Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., II FZ 216/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., II FZ 216/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 722/12 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 722/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił P. w K. - dalej jako "Stowarzyszenie", dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi R. M. - dalej jako "Skarżący", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 października 2012 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż w dniu 7 stycznia 2013 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie powołując się na: art. 62, art. 63, art. 61 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "k.p.c.", § 8, § 14.4, § 17.6 a, b, c, § 20.1-2, § 18.1-2, § 31, § 33, § 58.5 statutu oraz wskazano, że w dniu 15 stycznia 2011 r. Stowarzyszenie zawarło ze Skarżącym, H. M. oraz B. M. umowę użyczenia nieruchomości na działalność oświatową wśród młodzieży - 93,5 % nieruchomości przy ul. J. [...] w M.. W ocenie Stowarzyszenia, działalność ta z mocy art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.o.l.", jest zwolniona z podatku od nieruchomości, dlatego istnieje interes społeczny i prawny do udziału Stowarzyszenia jako strony w sprawie. Do wniosku dołączono wyciąg postanowień statutu Stowarzyszenia z dnia 28 grudnia 1998 r. zarejestrowanego dnia 21 kwietnia 1999 r. przez Sąd Okręgowy w K.

4 Uzasadniając odmowę dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie, w wymienionym na wstępie postanowieniu z dnia 28 lutego 2013 r., Sąd pierwszej instancji przytoczył regulację zawartą w art. 33 § 2 i art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd argumentował, iż o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Zdaniem Sądu, uczestnikiem może być w danej sprawie podmiot, który choć posiadał wynikającą z interesu prawnego legitymację skargową, nie skorzystał z niej. Sąd zauważył, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena legalności postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej, m.in. Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości - jako współwłaścicielowi nieruchomości, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę interes prawny, żadna z przesłanek dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania nie została spełniona. Sąd doszedł do przekonania, iż Stowarzyszenie nie było i nie może być stroną takiego postępowania gdyż nie jest podatnikiem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1a-b u.p.o.l., w szczególności nie może wywodzić interesu prawnego z faktu zawarcia umowy użyczenia. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nieprzywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w żaden sposób nie reguluje kwestii prawnych Stowarzyszenia.

5 Przechodząc do kolejnej przesłanki wskazanej w art. 33 § 2 P.p.s.a. Sąd wskazał, iż Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o jakiej mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., jednakże jego udział w tym postępowaniu jest wykluczony albowiem przedmiot sprawy nie dotyczy zakresu jego statutowej działalności. Zdaniem Sądu, powołane w uzasadnieniu wniosku postanowienia obowiązującego statutu są zbyt ogólne, dotyczą różnych kwestii, np. ekologii, rolnictwa, ochrony środowiska, patriotyzmu, edukacji, wymiany myśli oraz informacji. W ocenie Sądu, zastrzeżenie w umowie użyczenia, że będące przedmiotem opodatkowania 93,5% przedmiotowej nieruchomości zostanie przeznaczone na działalność oświatową wśród młodzieży, świadczy o braku ścisłego i bezpośredniego związku przedmiotu niniejszej sprawy z zakresem statutowej działalności Stowarzyszenia. Sąd odnosząc się do § 8, § 14.4, § 18.1, § 18.2 postanowień statutu Stowarzyszenia zwrócił uwagę, iż uregulowanie kwestii reprezentacji wewnątrz i na zewnątrz Stowarzyszenia nie jest jednoznaczne z istnieniem interesu prawnego po jego stronie, jak również nie dowodzi istnienia ścisłego związku pomiędzy statutową działalnością a przedmiotem sprawy.

6 W zażaleniu Stowarzyszenie w pierwszej kolejności odniosło się do decyzji ustalającej podatek od przedmiotowej nieruchomości wskazując m.in., iż jest to działanie bezprawne i powoduje krzywdzenie młodzieży. Bezpodstawne, nienależne opodatkowanie jest dotkliwą karą finansową i rażącą dyskryminacją oraz prześladowaniem członków Stowarzyszenia z przyczyn pozamerytorycznych, społeczno-katolickich i politycznych. Następnie Stowarzyszenie stwierdziło, iż spór sprowadza się do wyjaśnienia, czy Stowarzyszenie posiadało osobowość prawną i statutowe umocowanie do zawarcia umowy użyczenia, czy decyzje wymiarowe określające podatek od nieruchomości na przedmiotowej nieruchomości naruszały prawo, czy Stowarzyszenie posiada interes prawny bądź społeczny do udziału na prawach strony oraz prawo do reprezentacji swoich członków będących współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, a także kwestii nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. W dalszej kolejności Stowarzyszenie odniosło się do podstaw opodatkowania przedmiotowej nieruchomości przytaczając szeroką argumentację na poparcie swojego stanowiska. Stowarzyszenie przedstawiło także problemy związane z jego rejestracją w Krajowym Rejestrze Sądowym.

7 Stowarzyszenie argumentowało dalej, iż zostały naruszone istotne prawa podatkowe jego i trzech jego członków, dlatego korzysta z uprawnień określonych w art. 62, art. 60, art. 61 k.p.c., co uzasadnia udział organizacji społecznej w postępowaniu także dla ochrony praw obywateli RP. W ocenie Stowarzyszenia, interes społeczny, którego chce bronić polega na tym, iż zarówno jego członkowie, w tym i podatnicy oraz lokalna społeczność są zainteresowani, aby jak najprędzej zajęta na działalność oświatową nieruchomość mogła w pełnym zakresie funkcjonować, a powołany przez Stowarzyszenie instytut może umożliwić skuteczniejszą realizację celów i zadań statutowych.

8 Na poparcie swojego stanowiska, Stowarzyszenie wskazało szereg przepisów, w tym m.in. art. 7 ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., art. 7, art. 8, art. 9-12, art. 16 § 2, art. 28, art. 29, art. 35, art. 77, art. 78, art. 183, art. 184, art. 235 k.p.a., art. 58, art. 62, art. 60, art. 61 i art. 62 k.p.c., przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599, z późn. zm.).

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Zażalenie jest niezasadne.

11 Zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

12 Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego.

13 W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew zarzutom Stowarzyszenia w sprawie nie miały zastosowania przepisy k.p.c., a w szczególności jego art. 62, k.p.a., jak i ustawy Prawo o prokuraturze. Procedura sądowoadministracyjna w tym zakresie posiada własną regulację prawną wyrażoną w ww. przepisach ustawy P.p.s.a. i nie mają tu zastosowania w drodze analogii przepisy prawa dotyczące innych postępowań sądowych lub przed innymi organami publicznymi. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że podstawą prawną dopuszczenia do udziału w niniejszej sprawie Stowarzyszenia stanowi powołany wyżej art. 33 § 2 P.p.s.a. Warunkiem tego dopuszczenia jest związek sprawy z zakresem statutowej działalności tegoż Stowarzyszenia.

14 Zauważyć należy, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w indywidualnej sprawie podatkowej - podatku od nieruchomości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie nie wykazało, związku między zakresem jego statutowej działalności określonej w statucie a przedmiotem niniejszej sprawy. Statut, na który powołuje się Stowarzyszenie, nie przewidywał celów i działań w zakresie podatków od nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii udziału w charakterze uczestnika organizacji społecznych ugruntowany jest pogląd, że zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej (np. postanowienia NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 oraz z dnia 15 marca 2011 r. II OZ 157/11). W art. 25 § 4 P.p.s.a., do którego odsyła wspomniany art. 33 § 2 tej ustawy mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Statutowa działalność nie może sprowadzać się do reprezentowania interesów prawnych innych osób, tylko musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowadministracyjnej. Rację ma Sąd pierwszej instancji, iż uregulowanie kwestii reprezentacji wewnątrz i na zewnątrz Stowarzyszenia nie jest jednoznaczne z istnieniem interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, jak również nie dowodzi istnienia związku pomiędzy statutową działalnością a przedmiotem sprawy.

15 Przesłanką dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie jest także merytoryczna zasadność zaskarżonej decyzji. Stąd argumenty Stowarzyszenia w tym zakresie nie przemawiają za słusznością wniosku.

16 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika.

17 Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.