Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2016 r., III SA/Wr 387/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2016 r., III SA/Wr 387/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

2 I

3 Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, który – wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r. (III SA/Wr 856/13) uchylił decyzje organów celnych obu instancji, dopatrując się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ wydawane w sprawie dwukrotnie decyzje przez organ pierwszej instancji (Naczelnika Urzędu Celnego w L.) podpisane zostały przez tą samą osobę.

4 Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej we W. – nie podzielił takiego zapatrywania, uchylając wyrok, o którym była mowa, i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2015 r., II GSK 2062/14).

5 II

6 Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji miał na uwadze następujące okoliczności sprawy.

7 1. Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor Izby Celnej (dalej: "IC") we W. – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego (dalej również: "strona", "ukarany" bądź "zainteresowany") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego (dalej: "UC") w L. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...]) o nałożeniu łącznej kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, na co składały się: 5.000 zł – za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (l.p. 6.2.1. załącznika Nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (jednolity tekst: z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm. – według stanu obowiązującego 15 maja 2012 r.; powoływanej w dalszych wywodach jako "ustawa transportowa" lub "u.t.d.") oraz 3.000 zł – za używanie tej samej wykresówki lub karty kierowcy przez kilku kierowców (l.p. 6.3.4. tego samego załącznika).

8 2. Z uzasadnienia drugoinstnacyjnego rozstrzygnięcia wynika: po pierwsze, iż wystąpienie obu zarzucanych naruszeń jest bezsporne (nie kwestionuje ich nawet strona skarżąca); po drugie, istotę sporu stanowi kwestia zasadności niezastosowania w sprawie przez organy celne przepisów art. 92b i 92c ustawy transportowej (ukarany twierdzi, iż odpowiedzialnością za zaistniałe fakty należy obciążyć wyłącznie kierowców, a on sam dołożył należytej staranności, by w jego firmie nie dochodziło do naruszeń prawa transportowego, natomiast organy celne uważają, iż strona mogła zapobiec stwierdzonym naruszeniom, czego jednak nie uczyniła wskutek wadliwie zorganizowanej pracy w odniesieniu do przewozów drogowych.

III

9 Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciami organów celnych, a jego profesjonalny pełnomocnik i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając, iż wydane w sprawie decyzje o ukaraniu zostały wydane z naruszeniem:

10 1. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. – ze względu na to, że przy wydaniu skarżonej decyzji organu pierwszej instancji brał udział pracownik, który brał czynny udział we wcześniejszych czynnościach procesowych;

11 2. art. 75 § 1 w związku z art. 7, art. 8 i art. 136 k.p.a. – poprzez niedopuszczenie (mimo żądania strony) do akt sprawy dokumentacji związanej z postępowaniem o wykroczenie kierowcy za czyny popełnione w dniu [...] maja 2012 r., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

12 3. art. 92b ust. 1 i ust. 2 u.t.d. – poprzez jego błędną wykładnię i chybione przyjęcie: braku właściwego doboru przez skarżącego osób z nim współpracujących (kierowców); braku zadbania przez skarżącego o to, by kierowca mógł realnie przestrzegać przepisów prawa; braku upewnienia się przez ukaranego co do tego, czy kierowca zastępczy posiada przy sobie kartę kierowcy;

13 4. art. 92b i art. 92c w związku z art. 92 i art. 87 ust. 1 ustawy transportowej – poprzez niezastosowanie wymienionych przepisów, a w konsekwencji brak umorzenia postępowania w sprawie.

14 Na kanwie tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy celne obu instancji i o umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

15 IV

16 W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 V

19 Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

20 Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne.

21 Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).

22 Dokonując oceny zaskarżonych decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

23 VI

24 Naczelny Sąd Administracyjny uznał już za bezzasadny pierwszy zarzut skargi, dając temu wyraz w przywołanym już wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (II GSK 2062/14). Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena ta jest wiążąca, zarówno dla organów, jak i tutejszego Sądu.

VII

25 Zupełnie chybione są również wszystkie – szczegółowo sformułowane w skardze – zarzuty rzekomego naruszenia przez organy przepisów art. 92b i art. 92c ustawy transportowej. Strona uważa – generalnie – że ze względu na to, iż w sprawie wystąpiły okoliczności egzoneracyjne wymienione w pierwszym z tych przepisów, postępowanie należało umorzyć, zgodnie z dyspozycją drugiej z norm. Takiej oceny nie można podzielić.

26 Wedle art. 92b ust. 1 in principio u.t.d., "Nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach wypoczynku (celowe podkreślenie składu orzekającego), ...". Z takiego, werbalnego ujęcia wynika niedwuznacznie, iż z dobrodziejstwa uregulowania przyjętego w przywołanym przepisie można skorzystać tylko w razie zaistnienia naruszeń tego rodzaju, które zostały tam taksatywnie wymienione. W załączniku Nr 3 do ustawy transportowej, "Naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerwach i odpoczynku", a więc w zakresie, do którego nawiązał prawodawca w hipotezie art. 92b u.t.d., zostały wymienione (i spenalizowane) w ramach l.p. 5. Tymczasem skarżący został ukarany za stwierdzone naruszenia, które zostały ujęte w ogólne ramy l.p. 6 tego samego załącznika ("Naruszenie przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju"), a konkretnie – za delikty transportowe wskazane w l.p. 6.2.1. oraz 6.3.4. Cała grupa deliktów, o których mowa w l.p. 6 nie została zaś wymieniona w hipotezie art. 92b ustawy transportowej.

27 Ponieważ nie można dokonywać rozszerzającej wykładni wyjątków, a za odstępstwo od podstawowej zasady penalizacji naruszeń przepisów u.t.d. należy uznać przepis art. 92b, wyłącznie jednak w granicach deliktów jednoznacznie tam wskazanych, jest oczywiste, że – w tej konkretnej sprawie – skarżący nie mógł w ogóle skorzystać z dyspensy przewidzianej w tym przepisie.

28 Organ odwoławczy dokonał również prawidłowej oceny sprawy z punktu widzenia art. 92c tej samej ustawy, dochodząc do trafnego przekonania, że i ten przepis nie mógł być także w sprawie zastosowany. Skład orzekający Sądu w pełni podziela taką ocenę.

29 W ustępie 1 analizowanego obecnie artykułu wskazano trzy następujące sytuacje, których zaistnienie wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej albo stanowi podstawę do umorzenia postępowania wcześniej już wszczętego:

30 1) jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć;

31 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ;

32 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

33 W rachubę nie wchodzą – ewidentnie – dwie ostatnie okoliczności. Materiał dowodowy sprawy nie upoważnia bowiem do twierdzenia, iż skarżący został już wcześniej ukarany przez inny organ za naruszenia, których zaistnienie stanowi istotę sporu w tej sprawi, zaś ujawnienie naruszenia i ukaranie strony ostateczną decyzją nastąpiło przed upływem dwuletniego terminu (naruszenia przepisów ustawy transportowej stwierdzono wszak w dniu [...] maja 2012 r., natomiast decyzja poddana kontroli Sądu zapadła w dniu [...] września 2013 r.).

34 Równie oczywiste jest i to, że nie została spełniona żadna z przesłanek przewidzianych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

35 Ustalone przez organy celne okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że zadanie zlecone pierwszemu z kierowców (transport zagraniczny) nie mogło być przez niego wykonane bez naruszenia przepisów o czasie pracy, czego przyczynę stanowiły – według zeznań samego kierowcy – korki na bramkach autostradowych. Takiej okoliczności nie można uznać z pewnością ani za nadzwyczajną, ani za okoliczność, której nie można przewidzieć. Przeciwnie, tego rodzaju sytuacje, jaka nastąpiła w rozpoznawanym przypadku, są tak nagminne, iż przedsiębiorca prowadzący działalność transportową (zawodowo przecież) musi wręcz mieć na uwadze możliwość jej wystąpienia. Jest on wszak zobowiązany do szczególnej staranności w tym zakresie zwłaszcza wtedy, gdy – jak w przypadku skarżącego – dysponuje jednym tylko pojazdem.

36 Kolejnymi okolicznościami obciążającymi bez wątpienia ukaranego – jak słusznie oceniły organy – są nieprecyzyjne ustalenie miejsca spotkania, w którym wykonywany przewóz miał zostać dokończony przez drugiego kierowcę; brak weryfikacji, czy ów zapasowy kierowca dysponuje własną kartą kierowcy, a wreszcie fakt, że owa karta znajdowała się co najmniej od kilkunastu dni w pojeździe, którym wykonywany był przewóz w dniu [...] maja 2012 r., do tego w niezamkniętej (a więc niezabezpieczonej) skrytce.

37 Wszystkie wskazane okoliczności wskazują wręcz na bałagan w firmie skarżącego (jak np. – przy założeniu dokonywania przez niego bieżącej kontroli po każdym przewozie – mogło dojść do niezauważenia karty kierowcy zapasowego, w pojeździe obsługującym przede wszystkim przez pierwszego z kierowców).

38 Zainteresowany próbuje dowodzić swojej właściwej postawy przy organizowaniu przewozów faktem zwolnienia kierowcy – sprawcy stwierdzonych naruszeń. Z dokumentacji sprawy wynika jednak niezbicie, że wypowiedzenie mu umowy o pracę nastąpiło nie ze skutkiem natychmiastowym, lecz dopiero[...] sierpnia 2012 r., to znaczy ponad 3 miesiące od dnia kontroli, w ramach której naruszenia te zostały stwierdzone (1[...] maja 2012 r.) i w 3 tygodnie po doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie.

39 W przedstawionych realiach trzeba w pełni przyznać rację organom, kiedy te twierdzą, iż postępowanie w sprawie nie mogło być umorzone na podstawie art. 92c ustawy transportowej.

40 W konkluzji stwierdzić trzeba, iż organy dokonały niewadliwej oceny przyjmując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne, które uwalniałyby skarżącą od wymierzenia kary pieniężnej.

VIII

41 Wbrew zarzutom skargi, zdaniem składu orzekającego Sądu, organy celne zachowały – w przeprowadzonym postępowaniu – standardy przewidziane przepisami art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 136 k.p.a.

42 Organy obu instancji wyjaśniły wszystkie te okoliczności faktyczne, który były niezbędne i istotne dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia. Ferując swoje orzeczenia, dokonały prawidłowej subsumcji ustaleń, z punktu widzenia przepisów wchodzących w rachubę w tego rodzaju sprawach. Na tle tych uregulowań poddano wszechstronnej i swobodnej (bez cienia dowolności) ocenie wszystkie fakty mające znaczenie prawne.

43 Nie bez znaczenia jest to, że Dyrektor IC uchylił pierwotną decyzję Naczelnika UC, między innymi właśnie w celu dokonania dalszych czynności wyjaśniających pozwalających na niewadliwą ocenę sprawy przez pryzmat art. 92b (w tym zakresie akurat zbędnie) i art. 92c u.t.d. Rozpatrując ponownie sprawę Naczelnik UC poszerzył znacznie postępowanie wyjaśniające, przesłuchując w jego ramach skarżącego oraz obu kierowców.

44 Zdaniem Sądu, podjęte czynności uwypukliły wszystkie elementu sprawy w stopniu w pełni wystarczającym do dokonania właściwej oceny w kontekście art. 92c ustawy transportowej. Zlecanie organowi pierwszej instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego (na podstawie art. 136 k.p.a.) było w tej sytuacji zbędne, jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Celnej. Ocena taka zasługuje tym bardziej na aprobatę, jeśli zważyć ewidentną taktykę skarżącego polegającą na podejmowaniu celowych kroków – wyłącznie dla potrzeb toczącego się już postępowania – które miały stawiać go w lepszym świetle (zwolnienie dopiero wtedy kierowcy, który dopuścił się stwierdzonych naruszeń, kiedy postępowanie o ukaranie było już w toku; posługiwanie się umową o pracę drugiego z kierowców z wyraźnymi śladami poprawiania daty).

45 Istniały zatem podstawy do utrzymania pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia w mocy, stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

46 Skład orzekający w pełni Sądu podziela stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym brak okoliczności egzoneracyjnych (w rozumieniu art. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.), czemu dano już wyraz w rozważań pomieszczonych w ramach części VII niniejszego uzasadnienia.

47 IX

48 W tym stanie należało przyjąć, iż w zweryfikowanym przez skład orzekający postępowaniu nie doszło do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów. Przeciwnie, organy orzekające w sprawie, w sposób przekonywujący, wiarygodny i bezdyskusyjny wykazały (w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy), że skarżący odpowiada za naruszenie określone pod l.p. 6.2.1 oraz 6.3.4. załącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Strona nie wykazała natomiast okoliczności, które wyłączałyby jej odpowiedzialność w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d.

49 W konkluzji trzeba uznać, że organy celne prawidłowo nałożyły na skarżącego karę łączną, w wysokości przewidzianej w załączniku Nr 3 do ustawy transportowej (l.p. 6.2.1. oraz 6.3.4.).

50 Dlatego też – biorąc pod uwagę dyspozycję art. 151 p.p.s.a. – skargę należało w całości oddalić.