Wyrok z dnia 9 lutego 2026 r., XXVIII C 604/24

wyrok z dnia 9 lutego 2026 r., XXVIII C 604/24

Tekst

1 Wyrok+Uzasadnienie+Zarządzenie

2 Sygn. akt XXVIII C 604/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Dnia 9 lutego 2026 roku

4 Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny w składzie:

5 Przewodniczący: sędzia del. Michał Maj

6 Protokolant: sekretarz sądowy Emilia Zadrożna

7 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2026 roku w Warszawie

8 sprawy z powództwa[xAnon]S.A. z siedzibą w [xAnon]

9 przeciwko [xAnon]

10 o zapłatę i zmianę wysokości świadczenia i zapłatę

11 1. umarza postępowanie w części obejmującej powództwo o:

12 a. zapłatę kwoty 364.890,71 zł (trzysta sześćdziesiąt cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt złotych 71/100) tytułem zwrotu równowartości wypłaconego kapitału (część żądania objętego punktem 1 pozwu), b. zmianę wysokości świadczenia (żądanie objęte punktem 2.a pozwu),

13 c. zapłatę kwoty 325.251,68 zł (trzysta dwadzieścia pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt jeden złotych 68/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty tytułem waloryzacji sądowej (żądanie objęte punktem 2.b pozwu), 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 18.671,06 zł (osiemnaście tysięcy sześćset siedemdziesiąt jeden złotych 06/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 lutego 2025 roku do dnia zapłaty, 3. oddala powództwo w pozostałej części,

14 4. zasądza tytułem zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanego kwotę 10.817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Sygn. akt XXVIII C 604/24

Uzasadnienie

15 Pozwem z dnia 15 grudnia 2023 r. powód (dalej także jako: bank) wniósł o:

16 - zasądzenie od pozwanego (dalej także jako: kredytobiorca, konsument) kwoty 901.280,99 zł tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego pozwanemu w wykonaniu umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 listopada 2023 r. do dnia zapłaty (pkt 1 pozwu), - o zmianę wysokości dochodzonego przez powoda w pkt 1 pozwu świadczenia w walucie polskiej poprzez poddanie należności banku od strony pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy kredytu waloryzacji sądowej, w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu kredytu w ich nominalnej wysokości powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci 325.251,68 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza (pkt 2.a pozwu), - zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 325.251,68 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (dodatkowa kwota, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (pkt 2.b pozwu). Pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. (k. 140-140v) powód cofnął pozew w zakresie:

17 - zmiany wysokości świadczenia (żądanie objęte punktem 2.a pozwu),

18 - zapłaty kwoty 325.251,68 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem waloryzacji sądowej (żądanie objęte punktem 2.b pozwu).

19 Pismem z dnia 31 marca 2024 r. (k. 224-230) cofnięto powództwo w zakresie pkt 1 pozwu co do kwoty 364.890,71 zł. Podtrzymano roszczenie o zapłatę 536.390,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 listopada 2023 r. do dnia zapłaty. W odpowiedzi na pozew z 21 lutego 2025 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości z uwagi na przedawnienie roszczenia o zwrot kapitału udostępnionego pozwanemu. Ewentualnie, w razie uznania powództwa za zasadne, podniósł zarzut potrącenia (k. 174-182). Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

20 W dniu 25 lipca 2007 r. pomiędzy [xAnon] a [xAnon] S.A. z siedzibą w [xAnon] (poprzednikiem prawnym powoda) została zawarta umowa kredytu nr [xAnon], składająca się z Części Szczególnej Umowy (dalej: CSU) i Części Ogólnej Umowy (dalej: COU), o następującej treści. Kredyt denominowany został udzielony w złotych w kwocie, stanowiącej równowartość 409.814,61 CHF (§ 1 ust. 1 CSU).

21 Przeznaczeniem kredytu było finansowanie przedpłat na poczet nabycia od firmy deweloperskiej lokalu mieszkalnego [xAnon] wraz z podwójnym miejscem parkingowym, zlokalizowanego w [xAnon] przy ul. [xAnon] oraz refinansowanie nakładów i kosztów poniesionych przez kredytobiorcę w kwocie 5.000 zł (§ 1 ust. 2 CSU). Okres kredytowania trwał od 25 lipca 2007 r. do 10 maja 2044 r. (§ 1 ust. 4 CSU).

22 Kredyt mieszkaniowy [xAnon] jest udzielany w złotych (§ 1 ust. 1 COU).

23 W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych, zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 1 ust. 2 COU). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, zmiana kursu waluty wpływa na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo-odsetkowych (§ 1 ust. 3 pkt 1 COU). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6 (§ 1 ust. 3 pkt 2 COU).

24 Oprocentowanie kredytu ustalane jest według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę odpowiedniej stopy bazowej, powiększonej o marżę banku (§ 2 ust. 1 COU).

25 Stopa bazowa odpowiada obowiązującej w ostatnim dniu roboczym przed dniem uruchomienia środków stawce LIBOR 3M – w przypadku kredytów denominowanych w USD lub CHF (§ 2 ust. 2 pkt 3 COU).

26 Całkowity koszt kredytu może ulec zmianie w przypadku zmiany kursów walut (§ 5 ust. 2 pkt 7 COU).

27 Bank pobiera następujące prowizje i opłaty z tytułu udzielanego kredytu: prowizję za zmianę waluty kredytu – liczoną procentowo od kwoty pozostającej do spłaty (§ 6 ust. 1 pkt 4 COU).

28 W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, prowizje pobierane są w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej (§ 7 ust. 5 COU).

29 Do przeliczenia kwot prowizji z waluty obcej na złote, stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów, obowiązującej w banku w dniu zapłaty prowizji, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 7 ust. 6 COU). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłaconej kwoty wyrażonej w walucie obcej (§ 11 ust. 2 COU).

30 Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 11 ust. 3 COU).

31 W przypadku kredytów denominowanych, gdy przyznana kwota kredytu, na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia kredytu kwotą: 1/ przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu określonego w § 1 ust. 2 CSU, bank uruchomi środki w wysokości, stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej, 2/ niewystarczającą do realizacji celu, określonego w § 1 ust. 2 CSU, kredytobiorca zobowiązany jest do zbilansowania inwestycji poprzez uzupełnienie środków własnych przed wypłaceniem środków przez bank (§ 11 ust. 4 COU). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1/ harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany, 2/ spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, 3/ do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 13 ust. 7 COU). Dowód: umowa – k. 57-69

32 Bank uruchomił kredyt łączną kwotą 901.280,99 zł (transze wypłacone w okresie od 1 sierpnia 2007 r. do 22 lutego 2008 r.)

33 Tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych bank pobrał od strony pozwanej:

34 - w okresie od 10 września 2007 r. do 10 maja 2009 r. kwotę 69.462,95 zł,

35 - w okresie od 8 lutego 2019 r. do 13 czerwca 2024 r. kwotę 323.527,62 zł,

36 W dniu 14 lutego 2025 r. pozwany uiścił na rzecz powoda kwotę 489.619,36 zł tytułem rozliczenia nieważnej umowy kredytowej.

37 Dowód: zaświadczenie dot. spłaty kredytu w okresie od 10 września 2007 r. do 10 stycznia 2019 r. – k. 183-186, historia rachunku za okres 1 stycznia 2019 r. do 9 lipca 2024 r. – 187-206v, potwierdzenie przelewu – k. 210 Pozwem z dnia 21 października 2019 r. kredytobiorca wniósł o zasądzenie na jego rzecz od banku kwoty 500.074,81 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty w związku z wykonywaniem nieważnej umowy o kredyt mieszkaniowy [xAnon] nr [xAnon]. W uzasadnieniu pozwu wskazano że § 1 ust. 2 CSU, § 11 ust. 3 CSU, § 13 ust. 7 pkt 3 CSU umowy kredytu stanowią niedozwolone postanowienia umowne (art. 385( 1) § k.c.), a umowa jest nieważna w całości.

38 Pozew ten został złożony do Sądu Okręgowego w Warszawie, w którym został zarejestrowany pod sygnaturą akt IV C 1314/19.

39 Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność umowy kredytu zawartej przez strony oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę 500.074,81 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 marca 2022 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 lipca 2024 r., na skutek apelacji wniesionej przez strony, zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 14 czerwca 2022 r. zasądzając na rzecz powoda odsetki za opóźnienie od kwoty 500.074,81 zł za okres od 14 kwietnia 2019 r. do 22 marca 2022 r. Dowód: pozew – k. 77-114 , wyroki – k. 115 , k. 215

40 W dniu 11 września 2024 r. powodowi zostało doręczone oświadczenie o potrąceniu strony pozwanej, w którym wskazała, że potrąca z wierzytelnością powoda w kwocie 901.281,01 zł własne wierzytelności w kwotach:

41 - 69.462,95 zł tytułem bezpodstawnie uiszczonych w okresie od 10 września 2007 r. do 10 maja 2009 r. rat kapitałowo-odsetkowych,

42 - 323.527,62 zł tytułem bezpodstawnie uiszczonych w okresie od 8 lutego 2019 r. do 13 czerwca 2024 r. rat kapitałowo-odsetkowych,

43 - 18.671,06 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 69.462,95 zł za okres od 1 stycznia 2021 r. do 6 listopada 2023 r.

44 Dowód: oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru - k. 207-207v, k. 209

45 Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły wymienione dokumenty, których treść ani autentyczność nie była kwestionowana przez strony. Sąd pominął dowód z przesłuchania stron, ponieważ był on zbędny, gdyż wszystkie istotne dla rozpoznania sprawy fakty wynikały ze zgromadzonych dokumentów. Sąd zważył, co następuje:

46 Strona powodowa cofnęła pozew w zakresie:

47 - zapłaty z pkt 1 pozwu co do kwoty 364.890,71 zł (pkt 1 pozwu),

48 - zmiany wysokości świadczenia (żądanie objęte punktem 2.a pozwu),

49 - zapłaty kwoty 325.251,68 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty tytułem waloryzacji sądowej (żądanie objęte punktem 2.b pozwu)

50 przed rozpoczęciem rozprawy, a zatem wymóg z art. 203 § 1 k.p.c. został spełniony. Ponadto okoliczności sprawy nie wskazują, aby cofnięcie pozwu było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzało do obejścia prawa (art. 203 § 4 k.p.c.). Wobec tego postępowanie zostało w powyższym zakresie umorzone na podstawie art. 355 k.p.c. W pozostałym zakresie powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.

51 Kapitał kredytu.

52 Nieważność umowy kredytu ex tunc oznacza, że wszystkie świadczenia spełnione na jej podstawie stanowią świadczenia nienależne (condictio sine causa) podlegające zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. Natomiast fakt, że stronie pozwanej przysługuje wobec strony powodowej analogiczne roszczenie sam z siebie nie może uzasadniać oddalenia powództwa banku o zapłatę na podstawie art. 411 pkt 2 lub 4 k.c.1 Nie zachodzą także przesłanki do zastosowania art. 409 k.c. lub art. 5 k.c. Powód wypłacił stronie pozwanej łącznie kwotę 901.280,99 zł tytułem uruchomienia kredytu, a zatem należność w tej wysokości pozwany winien był zwrócić rzecz powoda.

53 Przedawnienie.

54 Bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda nie rozpoczynał się już w dniu spełnienia przez niego świadczenia wobec pozwanego (wypłaty kredytu), lecz, zgodnie z art. 120 § 1 zdaniem drugim k.c., od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.2 Nie sposób bowiem uznać, aby bank mógł podjąć czynności zmierzające do dochodzenia swojego roszczenia wobec kredytobiorcy we wcześniejszym terminie, skoro uprzednio nie wiedział, że postanowienia umowy kredytu są kwestionowane przez kredytobiorcę, który wywodzi swoje roszczenie restytucyjne z nieważności umowy. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że najwcześniejszą chwilą, z którą powód uzyskał powyższą wiedzę było doręczenie mu pozwu w dniu 22 stycznia 2020 r. (elektroniczne potwierdzenie odbioru). W konsekwencji, bieg terminu przedawnieniu rozpoczął się z dniem następującym po tej dacie. Termin przedawnienia roszczenia powoda, jako związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wynosił 3 lata (art. 118 k.c.). Bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda upływałby zatem z dniem 31 grudnia 2023 r., aczkolwiek przed tą datą doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek wniesienia pozwu w przedmiotowej sprawie w dniu 29 grudnia 2023 r. (k. 138). W rezultacie, roszczenie powoda nie jest przedawnione. Gdyby hipotetycznie przyjąć, że roszczenie powoda jest jednak przedawnionie, to po rozważeniu interesów stron względy słuszności uzasadniają stwierdzenie, że w niniejszej sprawie ma miejsce wyjątkowy przypadek, uzasadniający nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia (art. 1171 § 1 k.c.). W przeciwnym wypadku doszłoby bowiem do sytuacji, w której strona pozwana odzyskałaby od powoda wszystkie spełnione świadczenia, natomiast powód nie odzyskałby od strony pozwanej żadnych świadczeń. Tak daleko idąca dysproporcja nie znajduje uzasadnienia nawet jeśli wziąć pod uwagę, że strona pozwana jest konsumentem, a powód jest bankiem, który stosował w umowie niedozwolone postanowienia umowne. Do tożsamego wniosku prowadzi rozważenie okoliczności wskazanych w art. 1171 § 2 k.c., a mianowicie faktu, że termin przedawnienia roszczenia powoda wynosi zaledwie 3 lata w zestawieniu z 10-letnim terminem przedawnienia roszczenia strony pozwanej, a tym bardziej z 37-letnim okresem, na który została zawarta umowa kredytu (art. 1171 § 2 pkt 1 k.c.), faktu, że opóźnienie we wniesieniu pozwu przez powoda wynikało z tego, że od 2019 roku toczyło się postępowanie sądowe dotyczące stwierdzenia, czy umowa kredytu jest nieważna, w toku tego postępowania kredytobiorca nigdy nie podnosił, że nie zamierza zwrócić kapitału kredytu oraz faktu, że dopiero 4 lipca 2024 r. został wydany prawomocny wyrok w sprawie z powództwa kredytobiorcy.

55 W konsekwencji zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego nie był zasadny, natomiast powództwo zostało częściowo oddalone z innych przyczyn.

56 Wygaśnięcie roszczenia.

57 Mając na względzie, że konsument (pozwany) w dniu 14 lutego 2025 r. dokonał spłaty w kwocie 489.619,36 zł w wykonaniu nieważnej umowy stwierdzić należało, że powodowi nie przysługiwało od strony pozwanej roszczenie w ww. wysokości. Jednocześnie wobec uznania, że roszczenie powoda stało się wymagalne po upływie 1 miesiąca od doręczenia pozwu, tj. w dniu 28 lutego 2025 r. (o czym poniżej) brak było podstaw do zasądzenia odsetek za opóźnienie od ww. kwoty, bowiem powód uiścił 489.619,36 zł zanim roszczenie banku stało się wymagalne, a zatem pozwany nie pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem omawianego świadczenia. W świetle powyższego powództwo co do kwoty 489.619,36 zł było niezasadne, w tym również w zakresie żądania odsetek za opóźnienie. Zarzut potrącenia.

58 Zarzut potrącenia podniesiony przez stronę pozwaną okazał się częściowo skuteczny. Oświadczenie o potrąceniu złożone przez stronę pozwaną spełnia wymogi z art. 498-499 k.c., zaś zarzut potrącenia został złożony zgodnie z art. 2031 § 1 pkt 1 k.p.c. Zarzut potrącenia został zgłoszony w piśmie z dnia 30 sierpnia 2024 r., doręczonym powodowi 11 września 2024 r. (k. 207-207v, k.209).

59 Podstawą zarzutu potrącenia jest wierzytelność strony pozwanej z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda (art. 2031 § 1 pkt 1 k.p.c.). Mianowicie obie wierzytelności obejmują roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych w wykonaniu tej samej nieważnej umowy kredytu. Jest przy tym oczywiste, że nieważność umowy oznacza, że każdej ze stron przysługują osobne wierzytelności o zapłatę, jednak nie oznacza to, że wynikają one z innych stosunków prawnych – w obu wypadkach są to wierzytelności o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych w wykonaniu tej samej nieważnej umowy. Odmienna interpretacja oznaczałaby, że niemożliwe jest zgłoszenie zarzutu potrącenia wierzytelności o zwrot świadczenia nienależnego, co prowadziłoby do zupełnie nieracjonalnych rezultatów. Wobec tego konieczne jest przyjęcie wykładni funkcjonalnej i systemowej (uwzgledniającej, że zgodnie z art. 498 § 1 k.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony) przepisu art. 2031 § 1 pkt 1 k.p.c., uwzględniającej możliwość przedstawienia do potrącenia wierzytelności z tytułu świadczenia nienależnego spełnionego w wykonaniu tej samej nieważnej umowy. Obie strony były wobec siebie dłużnikami i wierzycielami, obie wierzytelności miały charakter pieniężny, wierzytelność strony pozwanej była wymagalna i zaskarżalna (art. 498 § 1 k.c.), a ponadto strona pozwana udowodniła, że złożyła wobec powoda oświadczenie o potrąceniu (art. 499 k.c.), które doszło do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 k.c.). Dla skuteczności podniesienia zarzutu potrącenia na podstawie art. 2031 k.p.c. i odbioru takiego oświadczenia wystarczające jest pełnomocnictwo procesowe3, niemniej jednak strona pozwana przedstawiła dowód nadania pisma z oświadczeniem o potrąceniu na adres powoda oraz dowód doręczenia powodowi tego oświadczenia. Co więcej, powód nigdy nie kwestionował faktu otrzymania tego oświadczenia.

60 Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe4, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Natomiast wierzytelność jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie wynikającym z art. 455 k.c.5 Roszczenie strony pozwanej (co do kwot 69.462,95 zł i 323.527,62 zł) było wymagalne w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu, które zostało doręczone bankowi w dniu 11 września 2024 r. Powód nie kwestionował również faktu, że wierzytelność strony pozwanej była wymagalna w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu, a zatem również ta okoliczność była między stronami bezsporna. Oświadczenie strony pozwanej było skuteczne co do potrącenia jej wierzytelności w łącznej kwocie 392.990,57 zł (kwota 69.462,95 zł w związku z uiszczonymi ratami kapitałowo-odsetkowymi w okresie 10 września 2007 r. – 10 maja 2009 r. oraz kwota 323.527,62 zł wobec uiszczenia rat kapitałowo-odsetkowych od 8 lutego 2019 r. do 13 czerwca 2024 r.) z wierzytelnością powoda w kwocie 901.280,99 zł. Oświadczenie o potrąceniu spowodowało wzajemne umorzenie wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.), czyli wierzytelności w kwocie 392.990,57 zł. W związku z tym wierzytelność powoda wygasła w ww. zakresie. Wobec uiszczenia przez pozwanego w dniu 14 lutego 2025 r. kwoty 489.619,36 zł oraz skutecznego potrącenia co do kwoty 392.990,57 zł od strony pozwanej zasądzono pozostałą część wierzytelności powoda w kwocie 18.671,06 zł. Potrącenie było nieskuteczne wobec odsetek od kwoty 69.462,95 zł na skutek umorzenia od daty wymagalności wierzytelności przedstawionej do potrącenia, a zatem odsetki umorzyły się od ww. kwoty obu stronom, zgodnie z art. 499 k.c. Sąd Okręgowy podziela stanowisko, że „Artykuł 498 § 1 k.c. określa tzw. warunki pozytywne potrącenia. Według tego przepisu, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. W piśmiennictwie, jak również orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2004 r., IV CK 362/02), przyjmuje się, że pomimo treści art. 498 KC wymagającego do potrącenia, aby wymagalne były obie potrącane ze sobą wierzytelności, wystarczy, aby wymagalna była wierzytelność potrącającego. Brak wymagalności wierzytelności wzajemnej nie jest przeszkodą do potrącenia wówczas, gdy potrącający, jako dłużnik, mógłby ją zaspokoić. Wskutek potrącenia, jak stanowi art. 498 § 2 KC, obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Oświadczenie o potrąceniu, które zostanie złożone drugiej stronie, ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.). Potrącenie staje się możliwe wówczas, gdy powstaje tzw. stan potrącalności, tj. w dacie, w której ziszczają się przesłanki pozytywne potrącenia określone w art. 498 § 1 KC przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych potrącenia, w tym określonych w art. 505 KC. Z tą bowiem chwilą jeden z wzajemnych wierzycieli nabywa uprawnienie do dokonania czynności potrącenia, a skutki wykonania tego uprawnienia cofają się do chwili powstania stanu potrącalności. Innymi słowy, w razie późniejszego, niż w chwili powstania stanu potrącalności, złożenia oświadczenia o potrąceniu z mocy prawa następują takie skutki prawne, jakby oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przez uprawnionego do tego wierzyciela w chwili powstania stanu potrącalności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CK 152/02). Umorzenie wierzytelności będących przedmiotem potrącenia powoduje wygaśnięcie praw akcesoryjnych wobec tych wierzytelności. Od chwili wystąpienia retroaktywnego skutku wynikającego z art. 498 § 2 w zw. z art. 499 KC, tj. od dnia powstania stanu potrącalności, za niebyłe uznać należy te skutki prawne, które wynikały z założenia istnienia wierzytelności, następnie umorzonych wskutek potrącenia. Dotyczy to w szczególności naliczanych odsetek za opóźnienie lub zwłokę za okres po dniu powstania stanu potrącalności od tej części każdej z wierzytelności wzajemnych, które uległy z tą chwilą umorzeniu. Skutek ten nie dotyczy jedynie tych odsetek od obu umorzonych wierzytelności należnych do chwili powstania stanu potrącalności.” Tożsame stanowisko jest prezentowane w literaturze.

61 Odsetki.

62 Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.).

63 Zgodnie z wyrokiem TSUE z 22 stycznia 2026 r. (C-902/24, [xAnon]) wezwanie do zwrotu kapitału wystosowane przez bank nie wywołuje skutków prawnych (w tym naliczania odsetek), dopóki sąd prawomocnie nie stwierdzi nieważności umowy. Mając powyższe na względzie, wystosowane przez bank, wezwanie do zapłaty 901.280,99 zł w terminie 1 miesiąca od doręczenia wezwania (doręczone pozwanemu w dniu 23 października 2023 r.) nie mogło zostać uznane za skuteczne skoro w dacie tej toczyło się jeszcze postępowanie z powództwa kredytobiorcy, a które zakończyło się prawomocnie dopiero w dniu 4 lipca 2024 r. Tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że skuteczne wezwanie do zapłaty nastąpiło z chwilą doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, który zawierał precyzyjnie sformułowane żądanie, a został doręczony w dniu 27 stycznia 2025 r. (k. 150). Skoro bank w pierwotnym wezwaniu do zapłaty żądał zapłaty w terminie 1 miesiąca od doręczenia wezwania, to należało przyjąć, że roszczenie banku stało się wymagalne po upływie 1 miesiąca od dnia doręczenia pozwu, tj. 28 lutego 2025 r. i od tej daty na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. zostały zasądzone odsetki ustawowe za opóźnienie. Koszty procesu.

64 Stosownie do wyniku postępowania, strona powodowa została na podstawie art. 100 k.p.c. obciążona całymi kosztami procesu obejmującymi kwoty:

65 - 17 zł tytułem równowartości opłaty skarbowej od pełnomocnictwa,

66 - 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

ZARZĄDZENIE

67 [xAnon]

68 [xAnon]

69 1 Por.:

70 - uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16.02.2021 r., III CZP 11/20,

71 - uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z mocą zasady prawnej z dnia 7.05.2021 r., III CZP 6/21,

72 - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6.07.2021 r., III CZP 41/20,

73 - uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25.04.2024 r., III CZP 25/22.

74 2 Por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25.04.2024 r., III CZP 25/22.

75 3 Por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2.07.2024 r., III CZP 2/24.

76 4 Por.:

77 - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3.04.1998 r., III CKN 436/97

78 - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2004 r., V CK 461/03.

79 5 Por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5.11.2014 r. III CZP 76/14.