Art. 52

Pokaż w całym akcie

Art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 52.
§ 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
§ 1a. Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.
§ 3. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

art. 52 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 52 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 lutego 2018 r., III CZP 103/17

   …w niepowtarzalnym stanie faktycznym, którego dotychczasowe orzecznictwo nie odnotowało. Rozstrzygając je należy przypomnieć, że zgodnie z art. 52 § 2 k.r.o. rozdzielność majątkowa ustanawiana przez sąd powstaje z dniem oznaczonym w wyroku; może to być dzień wcześniejszy niż orzekanie, a nawet…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 października 2006 r., III UZP 3/06

   …„małżonkowie pozostawali w rozdzielności majątkowej z powodu zawarcia stosownej umowy (art. 47 k.r.o.), zniesienia wspólności wyrokiem sądu (art. 52) lub orzeczenia separacji (art. 61⁵)”. Istotne jest równocześnie to, że obowiązek przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny expressis…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 stycznia 2019 r., II CSK 337/18

   …przyczynił. Z oczywistych względów wprawdzie mogą się one pokrywać z przesłankami uzasadniającymi ustanowienie rozdzielności majątkowej (art. 52 § 1 k.r.o.), pozbawienia małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym (art. 40 k.r.o.) czy przyczynami orzeczenia winy rozkładu pożycia (art. 57…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4573/22

   …wyjątkowych, a w żadnym wypadku nie wcześniej niż w dniu, w którym aktualnie staje się ustalenie istnienia ważnych powodów w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 1995 r., I CKN 61/94, OSP 1995, Nr 4, poz. 96). Ocena tych okoliczności przez Sąd zależy każdorazowo…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 15 grudnia 2020 r., II FSK 2239/18

   …przychód w całości podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W interpretacji wskazano też, że zgodnie z treścią art. 52 § 2 k.r.o., rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Oznacza to, że dniem, od którego u wnioskodawczyni powstał…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 czerwca 2006 r., II FSK 867/05

   …Na wstępie podkreślić trzeba, że w konsekwencji wydania przez sąd orzeczenia o ustanowieniu między małżonkami rozdzielności majątkowej /art. 52 par. 1 Krio/ ustrój ten obowiązuje między małżonkami od dnia, który został oznaczony w wyroku /art. 52 par. 2 Krio w zw. z art. 54 Krio/ - tak SN…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 września 2012 r., II FSK 341/11

   …empiryczne, że możliwość ta jest nierzadko nadużywana przez małżonków na szkodę dłużników (zob. M. Andrzejewski, Komentarz do art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w: H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A.…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z 26 lipca 2012 r., II GSK 964/11

   …ustrój majątkowy opiera się na rozdzielności majątkowej. Wynikać może ona nie tylko z umowy (art. 47 § 1 k.r.o.) ale też z orzeczenia sądowego (art. 52 § 1 i art. 54 § 1 k.r.o.). Zważyć należy przy tym, iż do każdego z małżonków może należeć majątek osobisty (art. 33 k.r.o.). W tym miejscu wypada…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 stycznia 2016 r., II FSK 2119/13

   …małżonkami może ulec zniesieniu lub ograniczeniu na skutek zawartej między nimi umowy (art. 47 § 1 k.r.o.), na skutek orzeczenia sądu (art. 52 § 1 k.r.o.) albo z mocy prawa np. na skutek ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków (art. 53 k.r.o.). Zarówno w wypadku umownego wyłączenia wspólności…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 lipca 2017 r., II FSK 966/17

    …małżonkami może ulec zniesieniu lub ograniczeniu na skutek zawarcia między nimi umowy (art. 47 § 1 k.r.o.), na skutek orzeczenia sądu (art. 52 § 1 k.r.o.), orzeczenia separacji (art. 54 k.r.o.) albo z mocy prawa, np. w wyniku ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 52 (649)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.