Art. 138

Pokaż w całym akcie

Art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego
Art. 138.
§ 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
§ 2a. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
§ 2b. Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w § 1 albo 4.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści.

art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691)

art. 138 k.p.a.

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98

   …różnice w interpretacji pierwszego członu art. 134 Kpa, bo o to w istocie chodzi w konkretnym przypadku, oraz ewentualne relacje tego przepisu z art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa sprowadzają w głównej mierze do zagadnień procesowych, które nie mają zasadniczego wpływu na zakres ochrony prawnej podmiotu…

2. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 4 maja 1998 r., FPS 2/98

   …normie zakaz reformatio in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Kategorie decyzji wydawanych przez organy odwoławcze wymienia wyczerpująco art. 138 par. 1 i 2 Kpa. Kwestię więc stosowania art. 139 Kpa rozważać należy zasadniczo w odniesieniu do decyzji wymienionych w art. 138 par. 1 i 2 Kpa,…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 25 marca 2013 r., II GPS 1/13

   …dwóch nurtów orzeczniczych. Wątpliwości dotyczą stosowania w wyniku rozpatrzenia odwołania o którym mowa w tych przepisach art. art.138 §1 pkt 2 k.p.a., tj. możliwości wydania decyzji rewizyjnej. Rozbieżności te mają charakter trwały, ponieważ wyrokowano rozbieżnie, mimo wcześniejszego…

4. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 23 października 2000 r., OPK 11/00

   …obowiązujące przepisy proceduralne. Skoro tak to i kompetencje organu odwoławczego należy oceniać wyłącznie w płaszczyźnie unormowań zawartych w art. 138 Kpa. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, podnoszona w uchwale Kolegium, wiążąca się z odmiennymi unormowaniami kompetencji organu…

5. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 1 czerwca 1998 r., OPK 9/98

   …pierwszej instancji została utrzymana w mocy, natomiast w rozpoznawanej sprawie wniosek o zmianę dotyczy decyzji kolegium wydanej w trybie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, a więc decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i orzekającej co do istoty sprawy. Ta różnica w stania faktycznym…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 maja 2017 r., II OSK 2219/15

   …kompleksowej, merytorycznej analizie oraz ocenie prawnej zasadność zaskarżonej decyzji. Z tych też przyczyn wydanie decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 K.p.a.) stanowi wyjątek od powyższej zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Decyzja ta nie może być podjęta w…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12

   …które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując legalność ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., stwierdził, że raport oddziaływania inwestycji na środowisko nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 lutego 2012 r., II GSK 9/11

   …kontroli legalności dokonanej przez Sąd I instancji była decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W stanie prawnym wiążącym dla sprawy przepis ten stanowił, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 sierpnia 2016 r., II OSK 2958/14

   …naruszenia przez Sąd I instancji art. 60 ust. 1 i 4 i art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., art. 15 i art. 136 k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy może w oparciu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję odmawiającą…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 8 listopada 2011 r., II OSK 1564/10

    …podziela stanowisko i argumentację autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej interpretacji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 15 i art. 136 k.p.a. oraz w związku z art. 60 ust. 1 in fine i art. 60 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 138 (26 085)

Historia zmian

Bez zmian od 3 listopada 2025 r.