lek. med. E. M., na podstawie wywiadu, analizy dokumentacji medycznej oraz badania ubezpieczonego, rozpoznała u niego przebyte w wypadku komunikacyjnym z 15 listopada 2008 r. złamanie mostka, złamanie żeber IV i VI po stronie prawej, złamania trzonu obojczyka lewego i złamanie podstawy I kości śródręcza prawego leczone zachowawczo, przebyte w lutym 2009 r. wysiękowe zapalenie opłucnej po prawej stronie klatki piersiowej oraz stwierdzone w 2012 r. przebycie zapalenia płuc po stronie lewej klatki piersiowej, znacznego stopnia otyłość, cukrzycę insulinozależną, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca oraz zaburzenia depresyjne podawane

12 w wywiadzie. W ocenie biegłej ubezpieczony począwszy od grudnia 2019 r. nie jest częściowo ani całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej z powodu braku naruszenia sprawności organizmu z tytułu stanu układu ruchu wynikającego z ogólnego stanu zdrowia i skutków wypadku komunikacyjnego z 2008 r. Dodatkowo wskazała, że ubezpieczony z tytułu stanu układu ruchu nie utracił zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji ani nie utracił zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jednocześnie biegła wyjaśniła,

13 iż złamanie żeber powikłane było zapaleniem wysiękowym opłucnej, a pozostałe złamania wygoiły się bez powikłań oraz bez ograniczenia funkcji złamanych odcinków ruchu

14 Biegły sądowy z zakresu pulmonologii i medycyny społecznej dr n. med. A. B. (1),

15 w oparciu o analizę dokumentacji medycznej oraz badanie ubezpieczonego stwierdził,

16 że odwołujący z punktu widzenia pulmonologicznego nie jest ani częściowo ani całkowicie niezdolny do pracy na ogólnym rynku pracy od końca grudnia 2019 r. Wyjaśnił jednocześnie,

17 iż trudność w wejściu na I piętro nie jest następstwem doznanego urazu w postaci złamania dwóch żeber czy zapalenia opłucnej, natomiast przyczyną tą zdaniem biegłego jest nadmierna otyłość i choroby układy krążenia.

18 Biegłe sądowe z zakresu psychiatrii lek. A. B. (2) oraz z zakresu psychologii A. K., na podstawie przeprowadzonego badania psychiatrycznego

19 i psychologicznego oraz dokumentacji medycznej ubezpieczonego, rozpoznały u niego organiczne zaburzenia nastroju. W ocenie biegłych ubezpieczony ze względu na stan psychiczny oraz poziom sprawności funkcji poznawczych i intelektualnych począwszy od grudnia 2019 r. nie jest całkowicie ani częściowo niezdolny do pracy. Biegłe wyjaśniły, że całość zebranego materiału klinicznego pozwala wnioskować, że charakter oraz stopień nasilenia objawów psychopatycznych odwołującego nie jest na tyle znaczny i nie zaburza w sposób istotny jego funkcjonowania czy wypełniania ról społecznych, nie dając tym samym podstaw do orzeczenia niezdolności do pracy. W ocenie biegłych niepodejmowanie pracy z uwagi na stan psychiczny mogłoby przyczynić się do tzw. wtórnej inwalidyzacji, realizowania roli chorego, ujawnienia się symptomów wyuczonej bezradności, zaś podjęcie pracy z psychiatrycznego i psychologicznego punktu widzenia byłoby niewątpliwie skutecznym czynnikiem terapeutycznym pozwalającym na uruchomienie zasobów przez odwołującego

20 Biegli sądowi z zakresu psychiatrii lek. med. M. W. oraz z zakresu psychologii mgr A. J., na podstawie analizy akt sprawy, w tym dokumentacji medycznej oraz badania przedmiotowego, stwierdzili, że całość materiału diagnostycznego wskazuje na wystąpienie u odwołującego organicznych zaburzeń nastroju, przewlekłych zaburzeń snu oraz organicznych zaburzeń procesów poznawczych. Analizując całość wyników badania w ocenie biegłych u ubezpieczonego dominują nasilone zaburzenia koncentracji procesów uwagi, wtórnie osłabiające procesy pamięci świeżej, a także występują zaburzenia płynności werbalnej. Biegli nie zgodzili się z oceną lekarzy orzeczników ZUS, konsultanta psychiatry ZUS oraz poprzedniego zespołu biegłych sądowych. Wydane opinie oraz orzeczenia nie korespondują z szczegółowo prowadzoną historią leczenia psychiatrycznego przez lekarza psychiatrę T. S., nie korespondują z opisanymi przez psychiatrę prowadzącego zaburzeniami stanu zdrowia psychicznego i nie uwzględniają prowadzonego leczenia farmakologicznego (w tym stosowanych preparatów psychotropowych, ich ilości oraz dawek). Ubezpieczony w ocenie biegłych wymaga rozszerzenia leczenia poprzez wdrożenie psychoterapii oraz korekty leczenia w zakresie odstawienia leków z grupy BDZ. Biegli zgodnie stwierdzili, że odwołujący, posiadający wyższe wykształcenie prawnicze i wieloletnie doświadczenie zawodowe, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami nie może z powodu ujawnionych zaburzeń i dysfunkcji wykonywać swojego zawodu prawnika. Dominujące

21 w obrazie klinicznym organiczne zaburzenia nastroju oraz wtórne do nich zaburzenia procesów poznawczych – znacznie zakłócają jego funkcjonowanie poznawcze i emocjonalne.

22 Biorąc pod uwagę całość materiału diagnostycznego i szczegółowo przeprowadzone badanie lekarza psychiatry oraz psychologa sądowego, biegli zgodnie stwierdzili, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy począwszy od grudnia 2019 r. do nadal. Czas częściowej niezdolności do pracy przewidują, licząc od grudnia 2019 r., na okres 5 lat, czyli do grudnia 2024 r. Rokowanie jest niepewne. W ocenie biegłych ubezpieczony utracił zdolność do pracy

23 w zawodzie prawnika.

24 Biegłe sądowe psychiatra lek. K. B. i psycholog dr A. R., na podstawie jednorazowego badania sądowego psychiatryczno-psychologicznego oraz analizy akt sprawy, stwierdziły, że obecnie u ubezpieczonego na pierwszy plan w obrazie chorobowym wysuwają się zaburzenia lękowe – zaburzenia lękowego uogólnionego. Wyjaśniły, że ubezpieczony ujawnia tendencję do łatwego, intensywnego reagowania niepokojem, napięciem wewnętrznym, a przy tym szybko ujawniania opisywane odczucia. Lęk i poczucie zagrożenia występujące u ubezpieczonego mają postać napięcia, martwienia się, ciągłych obaw, występujące i przejawiane przez ubezpieczonego objawy takie jak smutek, poczucie wyczerpania, zaburzenia rytmów biologicznych, zaburzenia sfery motywacyjnej, martwienie się, co powoduje wycofanie się z różnych form aktywności, zmniejszenie sprawności intelektualnej, z poczuciem trudności w koncentracji uwagi, odczuwanym napięciem, zaburzeniami snu. Aktualnie lęk i poczucie zagrożenia występujące u ubezpieczonego są mocno nasilone i nie odnoszą się do konkretnego przedmiotu czy sytuacji, dlatego też zdaniem biegłych odczuwany przez niego lęk przyjmuje postać lęku uogólnionego. Ponadto wyniki badania procesów poznawczych (pamięci, myślenia) pozwalają na stwierdzenie, iż występuje u niego obniżenie funkcji poznawczych, pamięci, koncentracji, uwagi, które to zaburzenia występują zdaniem biegłych w związku ze stanem emocjonalnym, w jakim odwołujący się znajduje i często są przyczyną poważnego cierpienia oraz pogorszenia się jego codziennej sprawności. Występujące objawy wpływają na jakość jego życia, ograniczając jego aktywność, powodują wycofanie się

25 z pełnionych dotychczas ról społecznych. Widoczne są również zmniejszenie sprawności intelektualnej, z poczuciem trudności w koncentracji uwagi, a w związku z tym z utrudnieniem jasnego, sprawnego myślenia. Zdaniem biegłych systematyczne leczenie psychiatryczne, które ubezpieczony podjął, jest niewystarczające w uzyskaniu równowagi psychicznej, albowiem konieczne jest również równoczesne podjęcie psychoterapii jako ważnego elementu terapeutycznego. Na podstawie całości danych uzyskanych w badaniu biegłe stwierdziły jednocześnie, że odwołujący posiada zasoby pozwalające mu na prawidłowe funkcjonowanie społeczne w zadanych mu rolach społecznych, np. męża, pracownika, kolegi, itp., aczkolwiek konieczne jest podjęcie psychoterapii jako bardzo ważnego elementu leczenia, przepracowania problemów, błędów poznawczych, itp.

26 W konsekwencji zdaniem biegłych ubezpieczony od grudnia 2019 r. jest częściowo niezdolny do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu wynikającego

27 z ogólnego stanu zdrowia. Ponadto w ich ocenie w znacznym stopniu utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji rozumianych jako wykonywany zawód i nabyte wykształcenie, a rokowanie odzyskania zdolności zarobkowej na ogólnym rynku pracy po przekwalifikowaniu należy ocenić jako ostrożne. Jednocześnie dodały, że stwierdzona niezdolność do pracy ma charakter okresowy, a jej trwanie, licząc od grudnia 2019 r., przewiduje się na okres dwóch lat od daty badania, tj. łącznie pięć lat.

28 Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego Sąd Okręgowy uznał za miarodajne do poczynienia ustaleń co do zdolności do pracy ubezpieczonego opinie zespołów biegłych sądowych z zakresu psychiatrii lek. med. M. W. i z zakresu psychologii mgr A. J. oraz psychiatry lek. K. B. i psycholog dr A. R.. W ocenie Sądu pierwszej instancji opinie biegłych charakteryzują się fachowością, są jasne i przekonujące, a także wzajemnie się uzupełniają. Zostały poparte wnikliwą analizą zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej i przeprowadzonymi przez biegłych badaniami. Sąd uzyskał od biegłych sądowych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

29 Natomiast co do opinii biegłych sądowych specjalisty chirurgii urazowej i ortopedii lek. med. E. M., z zakresu pulmonologii i medycyny społecznej dr n. med. A. B. (1) oraz z zakresu psychiatrii lek. A. B. (2) i z zakresu psychologii A. K., to Sąd nie podzielił ich wniosków co do zdolności ubezpieczonego do pracy, albowiem ustalenia i wnioski biegłych w tym zakresie stoją w sprzeczności z ustaleniami biegłych z zakresu psychiatrii lek. med. M. W. i z zakresu psychologii mgr A. J. oraz psychiatry lek. K. B. i psycholog dr A. R., którzy zgodnie stwierdzili, że ubezpieczony jest osobą częściowo niezdolną do pracy począwszy od grudnia 2019 r. do grudnia 2024 r. (na okres 5 lat).

30 Powołując się na treść art. 12 ust. 1-3, art. 13, art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

31 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2022.504 t.j.) Sąd Okręgowy uznał, ze odwołanie ubezpieczonego zasługiwało na uwzględnienie.

32 Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia istnienia u ubezpieczonego B. K. niezdolności do pracy.

33 Sąd podkreślił, że w postępowaniu sądowym ocena niezdolności do pracy, a co za tym idzie również weryfikacja orzeczeń lekarzy orzeczników, wymaga zasięgnięcia wiadomości specjalnych zgodnie z art. 278 k.p.c. Przy czym oceny niezdolności do pracy nie można dokonywać w oparciu o opinie lekarzy leczących ubezpieczonego. Podstawowym dowodem

34 w sprawach o rentę jest dowód z opinii biegłego. Z istoty i celu tego rodzaju dowodu wynika,

35 że jeśli rozstrzygnięcie wymaga wiadomości specjalnych, dowód z opinii jest konieczny.

36 Opinia biegłego podlega, tak jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., jednakże co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Jakkolwiek opinia biegłych jest oparta na wiadomościach specjalnych, to podlega ona ocenie Sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał, a zatem, na tle tego materiału, koniecznym jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków.

37 Mając powyższe na uwadze Sąd w niniejszym postępowaniu dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłych sądowych o specjalizacjach adekwatnych do dolegliwości występujących u ubezpieczonego, tj. z zakresu ortopedii i traumatologii oraz psychiatrii

38 i psychologii. W świetle wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ustalił,

39 że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy począwszy od grudnia 2019 r. na okres 5 lat, tj. do grudnia 2024 r. W zakresie oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, w aspekcie ustalenia stopnia niezdolności do pracy, Sąd podzielił w pełni opinie powołanych w niniejszej sprawie biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i psychologii, a to lek. med. M. W.

40 i mgr A. J. oraz lek. K. B. i dr A. R..

41 Sąd uzyskał od biegłych sądowych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego

42 i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Opinie te zostały poparte wnikliwą analizą zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonymi przez biegłych badaniami. Charakteryzują się fachowością, są rzetelne, przekonujące i wzajemnie się uzupełniają, zatem Sąd nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. W ocenie Sądu opinie powołanych w sprawie biegłych prawidłowo opisują stan zdrowia ubezpieczonego.

43 Biegli zgodnie wskazali, iż ubezpieczony częściowo utracił zdolność do pracy zgodnej

44 z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi i wykształceniem. Zdaniem biegłych lek. med. M. W. i mgr A. J. ubezpieczony wymaga rozszerzenia leczenia poprzez wdrożenie psychoterapii oraz korekty leczenia w zakresie odstawienia leków

45 z grupy BDZ. Biegli zgodnie stwierdzili, że odwołujący, posiadający wyższe wykształcenie prawnicze i wieloletnie doświadczenie zawodowe, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami nie może z powodu ujawnionych zaburzeń i dysfunkcji wykonywać swojego zawodu prawnika. Utracił w ich ocenie zdolność do pracy w zawodzie prawnika. Dodatkowo podnieśli,

46 iż dominujące w obrazie klinicznym organiczne zaburzenia nastroju oraz wtórne do nich zaburzenia procesów poznawczych znacznie zakłócają jego funkcjonowanie poznawcze

47 i emocjonalne.

48 Z kolei biegłe sądowe lek. K. B. i dr A. R. wskazały, że wyniki badania procesów poznawczych (pamięci, myślenia) ubezpieczonego pozwalają na stwierdzenie, iż występuje u niego obniżenie funkcji poznawczych, pamięci, koncentracji, uwagi, które to zaburzenia występują w związku ze stanem emocjonalnym,

49 w jakim odwołujący się znajduje i często są przyczyną poważnego cierpienia oraz pogorszenia się jego codziennej sprawności. Ponadto występujące objawy wpływają na jakość jego życia, ograniczając w ten sposób jego aktywność, a także powodują wycofanie się z pełnionych dotychczas ról społecznych. Widoczne są również zmniejszenie sprawności intelektualnej,

50 z poczuciem trudności w koncentracji uwagi, a w związku z tym z utrudnieniem jasnego, sprawnego myślenia. Dlatego też zdaniem biegłych konieczne jest podjęcie przez ubezpieczonego psychoterapii jako bardzo ważnego elementu leczenia, przepracowania problemów, błędów poznawczych, itp. W ocenie biegłych K. i R. ubezpieczony w znacznym stopniu utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji rozumianych jako wykonywany zawód i nabyte wykształcenie, a rokowanie odzyskania zdolności zarobkowej na ogólnym rynku pracy po przekwalifikowaniu należy ocenić jako ostrożne.

51 Sąd podał, że powołani w sprawie biegli są specjalistami z zakresu wiodących

52 u ubezpieczonego schorzeń, wobec czego ich zgodne opinie, sporządzone w sposób czytelny

53 i staranny, uznać należy za w pełni fachowe i miarodajne. Ponadto jak jednocześnie wynika

54 z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2009 r., gdy sprawa wymaga wiadomości specjalnych, to sąd nie może rozstrzygać wbrew opinii biegłych (III UK 30/09; LEX nr 537018).

55 Organ rentowy ostatecznie odstąpił od dalszej polemiki w związku z tym, że trzeci zespół biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii zgodził się z wnioskami drugiego zespołu biegłych

56 z zakresu tych dziedzin w kwestii uznania częściowej niezdolności do pracy na okres 5 lat od grudnia 2019 r.

57 Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy podzielając wnioski biegłych sądowych,

58 tj. lek. med. M. W., mgr A. J., lek. K. B.

59 i dr A. R., uznał, że ubezpieczony spełnia przesłanki prawa do renty

60 w postaci niezdolności do pracy, rozumianej zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 12 ustawy emerytalnej. W związku z tym stwierdził, iż zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 28 kwietnia 2020 r. jest nieprawidłowa.

61 Sąd stwierdził, iż istnieją podstawy do skutecznego nabycia przez ubezpieczonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na spełnienie przez niego powyższej przesłanki.

62 Mając na uwadze powyższe, Sąd, po myśli art. 477¹⁴ § 1 k.p.c. i wyżej powołanych przepisów, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od grudnia 2019 r. do grudnia 2024 r.

63 Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy zaskarżając go w całości

64 i zarzucił mu:

65 naruszenie przepisów postępowania:

66 art. 233 § 1 i art. 227 k.p.c. w postaci przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, poprzez naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nie przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem daty powstania częściowej niezdolności do pracy, w której odwołujący spełniałby warunki nabycia prawa do renty,

67 co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych dotyczących badania stanu zdrowia skarżącego na grudzień 2019 r. zamiast na dzień 13.05.2011r.

68 naruszenie przepisów prawa materialnego:

69 - art. 57 w związku z art. 58 i art. 12 i 13 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy za okres od grudnia 2019 r, do grudnia 2024 r., mimo, iż przesłanka powstania częściowej niezdolności do pracy nie powstała w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia, tj. do dnia 13.05.2011 r.

70 W związku z postawionymi zarzutami organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

71 W uzasadnieniu organ rentowy podał, że wyrok oparto na założeniu, że ubezpieczony jest niezdolny do pracy od grudnia 2019r. Przy tej dacie powstania niezdolności do pracy nie został spełniony warunek z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalno-rentowej. ZUS wskazał,

72 że ubezpieczony od 4 lipca 1994r. do 14 listopada 2009r. był prokuratorem Prokuratury Okręgowej w Katowicach. W dniu 5 listopada 2019r. Prokuratura przekazała składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy do ZUS z tytułu zatrudnienia ubezpieczonego. Z dniem 15 listopada skarżący został przeniesiony w stan spoczynku, a następnie 6 września 2019r.

73 z mocy prawa wygasł stosunek służbowy prokuratora w stanie spoczynku z uwagi na zapadły prawomocny wyrok skazujący. Organ rentowy wskazał na przepis art. 127 § 1 ustawy Prawo

74 o prokuraturze, zgodnie z którym do prokuratorów stosuje się odpowiednio art. 69-71, 73, 74, 76, 85 § 4, 94d-94g, 99-102, 104 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Stosownie do powołanych wyżej regulacji okres ubezpieczenia odwołującego ustał z dniem 15.11.2009r.,

75 a zatem niezdolność do pracy powinna powstać do 13.05.2011r.

76 Organ rentowy podniósł również, że zgodnie z art. 13 ust. 3a ustawy o emeryturach

77 i rentach z FUS jeżeli osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres co najmniej ostatnich 5 lat poprzedzających dzień badania lekarskiego brakuje mniej niż 5 lat do wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzeka się niezdolność do pracy na okres do dnia osiągnięcia tego wieku. Ubezpieczony osiągnie powszechny wiek emerytalny 17 lipca 2024r.

78 W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

79 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

80 Apelacja nie jest zasadna.

81 Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił stan faktyczny. Ustalenia te Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne.

82 W postępowaniu przed Sądem Okręgowym wyjaśniono, że ubezpieczony z przyczyn psychiatryczno-psychologicznych jest częściowo niezdolny do pracy prawnika od grudnia 2019r. do grudnia 2024r. Na etapie postępowania apelacyjnego ta okoliczność nie jest sporna.

83 Uwzględniając powyższe Sąd Okręgowy przyznał ubezpieczonemu prawo do renty

84 z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Podstawą do przyznania tego prawa był przepis

85 art. 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ rentowy w apelacji zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalno-rentowej. Zarzut ten nie jest zasadny. Nie budzi wątpliwości, że B. K. pełnił służbę prokuratora

86 w okresie od 1 lutego 1990r do 14 listopada 2009r., w tym od 4 lipca 1994r. do 14 listopada 2009r. w Prokuraturze Okręgowej w K.. Następnie przeszedł w stan spoczynku na podstawie art. 71 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy Prawo o prokuraturze. Z dniem 6 września 2019r. wygasł z mocy prawa stosunek służbowy prokuratora w stanie spoczynku w związku z uprawomocnieniem się wyroku karnego skazującego za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W dniu 5 listopada 2019r. Prokuratura przelała na rzecz ZUS składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od 1 stycznia 1998r. do 14 listopada 2009r. Od uposażenia pobieranego przez ubezpieczonego w stanie spoczynku w okresie od 15 listopada 2009r. do 5 września 2019r. składki na ubezpieczenia społeczne nie były odprowadzane do ZUS i Prokuratura za ten okres nie wykonała żadnego przelewu z tytułu takich składek. Na tej podstawie organ rentowy stwierdził, że okres ubezpieczenia B. K. skończył się z dniem 14 listopada 2009r.

87 Z uwagi na pełnioną służbę przez ubezpieczonego należy sięgnąć do przepisów ustawy

88 z dnia 28 stycznia 2016r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2023r., poz. 1360). Zgodnie z art. 93

89 § 4 prawomocne orzeczenie sądu dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby prokuratorskiej oraz prawomocny wyrok sądu skazujący prokuratora za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub orzekający wobec prokuratora środek karny pozbawienia praw publicznych, zakaz zajmowania stanowiska prokuratora, degradację lub wydalenie z zawodowej służby wojskowej, powodują z mocy prawa utratę stanowiska prokuratora; stosunek służbowy prokuratora wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia lub wyroku.

90 Zgodnie z art. 126 Prawa o prokuraturze od wynagrodzenia prokuratorów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne ( § 1). W przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego prokuratora w sposób, o którym mowa w art. 93, od wypłaconego prokuratorowi

91 w okresie służby wynagrodzenia, od którego nie odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne, przekazuje się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składkę przewidzianą za ten okres w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm.). Prokuratura zastosowała powyższe przepisy

92 i przekazała do ZUS składki na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń uzyskanych przez ubezpieczonego w czasie pełnienia czynnej służby prokuratora.

93 Według art. 126 § 6 Prawa o prokuraturze w przypadku utraty uprawnień do stanu spoczynku

94 i uposażenia w sytuacjach, o których mowa w art. 104 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stosuje się odpowiednio przepisy § 2 i 3 oraz przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 129.

95 W związku z powyższym należy sięgnąć do ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo

96 o ustroju sądów powszechnych. W jego art. 104 § 5 postanowiono, że w razie orzeczenia kary wymienionej w § 3 pkt 4 (pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia), lub w przypadkach przewidzianych w § 4 (skazanie sędziego w stanie spoczynku prawomocnym wyrokiem sądu na pozbawienie praw publicznych za przestępstwo popełnione

97 po przejściu w stan spoczynku, jak również przed przejściem w stan spoczynku, lub prawomocne orzeczenie kary wydalenia ze służby, za przewinienie popełnione, w tym przed przejściem w stan spoczynku, powoduje utratę uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia sędziego oraz uposażenia rodzinnego członków jego rodziny), sędzia pozbawiony prawa do stanu spoczynku i uposażenia albo członek jego rodziny pozbawiony prawa do uposażenia rodzinnego nabywa prawo do emerytury lub renty, jeżeli spełnia warunki określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym).

98 Z powyższych przepisów organ rentowy wywiódł, że ostatni okres ubezpieczenia

99 w przypadku B. K. zakończył się z dniem 14 listopada 2009r. Sąd nie podziela tego stanowiska.

100 Ustawa Prawo o prokuraturze w przepisie art. 127 § 1 stanowi, że

101 do prokuratorów stosuje się odpowiednio przepisy art. 69-71, art. 73, art. 74, art. 76, art. 85 § 4, art. 94d-94g, art. 99-102 i art. 104 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

102 Na podkreślenie zasługuje, że do prokuratorów nie ma zastosowania przepis art. 68 § 2 ustawy Prawo o ustroju sadów powszechnych. Przepis ten przewiduje przypadki wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego z mocy prawa w razie prawomocnego skazania sędziego wyrokiem ( prawomocny wyrok sądu dyscyplinarnego o złożeniu sędziego z urzędu oraz prawomocne orzeczenie przez sąd środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych lub zakazu zajmowania stanowiska sędziego pociąga za sobą, z mocy prawa, utratę urzędu i stanowiska sędziego; stosunek służbowy sędziego wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia lub wyroku).

103 Przepis ten nie ma zastosowania wobec prokuratora ponieważ jego sytuację w razie skazania prawomocnym wyrokiem reguluje art. 93 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze. Przepisy te nie obejmują takich samych przypadków powodujących wygaśnięcie stosunku służbowego. Tylko Prawo o prokuraturze przewiduje wygaśnięcie stosunku służbowego w razie skazania prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

104 W związku z powyższym w Prawie o ustroju sądów powszechnych zawarto regulację w art.

105 104 § 4 o treści „skazanie sędziego w stanie spoczynku prawomocnym wyrokiem sądu na pozbawienie praw publicznych za przestępstwo popełnione po przejściu w stan spoczynku, jak również przed przejściem w stan spoczynku, lub prawomocne orzeczenie kary wydalenia ze służby, za przewinienie popełnione, w tym przed przejściem w stan spoczynku, powoduje utratę uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia sędziego oraz uposażenia rodzinnego członków

106 jego rodziny”. Z mocy art. 127 § 1 Prawa o prokuraturze przepis ten stosuje się odpowiednio

107 do prokuratorów. Natomiast art. 127 § 1 Prawa o prokuraturze nie zawiera odesłania do art. 106 u.s.p. Zgodnie z nim w razie utraty uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia w przypadkach, o których mowa w art. 104 § 5, stosuje się odpowiednio przepisy art. 91 § 10 i 11. Czyli od uposażenia otrzymanego przez sędziego w stanie spoczynku przekazuje się składki do ZUS w przypadkach utraty uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia na skutek skazania sędziego w stanie spoczynku prawomocnym wyrokiem sądu na pozbawienie praw publicznych za przestępstwo popełnione po przejściu w stan spoczynku, jak również przed przejściem w stan spoczynku, lub prawomocne orzeczenie kary wydalenia ze służby, za przewinienie popełnione, w tym przed przejściem w stan spoczynku.

108 Prawo o prokuraturze w art. 126 § 6 odsyła do 104 § 5 u.s.p. i mówi, że w przypadkach właśnie z art. 104 § 5 u.s.p. ( który z kolei odsyła do art. 104 § 3 pkt 4 i § 4 u.s.p.) stosuje się odpowiednio przepisy § 2 i 3. Czyli w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego prokuratora w sposób, o którym mowa w art. 93, od wypłaconego prokuratorowi w okresie

109 służby wynagrodzenia, od którego nie odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne, przekazuje się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składkę przewidzianą za ten okres w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

110 z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm.). W ocenie Sądu przepisy te należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wygaśnie z mocy prawa stosunek służbowy prokuratora w stanie spoczynku na skutek skazania prawomocnym wyrokiem karnym w warunkach powodujących wygaśnięcie stosunku służbowego prokuratora stosuje się odpowiednio art. 126 § 2 Prawa o prokuraturze czyli od uposażenia wypłaconego w stanie spoczynku przekazuje się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składkę przewidzianą za ten okres w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Inna interpretacja powodowałaby sytuację, w

111 której składka na ubezpieczenia społeczne byłaby odprowadzana w razie utraty prawa do stanu spoczynku i uposażenia prokuratora w razie orzeczenia prawomocnym wyrokiem sądu pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub prawomocnego orzeczenia kary wydalenia ze służby. Zgodnie zaś z art. 40 § 2 k.k. Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania: 1) na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie; 2) za przestępstwa określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 228;art. 228 § 1;art. 228 § 3;art. 228 § 4;art. 228 § 5;art. 228 § 6;art. 229;art. 229 § 1;art. 229 § 3;art. 229 § 4;art. 229 § 5;art. 230;art. 230 § 1;art. 230 a;art. 230 a § 1;art. 250 a;art. 250 a § 1;art. 250 a § 2;art. 271;art. 271 § 3;art. 296 a;art. 296 a § 1;art. 296 a § 2;art. 296 a § 4;art. 305;art. 305 § 1;art. 305 § 2)">art. 228 § 1 i 3-6, art. 229 § 1 i 3-5, art. 230 § 1, art. 230a § 1, art. 250a § 1 i 2, art. 271 § 3, art. 296a § 1, 2 i 4 oraz art. 305 § 1 i 2. W konsekwencji w przypadku pozbawienia praw publicznych i skazania na karę pozbawienia wolności od lat 3 za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego prokurator byłby pozbawiony stanu spoczynku i uposażenia

112 , a okres stanu spoczynku prokuratora byłby traktowany jako okres ubezpieczenia zaś w razie skazania na karę pozbawienia wolności do lat trzech za takie samo przestępstwo prokurator byłby pozbawiony stanu spoczynku i uposażenia, a okres stanu spoczynku nie byłby traktowany jak okres ubezpieczenia.

113 Reasumując okres ubezpieczenia zakończył się z wygaśnięciem stosunku służbowego ubezpieczonego tj. z dniem 6 września 2019r. Skoro niezdolność do pracy ubezpieczonego powstała w grudniu 2019r. spełnione zostały przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 3 i art. 58 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej.

114 Sąd pierwszej instancji nie naruszył również przepisu art. 13 ust. 3 a ustawy emerytalno-rentowej. Przepis ten oznacza, że osoby, które przed dniem badania lekarskiego były

115 długotrwale uprawnione do renty (co najmniej 5 lat) i są nadal niezdolne do pracy i którym jednocześnie brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 orzeka się niezdolność do pracy na okres do osiągnięcia wieku emerytalnego. Jego celem jest zagwarantowania osobie spełniającej wskazane w nim warunki prawa do renty aż do osiągnięcia wieku emerytalnego niezależnie od spełnienia przez cały ten okres warunku niezdolności do pracy (por. wyrok SN z 6 września 2018r., II UK 238/17, OSNP 2019/5/58). Przepis ten ma przede wszystkim ochronić osoby, które z racji długotrwałej niezdolności do pracy zostały wykluczone z rynku pracy na dłuższy okres i ma on na celu ochronę tych osób przed koniecznością poszukiwania przez nie pracy w sytuacji niewielkiego

116 prawdopodobieństwa jej znalezienia.

117 Nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego tj. 233 § 1 k.p.c. i art. 227

118 k.p.c., co zarzucał apelujący. Jak wyżej wskazano ustalenie częściowej niezdolności do pracy ubezpieczonego z datą jej powstania w grudniu 2019r. skutkowało uznaniem, że spełnione zostały warunki stażowe do przyznania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wyjaśnienie sprawy nie wymagało ustalenia czy niezdolność do pracy powstała do 13 maja 2011r.

119 Apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c.

120 O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt

121 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015r. poz. 1800).

122 /-/ SSA Beata Torbus /-/ SSA Patrycja Bogacińska-Piątek /-/ SSA Grzegorz Tyrka

123 Sędzia Przewodniczący Sędzia