Art. 83

Pokaż w całym akcie

Art. 83 Kodeksu cywilnego
Art. 83.
§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

art. 83 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 83 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 grudnia 2011 r., III CZP 79/11

   …Sądowi Najwyższemu przytoczone na wstępie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wykładnia art. 83 § 1 k.c. wymaga przede wszystkim wyjaśnienia zawartych w nim pojęć „oświadczenie woli” i „czynność prawna” oraz określania ich wzajemnej relacji. Z…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 maja 2009 r., III CZP 21/09

   …prawne symulowanego oświadczenia woli uregulowane zostały w kodeksie cywilnym wśród przepisów odnoszących się do wad oświadczeń woli. Według art. 83 § 1 k.c., pozorna czynność prawna wymaga łącznego wystąpienia trzech elementów: oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie tylko dla pozoru, a…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05

   …kredytowej z 2001 r., eksponując zarzut, że umowa ta dotknięta była pozornością i w związku z tym nie wywołała żadnych skutków prawnych (art. 83 § 1 k.c.). Po drugie, przy ewentualnej nietrafności tak sformułowanego zarzutu, skarżący stara się umotywować stanowisko, zgodnie z którym po stronie…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04

   …prawną rozstrzygnięcia. Podstawą ustalenia, że oświadczenia woli stron zawierających umowę o pracę było dotknięte wadą, jest przepis art. 83 § 1 k.c., który stanowi, że nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie dla pozoru. Zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 maja 2011 r., II UK 20/11

   …Najwyższego dotyczących umów o pracę jako podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym podkreślano, iż umowa o pracę jest zawarta dla pozoru (art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p.), a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 marca 2006 r., II PK 163/05

   …k.p.c. i związany z tym zarzut nieważności postępowania okazał się bezpodstawny. Trafny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 1 i art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. Punktem ciężkości sporu jest kwestia ważności umowy o pracę. W tym zakresie istotnie niejasne jest, na jakiej…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 maja 2010 r., I UK 43/10

   …podstawy z art. 398³ § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 83 § 1 k.c., § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09

   …zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. 11 Przystępując w pierwszej kolejności do rozważenia zarzutu naruszenia art. 83 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, trzeba przypomnieć, że pozorność czynności prawnej jest okolicznością faktyczną i jako taka podlega…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 października 2007 r., II UK 56/07

   …nazwany umową o pracę a rzeczywistości stosunek pracy nie został nawiązany, nie było potrzeby powoływania się na pozorność czynności prawnej (art. 83 k.c.). Kwestia ważności czynności prawnej może mieć znaczenie przy ocenie wzajemnych roszczeń osób składających oświadczenia woli – bezwzględnej…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 stycznia 2011 r., I UK 191/10

    …tej umowy (bo tylko to wynikało z jego sentencji), nie oceniał natomiast ważności umowy w kontekście wad oświadczeń woli (w tym pozorności - art. 83 § 1 k.c.) albo zamiaru obejścia prawa lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 1 i 2 k.c.), ponieważ kwestie te w żadnym stopniu…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 83 (5688)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.