Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., II FSK 1723/07

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., II FSK 1723/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Jan Rudowski, Protokolant Małgorzata Blajerska, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 907/05 w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2005 r., sygn. I SA/Wr 907/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 maja 2005 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (w skrócie: P.p.s.a.).

3 Uzasadniając postanowienie podano, że wbrew art. 215 P.p.s.a. skarżący nie określił w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, od którego uzależniona jest wysokość wpisu, a zatem na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA we Wrocławiu z 24 sierpnia 2005 r. został wezwany do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 2 września 2005 r., wobec niemożności doręczenia skarżącemu w.w. wezwania do uzupełnienia braku skargi, złożono pismo na 7 dni w placówce pocztowej, pozostawiając zawiadomienie o tym w skrzynce pocztowej. Zgodnie z art. 73 P.p.s.a., termin złożenia w placówce pocztowej upłynął w dniu 9 września 2005 r., a zatem ten dzień należy uznać za dzień doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, natomiast termin 7 dni do uzupełnienia braków upłynął dnia 16 września 2005 r. Skarżący jednakże nie uzupełnił w.w. braku, tj. nie określił wartości przedmiotu zaskarżenia.

4 2. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego), zaskarżając to postanowienie w całości. Skargę kasacyjną oparto: (1) na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 215 § 1 P.p.s.a., w sposób pozbawiający skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji, przez przyjęcie, że w skardze skierowanej do WSA we Wrocławiu nie podano wartości przedmiotu zaskarżenia; (2) na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji, przez jego niewłaściwe zastosowanie i pozbawienie w ten sposób skarżącego prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

5 Uzasadniając skargę kasacyjną podano, że skarżący w skardze podał wartość przedmiotu zaskarżenia. Jej wskazanie nastąpiło na ostatniej (piątej) stronie skargi, w zdaniu: "(...) bo moje zobowiązanie wobec fiskusa za 2004 r. winno wynosić 63,45 zł, a nie 1.366,30 zł, jak to wyliczył organ podatkowy I instancji w nakazie płatniczym NP [...] z dnia 27.01.2005 r.". Art. 215 § 1 P.p.s.a. nie podaje, w którym miejscu pisma procesowego i w jaki sposób powinna być wykazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Istotnym jest jedynie fakt wskazania tej wartości. Zwrócono uwagę, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 1998 r. o sygn. I PZ 36/97 (publ.: Monitor Prawny 1999/1/8, Lex 34561) stwierdził, że: "nie ma też podstaw do odrzucenia kasacji z powodu nieoznaczenia cyfrą wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli z pozwu i apelacji jednoznacznie wynika wartość przedmiotu sporu, a ponadto gdy wyrok oddalający apelację dotyczy całości roszczenia, zaś kasacja dobitnie stwierdza, że zaskarża ten wyrok w całości". W orzecznictwie, ze względu na konstytucyjną zasadę prawa każdego obywatela do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), odrzucany jest zbytni rygoryzm formalny w zakresie dostępu do sądu. Tym bardziej, że skargi kierowane są najczęściej przez osoby nie posiadające wiedzy prawnej i nie mające dostatecznej znajomości nieustannie zmieniających się skomplikowanych przepisów prawa, jak w tym przypadku. Podniesiono także, że skarżący wskazał nie tylko kwotę wartości przedmiotu zaskarżenia, ale również podał, że wynika ona jednoznacznie z zaskarżonego postanowienia organu podatkowego I instancji - nakazu płatniczego NP [...] z dnia 27 stycznia 2005 r. Wezwanie WSA we Wrocławiu o usunięcie braków formalnych wniosku faktycznie nie zostało odebrane przez skarżącego, jednakże nastąpiło to z przyczyn dotyczących jego stanu zdrowia i innych okoliczności. Podano, że Urząd Pocztowy w Z. jest oddalony o 5 km od D., gdzie mieszka skarżący, a ponadto dom skarżącego nie posiada dostępu do drogi publicznej. Nadto skarżący nie posiada żadnego środka transportu, jest człowiekiem w podeszłym wieku i bardzo schorowanym (choroba nóg i kręgosłupa), więc w tej sytuacji musiałby na piechotę pokonać 10 km.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić pogląd, że jeżeli - jak w rozpatrywanym przypadku - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, niedochowanie wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia (wynikającego z art. 215 § 1 P.p.s.a.) stanowi brak formalny, do którego uzupełnienia wzywa stronę przewodniczący (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie takiego braku obliguje sąd do odrzucenia wniesionej skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

8 Wypada jednak zauważyć, że skarżący w skardze wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia, podając na stronie piątej tej skargi, że "moje zobowiązanie wobec fiskusa za 2004 r. winno wynosić 63,45 zł, a nie 1.366,30 zł, jak to wyliczył organ podatkowy I instancji w nakazie płatniczym NP [...] z dnia 27.01.2005 r.". W takiej sytuacji Przewodniczący wydziału może jedynie skorzystać z uprawnienia do sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia oznaczonej w skardze (art. 218 P.p.s.a.). Obecnie powyższa kwestia winna być ponadto rozważona z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. o sygn. I FPS 7/07, wg którego: w świetle przepisów art. 231 w związku z art. 215 i 216 P.p.s.a., wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze.

9 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący wykonał obowiązek z art. 215 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego i w jaki sposób powinna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Wymaga jedynie, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Ponieważ skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem wezwania kierowanego przez przewodniczącego do strony w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. może być tylko usunięcie takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. W sytuacji, gdy Sąd I instancji dysponował informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia, nie było podstaw do przyjęcia, że brak podanej wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiał nadanie sprawie biegu. Oznacza to, że nie zachodziły przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy.

10 4. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., przy czym ponowne rozpoznanie przez Sąd I instancji, o którym mowa w tym przepisie, dotyczyć będzie nadania biegu skardze wniesionej przez skarżącego.

11 Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a, które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od postanowienia, co wprost wynika z ich treści. Sprawia to tym samym, że zgłoszony wniosek w przedstawionym zakresie jest bezzasadny. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych od organu odwoławczego na rzecz podatnika, który wniósł skargę kasacyjną.