Art. 76

Brzmienie zmienione z dniem 21 lipca 2026 r.

Pokaż w całym akcie

Art. 76 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Art. 76.
1. W razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna). Hipoteka na części ułamkowej nieruchomości obciąża w tym samym zakresie części ułamkowe wszystkich nieruchomości utworzonych przez podział.
1¹. Hipoteka na części ułamkowej nieruchomości obciąża nieruchomość otrzymaną w wyniku zniesienia współwłasności przez współwłaściciela, którego udział był obciążony tą hipoteką.
1². Jeżeli współwłaścicielowi nieruchomości, którego udział był obciążony hipoteką, przysługuje spłata, na wierzytelności z tego tytułu jego wierzycielowi hipotecznemu przysługuje ustawowe prawo zastawu. O pierwszeństwie ustawowego prawa zastawu na wierzytelności o spłatę rozstrzyga pierwszeństwo hipotek obciążających udział współwłaściciela.
1³. Jeżeli w wyniku podziału współwłaścicielowi nieruchomości, którego udział był obciążony hipoteką przypada nieruchomość z dopłatą, ust. 1² stosuje się odpowiednio.
1⁴. Postanowienie umowy albo ugody sądowej znoszącej współwłasność, na mocy którego współwłaściciel nieruchomości, którego udział był obciążony hipoteką, nie otrzymuje spłaty lub dopłaty, jest nieważne.
2. Wierzyciel, któremu przysługuje hipoteka łączna, może według swego uznania żądać zaspokojenia w całości lub w części z każdej nieruchomości z osobna, z niektórych z nich lub ze wszystkich łącznie. Może również według swego uznania dokonać jej podziału pomiędzy poszczególne nieruchomości.
3. W celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności można, w drodze czynności prawnej, obciążyć więcej niż jedną nieruchomość (hipoteka łączna umowna).
4. W razie podziału nieruchomości polegającego na ustanowieniu odrębnej własności lokalu lub wydzieleniu z dotychczasowej nieruchomości odrębnej nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, nabywca wydzielonej nieruchomości może żądać podziału hipoteki proporcjonalnie do wartości nieruchomości powstałych wskutek podziału. Jeżeli jednak sposób podziału hipoteki został określony w umowie o ustanowienie hipoteki i ujawniony w księdze wieczystej, podział następuje stosownie do postanowień umowy.
5. W razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca nieruchomość nie obciąża nieruchomości utworzonych przez podział, które wydzielono w wyniku zadośćuczynienia roszczeniu ujawnionemu w księdze wieczystej przed powstaniem hipoteki.

art. 76 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2026 r. poz. 1066)

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 października 2004 r., III CZP 52/04

   …ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), sąd ocenia na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), czy obciążenie hipoteką macierzystej nieruchomości…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 listopada 2009 r., III CZP 103/09

   …hipotecznego (banku) w sytuacji, gdy dochodzi do podziału fizycznego nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) w razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 czerwca 2008 r., III CZP 58/08

   …hipoteka łączna zabezpieczająca zobowiązania kredytowe na rzecz banku. Sprzeciwia się temu brzmienie art. 76 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – dalej: "u.k.s.h."), który wyłącza możliwość…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 lutego 2013 r., IV CSK 385/12

   …obciążonej hipoteką skutkuje obciążeniem hipoteką łączną wszystkich nieruchomości utworzonych w wyniku podziału. Jednakże na podstawie art. 76 ust. 4 zd. pierwsze u.k.w.h. w razie podziału nieruchomości polegającego na ustanowieniu odrębnej własności lokalu lub wydzieleniu odrębnej…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 grudnia 2008 r., III CZP 121/08

   …zatem zgodny z rzeczywistym stanem prawnym, podobnie jak wpis w księdze nr 99787/3, który nastąpił w trybie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – dalej: „u.k.w.h.”). 4 Niezgodność między stanem…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 lutego 2008 r., III CZP 152/07

   …iż hipoteki przymusowe, wpisane na udziale Piotra P. we współwłasności nieruchomości, obciążają – zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – dalej: "u.k.w.h.") – powstałą na skutek zniesienia…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 551/12

   …z dotychczasowej nieruchomości odrębnej nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym. Określenie sposobu podziału hipoteki, o którym mowa w art. 76 ust. 4 zdanie drugie u.k.w.h., powinno nastąpić w umowie między wierzycielem hipotecznym a właścicielem nieruchomości. Może być ono zamieszczone…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 stycznia 2013 r., III CSK 75/12

   …instancji – dokonując wpisu własności na rzecz wnioskodawców (małżonków) – nie rozważył wpływu treści art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.; cyt. Dalej jako „u.k.w. i h.”). W razie podziału nieruchomości…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 6 maja 2009 r., II CSK 670/08
10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 8 marca 2007 r., III CSK 356/06

    …nieruchomości bądź przeniesienia części obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej – następuje z urzędu (art. 6268 § 1 k.p.c. oraz art. 76 w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia). Ma on charakter deklaratoryjny (wpisu konstytutywnego nie dałoby się pogodzić z ustawowym charakterem…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 76 (102)

Historia zmian

Zmiany od 18 marca 2025 r.

1. 21 lipca 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia