Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 5

Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 1053 [PDF]. Stan prawny na

Tekst na dzień 21 lipca 2026 r. Tekst obowiązujący

Art. 5.

1. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

2. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

2a. Wniosek składany przez działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych zawiera imię lub imiona oraz nazwisko wnioskodawcy, datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej.

2b. Wniosek składany przez członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, oprócz danych, o których mowa w ust. 2a, zawiera datę zgonu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, imię lub imiona wnioskodawcy, nazwisko rodowe, datę i miejsce jego urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, o ile był nadany, oraz stopień pokrewieństwa lub powinowactwa łączący wnioskodawcę z działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

3a. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, złożonego przez działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, dołącza się również aktualną fotografię wnioskodawcy.

4. Okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit. c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1.

5. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów.

6. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

7. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w ust. 3 pkt 2, niepóźniej niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o jej wydanie.

8. W przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) przepisu art. 146 § 1 tej ustawy nie stosuje się.

Pokaż w całym akcie

Orzecznictwo

  1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1452/20

    …statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów…

  2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 820/18
  3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 3835/18

    …605/18). W istocie przyjąć wypadnie, że skarżącemu kasacyjnie chodzi o zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa. B. Wedle art. 5 ust. 1 Udoa status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji…

  4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1703/17

    …operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Akceptując interpretację Sądu Wojewódzkiego trzeba wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. – status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych…

  5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 4841/21

    …różańcowym we [...]. Podejmując czynności wyjaśniające organ na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 319) - dalej: "ustawa o działaczach…

  6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1831/19
  7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 2129/21
  8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 4130/21

    …działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 5 ust 1 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów…

  9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 671/19

    …kasacyjne naruszenia tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego ocenić należy łącznie, jako integralnie związane ze sobą. B. Wedle art. 5 ust. 1 Udoa status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji…

  10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1/17

    …potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę decyzji wskazał art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 5 (205)

Historia zmian

Zmiany od 19 czerwca 2024 r.

  1. : zmiana brzmienia tekst z tego dnia