Art. 42
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 639 [PDF]. Stan prawny na
Tekst odtworzony z nowelizacji może zawierać rozbieżności. Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).
Art. 42.
1. Za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrum usług społecznych, opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150 % kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. #
2. Przez ojca i matkę, o których mowa w ust. 1, należy rozumieć również ojca i matkę współmałżonka. #
3. Konieczność sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad osobami, o których mowa w ust. 1, stwierdza lekarz ubezpieczenia zdrowotnego w zaświadczeniu wydanym niewcześniej niż na 14 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. #
4. Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych jest opłacana przez okres sprawowania opieki, niedłużej jednak niż przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. #
5. Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje osobie, która w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia: #
1) ukończyła 50 lat i nie posiada okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego co najmniej 10 lat; #
2) posiada okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. #
6. Przy ustalaniu okresu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 5, okresy nieskładkowe ustala się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. #
Art. 42 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Art. 42. 1. Za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrum usług społecznych, opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150 % kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. 2. Przez ojca i matkę, o których mowa w ust. 1, należy rozumieć również ojca i matkę współmałżonka. 3. Konieczność sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad osobami, o których mowa w ust. 1, stwierdza lekarz ubezpieczenia zdrowotnego w zaświadczeniu wydanym niewcześniej niż na 14 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. 4. Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych jest opłacana przez okres sprawowania opieki, niedłużej jednak niż przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. 5. Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje osobie, która w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia: 1) ukończyła 50 lat i nie posiada okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego co najmniej 10 lat; 2) posiada okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. 6. Przy ustalaniu okresu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 5, okresy nieskładkowe ustala się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.
art. 42 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 123/10
…się do oceny czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w zaskarżonym wyroku przeprowadził prawidłową wykładnię art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1270/18
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 675/14
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrok z , III SA/Kr 780/08
…złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Przepis ten określa zasadę , która ma zastosowanie również do świadczeń wypłacanych na podstawie art.42 . Ustawodawca nie przewidział innych zasad przyznawania tego świadczenia , które mogły by stanowić wyjątek od powyższej zasady. W rozpatrywanej…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , II SA/Gd 1001/22
…Wnioskowane przez stronę świadczenie w postaci opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne, uregulowane jest w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2023 r., poz. 901), dalej jak wcześniej u.p.s., który stanowi, że za osobę, która zrezygnuje z…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , III SA/Gd 446/16
…przedmiotem jest opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne. Jedyną podstawę rozpoznania takiego wniosku stanowi art. 42 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Tym samym prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że w przypadku złożenia…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrok z , IV SA/Gl 168/10
…1990 r. o pomocy społecznej nie znajduje umocowania prawnego. Oznacza to, że wniosek skarżącej winien być rozpatrywany w kontekście postanowień art. 42 w związku z art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią przywołanych przepisów świadczenie…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , VIII SA/Wa 436/09
…wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Podstawę materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, iż za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej,…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z , II SA/Po 192/11
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , II SA/Gd 924/24
…uprawnienia. W przypadku wsparcia w postaci opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, normą taką jest art. 42 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) – dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem, za osobę, która zrezygnuje z…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 42 (32)
Historia zmian
Bez zmian od 28 kwietnia 2026 r.