Art. 304

Pokaż w całym akcie

Art. 304 Kodeksu karnego
Art. 304.
§ 1. Kto, wyzyskując przymusowe położenie innej osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, zawiera z nią umowę, nakładając na nią obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto, w zamian za udzielone osobie fizycznej świadczenie pieniężne wynikające z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie takiego świadczenia z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty kosztów innych niż odsetki w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Tej samej karze podlega, kto, w związku z udzieleniem osobie fizycznej świadczenia pieniężnego wynikającego z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie świadczenia pieniężnego z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w ustawie.

art. 304 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 304 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 listopada 2013 r., V KK 260/13

   …co było okolicznością rzutującą na przyjęcie „przymusowego położenia” oskarżycielki, będącego warunkiem zakwalifikowania czynu oskarżonych z art. 304 k.k. Ponadto skarżący kwestionuje ustalenie, że oskarżycielka miała możliwość pokrycia zadłużenia czynszowego ze środków ze sprzedaży nieruchomości…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 23 października 2001 r., WKN 28/01

   …Nie ulegało zatem wątpliwości, że tego rodzaju zachowanie się oskarżonego formalnie wyczerpywało znamiona przestępstwa określonego w art. 304 § 3 k.k. z 1969 r. Zasadniczym jednak mankamentem zaskarżonego wyroku było jednak wadliwe ustalenie pobudek i motywów zachowania się oskarżonego oraz…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 stycznia 2011 r., V CSK 189/10

   …2008 r. i z dnia 17 lipca 2008 r., pod katem zarzutów powódki, iż obie umowy, jako realizujące przestępstwo – pierwsza z art. 286 § 1 i art. 304 k.k., druga z art. 291 § 1 k.k. – są sprzeczne z ustawą i jako takie nieważne, zgodnie z art. 58 § 1 k.c. Trafnie przy tym skarżąca powołała się na…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 grudnia 2013 r., IV CSK 188/13

   …o możliwości popełnienia przestępstwa niegospodarności. Obowiązek złożenia doniesienia do organów ścigania przez władze Spółki wynikał z art. 304 k.k., natomiast fakt niepotwierdzenia się tych zarzutów nie uzasadnia oceny o naruszeniu dóbr osobistych powoda. Nadto Sąd Okręgowy uznał, że skoro…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 listopada 2007 r., IV CSK 310/07

   …z art. 286 § 1 k.k., a więc ściganego z oskarżenia publicznego, nie było czynem niedozwolonym w rozumieniu art. 415 k.c. Zgodnie z art. 304 § 1 k.k. każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję. Takie…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 maja 2001 r., WA 15/01

   …o naruszeniu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Okręgu Wojskowego w W. w kwestii dopuszczenia się przez Pawła J. zbrodni dezercji, określonej w art. 304 § 3 k.k. z 1969 r., prawomocnie wyrokował i postępowanie karne, co do tego samego czynu i tej samej osoby, jest obecnie niedopuszczalne ( art. 17 § 1…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 kwietnia 2015 r., WK 1/15

   …ustaleń zgodnych z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń i przypisanie H. B. przestępstwa zdrady ojczyzny. W odniesieniu zaś do przestępstwa z art. 304 § 3 k.k. stwierdzić należy, że konstrukcja odpowiedzialności H. B. oparta została na wątpliwym ustaleniu, że wiedział on – jako funkcjonariusz MSW –…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 czerwca 2015 r., WO 8/15

   …od służby w jednostce zmilitaryzowanej oraz w zamiarze ucieczki za granicę opuścił nielegalnie terytorium kraju) – zbrodnię kwalifikowaną z art. 304 § 3 k.k. z 1969 r. W tym miejscu powtórzyć należy, że za tak opisany i zakwalifikowany czyn wymierzono Z. A. na podstawie art. 304 § 3 k.k. z 1969 r.…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 czerwca 2006 r., WO 7/06

   …wyroku skazującego, wydanego wobec ppłk. rez. Tadeusza W. Jest on w chwili obecnej osobą oskarżoną o popełnienie przestępstwa z art. 304 § 3 k.k. z 1969 r., co oznacza, wobec brzmienia art. 5 § 1 k.p.k., że jest on niewinny, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 kwietnia 2016 r., WO 4/16

    …tych czynów. Argumentacją zawartą w uzasadnieniu wniosku można by się posłużyć przy ocenie skazania I. K. za przestępstwo zakwalifikowane z art. 304 § 3 k.k. z 1969 r., ale nie jest to możliwe w kontekście głównych działań podjętych przez tego skazanego. Z ustaleń dokonanych w zaskarżonym wyroku…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 304 (125)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.