Art. 48

Pokaż w całym akcie

Art. 48 Kodeksu cywilnego
Art. 48. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 48 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 marca 2006 r., III CZP 105/05

   …nim urządzeń w skład przedsiębiorstwa jest jedynie przesłanką ich wyłączenia spod działania zasady superficies solo cedit wyrażonej w przepisach art. 48 i 191 k.c. Kwestia własności tych urządzeń pozostaje natomiast poza zakresem art. 49 k.c., który nie określa, do kogo urządzenia będą należały i…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 kwietnia 2007 r., III CZP 27/07

   …Najwyższego przyjmuje się, że budynkiem jest obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, stanowiący część składową nieruchomości gruntowej (art. 48 k.c.) albo odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 235 § 1 k.c.), wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadający…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 kwietnia 2018 r., I CSK 522/17

   …ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzucając naruszenie art. 191 w związku z art. 47 § 2 i art. 48 k.c. skarżące zmierzały do wykazania, że Sąd Apelacyjny błędnie odmówił przyznania hałdzie i składającym się nań kruszywom charakteru rzeczy…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 kwietnia 2010 r., V CSK 365/09

   …kwestii własności przebiegającego przez nieruchomość powódki kolektora deszczowego i związanego z nią zarzutu naruszenia art. 49 w związku z art. 48 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie jedynie ubocznie należy podnieść, że zgodnie z uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05

   …stacji transformatorowej nie jest konieczne, prowadziłoby do wniosku, iż postawiony tak budynek stanowi część składową gruntu w rozumieniu art. 48 k.c. W judykaturze przeważa jednak pogląd, że za stację transformatorową należy uznać obiekt kompletny, czyli budynek razem z wyposażeniem. Stanowi…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 października 2006 r., III CZP 72/06

   …na których budynek został wybudowany, a nie z nieruchomością, nad którą wznosi się część kondygnacji (art. 46 § 1, art. 47 § 1 i 2 oraz art. 48 k.c.). Decyduje o tym przede wszystkim zasadniczy, wynikający z istoty rzeczy, związek fizyczny poszczególnych części budynku, który prowadzi do…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 lutego 2011 r., I CSK 288/10

   …od chwili wejścia w życie dekretu stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności i jest to wyjątek w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 48 k.c. W świetle regulacji zawartej w dekrecie z 1945 r., konstrukcja odrębnej własności może tylko funkcjonować wobec dotychczasowego właściciela…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 listopada 2011 r., III CZP 60/11

   …nieruchomości, jeżeli są trwale z nią związane i dzielą los prawny nieruchomości. Przewidziany w art. 235 k.c. wyjątek od zasady wyrażonej w art. 48 k.c. nie podlega wykładni rozszerzającej, co wyłącza wykładnię, przyznającą użytkownikowi wieczystemu prawo własności budynków i urządzeń…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 lipca 2011 r., III CZP 26/11

   …urządzeń wymienionych w art. 49 k.c. prowadziło jedynie do wyłączenia tych urządzeń spod działania zasady superficies solo cedit, wyrażonej w art. 48 i 191 k.c., natomiast kwestia ich własności pozostawała poza zakresem uregulowania art. 49 k.c., który nie określał ani podmiotu uprawnionego,…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 czerwca 2009 r., IV CSK 511/08

    …odrębną rzecz, decydują zatem względy techniczno-funkcjonalne. Skutki przyłączenia do sieci urządzeń, które wcześniej stanowiły, zgodnie z art. 48 i 191 k.c., część składową nieruchomości lub - w braku trwałego związania z nieruchomością czy przesłanek przewidzianych w art. 47 § 2 k.c. -…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 48 (600)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.