Art. 183

Pokaż w całym akcie

Art. 183 Kodeksu postępowania karnego
Art. 183.
§ 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

art. 183 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 183 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 listopada 2021 r., I KZP 5/21

   …zeznania, osoba ta korzystała z przysługującego jej z mocy Konstytucji prawa do obrony. Pełnej realizacji tego prawa nie zapewnia przepis art. 183 § 1 k.p.k. pozwalający świadkowi tylko uchylić się od odpowiedzi na pytanie, na które odpowiedź stanowiłaby ujawnienie okoliczności grożących…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 listopada 2004 r., I KZP 26/04

   …odsyłał też – znowelizowany ustawą z dnia 3 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 108, poz. 682) – art. 152 § 1 u.k.s. Pierwsze zmiany w treści art. 183 § 1 k.p.k. wprowadzone zostały – obowiązującą od dnia 17 października 1999 r. – ustawą z dnia 10 września 1999 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 września 2007 r., I KZP 26/07

   …w charakterze świadka, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz pouczeniu o uprawnieniach z art. 183 § 1 k.p.k. i z nich nie korzystając – popełnia występek fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.) wówczas, gdy co do okoliczności mających znaczenie dla…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 4/07

   …przesłuchana została jako świadek po raz trzeci – i w tym wypadku, podobnie jako poprzednio – po uprzedzeniu o treści art. 233 § 1 k.k. i art. 183 § 1 k.p.k. Wszystkie trzy zeznania stały się podstawą oskarżenia i skazania jej przez Sąd pierwszej instancji za popełnienie przestępstwa określonego…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 grudnia 2020 r., I KK 58/19

   …naruszeniem zakazu samooskarżenia, tj. gwarancji nemo se ipsum accusare tenetur. Prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie z powołaniem się na art. 183 § 1 k.p.k. z całą pewnością nie wystarczy dla ochrony przed zmuszeniem do samooskarżenia. Nie tylko w złożonych, wielowątkowych sprawach, ale także w…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 stycznia 2020 r., I KZP 10/19

   …1, czy też prawo do obrony na tym etapie postępowania karnego może być realizowane jedynie w wyniku skorzystania z uprawnienia określonego w art. 183 k.p.k.", Sąd Najwyższy stwierdził, że „nie ponosi odpowiedzialności karnej na podstawie art. 233 § 1 k.k. osoba, która przesłuchana została w…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 października 2018 r., V KK 446/18

   …z art. 86 § 1 k.w. A. U. został przesłuchany przez Policję w dniu 21 maja 2015 r. w charakterze świadka, będąc przy tym pouczonym o treści art. 183 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.s.w., zgodnie z którym świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 marca 2023 r., IV KK 530/21

   …go o możliwości odmowy odpowiedzi na pytania, jeżeli udzielenie na nie odpowiedzi mogłoby narazić go na odpowiedzialność karną (art. 183 § 1 k.p.k.). W obecnym stanie prawnym nieskorzystanie z tej możliwości i zdecydowanie się na „kłamanie” w sprawie musiało - zdaniem Sadu II instancji…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 czerwca 2010 r., I KZP 8/10

   …30 listopada 2004 r., I KZP 26/04, OSNKW 2004, z. 11-12, poz. 102. W tym orzeczeniu, przy rozważaniach na temat odpowiedniego zastosowania art. 183 § 1 k.p.k. w procedurze wykroczeniowej (art. 41 § 1 k.p.s.w.), Sąd Najwyższy stwierdził, że właściciel lub posiadacz pojazdu, wezwany przez uprawiony…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 grudnia 2013 r., III KK 417/13

    …Sąd odwoławczy, który uznał, że wystarczającymi dowodami winy skazanego są zeznania pokrzywdzonej i treść smsów; - art. 171 § 6 k.p.k. i art 183 § 1 k.p.k. w zw. z art.6 k.p.k., poprzez uchylanie przez Sąd pytań zadawanych pokrzywdzonej na rozprawie przez skazanego i jego obrońcę w sytuacji, gdy…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 183 (488)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.