Art. 156²

Pokaż w całym akcie

Art. 156² Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 156². Jeżeli w toku posiedzenia okaże się, że o żądaniu lub wniosku strony można rozstrzygnąć na innej podstawie prawnej, niż przez nią wskazana, uprzedza się o tym strony obecne na posiedzeniu.

art. 156² ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 156² k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 grudnia 2020 r., I CSK 770/18

   …Najwyższego z 2 grudnia 2011 r., III CSK 136/11). Od 7 listopada 2019 r. zasada ta jest wprost wyrażona w przepisach postępowania cywilnego (art. 156² k.p.c.). Źródeł obowiązków informacyjnych sądu nieskonkretyzowanych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego dopatrywano się również w art. 2…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 grudnia 2022 r., II CSKP 503/22

   …ta, którą wskazywał pozwany i której dotyczyło postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, powinien zastosować bądź art. 156¹ k.p.c., bądź art. 156² k.p.c. W niniejszej sprawie oczywiście problem był bardziej złożony, ponieważ Sąd odwoławczy dostrzegł zmianę stanowiska powoda, prezentowanego…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 czerwca 2025 r., II CSKP 357/25

   …porządku w dalszej części uzasadnienia nadal określani mianem powodów) zarzuciła z kolei naruszenie: art. 1207 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 156² k.p.c. przez orzeczenie na podstawie subklauzul 17.1, 17.6 i 16.4 bez uprzedniego powiadomienia stron i umożliwienia im odniesienia się do przyjętej…

4. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 28 września 2022 r., VII AGa 691/20

   …przepisów dotychczasowych, natomiast po 6 listopada 2019 r. według przepisów w brzmieniu nadanym ZmKPC19. Trafny jest zarzut naruszenia art. 156² k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem naruszenia wskazanych przepisów było pozbawienie strony możności obrony jej praw w rozumieniu…

5. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 25 czerwca 2021 r., VII AGa 699/20

   …wskazana przez stronę może nastąpić wyłącznie w granicach rozpoznania sprawy wyznaczonych przez zgłoszone żądanie i przytoczone fakty. Celem art. 156² k.p.c. nie jest gromadzenie materiału procesowego (dowodów oraz faktów), lecz lojalne i rzetelne uprzedzenie przez sąd obu stron o możliwości…

6. Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrok z 18 lipca 2022 r., I C 618/22

   …dochodzone przed sądem. Brak jest przeto podstaw do rozważania zasadności roszczeń powoda w oparciu o inną podstawę prawną i stosowania art. 156² k.p.c., albowiem obowiązek przewidziany w owym przepisie aktualizuje się tylko wówczas gdy zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia może zostać…

7. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 9 marca 2022 r., III Ca 1270/21

   …przepisu art. 321 k.p.c. chybionym. Wbrew zarzutom apelacji w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania. W świetle art. 156² k.p.c. nie może budzić wątpliwości, że istnieje możliwość oceny faktów wskazywanych przez powoda na innej podstawie prawnej niż przez niego…

8. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrok z 26 października 2020 r., V AGa 69/20

   …konsekwencją było również pozbawienie pozwanego prawa do obrony swych praw. Niewątpliwie, przed wprowadzeniem do obrotu prawnego normy z art. 156² k.p.c., w judykaturze ukształtował się dominujący pogląd, że „rozstrzygnięcie o roszczeniu na innej podstawie prawnej niż wskazywana przez stronę,…

9. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrok z 13 stycznia 2026 r., I ACa 74/25

   …są dwa odmienne stanowiska, w zakresie skutku, jaki rodzi naruszenie powołanej regulacji procesowej. Według pierwszego z nich naruszenie art. 156² k.p.c. może doprowadzić a limine do pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) (por. J. Parafianowicz [w:] Kodeks…

10. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 12 listopada 2024 r., I AGa 80/24

    …niewskazywanych przez strony. Wykonanie tych kompetencji w celu zachowania możliwości obrony praw przez strony musi uwzględniać regulację art. 156² k.p.c. a zarazem powinno odbywać się przy zachowaniu zasad kontradyktoryjnego dyskursu a więc przy zapewnieniu obu stronom możliwości zapoznania się…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 156² (194)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.