Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2017 r., V SA/Wa 3184/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2017 r., V SA/Wa 3184/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi P. Usługowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r., 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Przedsiębiorstwa Usługowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 22 056 zł (słownie: dwadzieścia dwa tysiące pięćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... kwietnia 2016 r. znak: ... Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ... października 2016 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

3 W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia ... kwietnia 2016 r. odmówił stronie- P. wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2015r.

4 W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja została wydana zgodnie z dyspozycją art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, na skutek posiadanych przez stronę zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON.

5 Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania I instancji w całości.

6 Uznając bezzasadność wniesionego odwołania organ II instancji wskazał m.in. że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a- 26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji.

7 Zgodnie z przepisem art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości powyżej 100 zł w zobowiązaniach wobec Funduszu.

8 W myśl art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, w przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania. Organ jednocześnie zauważa że art. 26a ust. 9 stanowi o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania w przypadku posiadania przez pracodawcę zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON nie wskazując jednakże, że ma to być zaległość wymagalna i bezsporna. A zatem każda zaległość, nawet ta w stosunku do której toczy się jeszcze postępowanie lub wstrzymana została jej egzekucja jest zaległością skutkującą odmową wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

9 Organ II instancji podkreśla iż Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia ... sierpnia 2015 r. znak: ... określił wysokość zobowiązania strony z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w związku z niedotrzymaniem terminu do przekazania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za ...2014 r. w wysokości 1 474 135,00 zł. Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który decyzją z dnia ... grudnia 2015 r. znak: ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na powyższą decyzję Ministra strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Minister postanowieniem z dnia ... stycznia 2016 r. znak: ... odmówił jej wstrzymania, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 308/16 wstrzymał jej wykonanie.

10 Odnosząc się do wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał iż jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 308/16 wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2015 r. znak: ..., nie oznacza to, że zobowiązanie wskazane w ww. decyzji przestało istnieć. Zasada niewykonywania decyzji nie oznacza bowiem, że zobowiązania podatkowego nie ma, lecz jedynie że nie można go egzekwować do dnia wydania - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - prawomocnego wyroku. Wykonalność decyzji nie ma bowiem wpływu na istnienie zobowiązania podatkowego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 67/08).

11 Zatem dopiero prawomocny wyrok uchylający decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2015 r. znak: ... oraz decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2015 r. znak: ..., mógłby spowodować, że to zobowiązanie przestałoby istnieć (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1823/08).

12 Decyzję organu odwoławczego zaskarżyło P. zarzucając jej:

13 I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

14 1) Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 26a ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpniu 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721), w zw. z art. 104 k.p.a przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w niniejszej sprawie, wskutek uznania, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy Prezes Zarządu PFRON nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej o wstrzymaniu wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, gdyż było to bezprzedmiotowe mimo, że okres od wydania decyzji z dnia ... grudnia 2015 r. do dnia ... styczniu 2016 r. umożliwiał przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie wstrzymania dofinansowania.

15 2) Naruszenie przepisu prawa materialnego art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji przez jego błędną wykładnię i dokonanie błędnej subsumpcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy Prezes Zarządu PFRON wydaje decyzję o odmowie miesięcznego dofinansowania za miesiąc grudzień 2015 r. bez uwzględnienia uprzednio obligatoryjnie wydanej decyzji o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania.

16 II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

17 3) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 61 i 104 k.p.a. w zw. z art. 9, 15 i 16 k.p.a. w zw. z art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji poprzez brak wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie wstrzymania dofinansowania za miesiąc grudzień 2015 r. oraz braku wydania decyzji i zastosowania nieznanej przepisom ustawy o rehabilitacji instytucji "blokady ręcznej", pozbawiając tym samym Spółkę możliwości obrony swoich praw w odrębnym postępowaniu, naruszając zasadę dwuinstancyjności oraz prawa do sądu.

18 4) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w trakcie prowadzenia postępowania dotyczącego odmowy dofinansowania za miesiąc grudzień 2015 r. poprzez m.in. brak postanowienia o wszczęciu postępowania, czynnościach w postaci blokady ręcznej i przesłaniu stronie w dniu 1.2.16 nieprecyzyjnego komunikatu z systemu ... oraz brak odniesienia się w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji do pisma PFRON z dnia ... marca br. do MRPiPS wraz z odpowiedzią z dnia ... marca br.

19 5) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 77 w zw. z art. 6, 8 i 10 § 2 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 3, 166 i 170 p.p.s.a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym braku uznania i odmowie mocy dowodowej dokumentu w postaci postanowienia WSA z dnia 7 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu wykonalności decyzji MRPiPS.

20 6) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 8, 9 i 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji MRPiPS oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji MRPiPS z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń oraz brak odniesienia się do szczegółowych zarzutów wskazanych w odwołaniu z dnia ... maja 2016 r., w szczególności w zakresie niewydania decyzji o wstrzymaniu dofinansowania oraz uchybień w zakresie prowadzenia postępowania o odmowie dofinansowania za miesiąc grudzień 2015 r.

21 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł:

22 1) Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia ... października 2016 r. w całości, oraz o uchylenie poprzedzającej decyzji PFRON z dnia ... kwietnia 2016 r.,

23 2) Na podstawie art. 145a § 1 ppsa w przypadku uwzględnienia zarzutów prawa materialnego o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazującej sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie,

24 3) Na podstawie art. 200 ppsa o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty sądowej, według norm przepisanych.

25 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

27 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t., ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

28 Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

29 Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, a także uwzględniając wiedzę posiadaną przez sąd z urzędu na okoliczność treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 308/16 mocą którego tut. Sąd uchylił decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... wydaną w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec 2014 r. a także decyzję która ją poprzedzała (z dnia ... sierpnia 2015 r.).

30 Powyższy wyrok jest prawomocny. Wynika z niego nadto iż umorzono postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wypłat na PFRON za marzec 2014 r.

31 W tym miejscu godzi się przypomnieć iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (zob. str. 4 tegoż uzasadnienia)wskazał iż dopiero prawomocny wyrok uchylający decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2015 r. oraz decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2015 r. mógłby spowodować że zobowiązanie które było podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia (tj. związane z niedotrzymaniem terminu do przekazaniu środków z FRON za marzec 2014 r. w wysokości 1474135,00 zł) przestałoby istnieć. Sąd podnosi iż wyrok wydany w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 308/16 (oraz jego uzasadnienie) właśnie to stwierdza.

32 Zgodnie z treścią art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji : "Jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania."

33 Zatem przesłanką warunkującą wstrzymanie miesięcznego dofinansowania jest istnienie zaległości po stronie pracodawcy w wysokości powyżej 100zł. Ustalenie istnienia takich zaległości należy do sfery stanu faktycznego sprawy, a to oznacza należyte zebranie materiału dowodowego wykazującego tę okoliczność. Zgodnie z treścią art. 45 ust.3a : "Przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego." Według zaś zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2016r. poz. 23 j.t. ze zm., dalej k.p.a.) - "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." ( art.7), "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." ( art. 77 § 1), "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona." ( art. 80).

34 W przedmiotowej sprawie zabrakło prawidłowego zastosowania powyższych przepisów. Ich naruszenie było istotne, tj. w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o którym wyżej mowa został wydany po wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji gdyż z treści wyroku sądu I instancji i jego uzasadnienia, znanego obu organom orzekającym w sprawie, wynikała konieczność należytego wykazania istnienia wskazywanych zaległości spółki wobec PFRON.

35 W tym miejscu wskazać należy, że z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 308/16, uchylającego decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2015 r., wynikało, iż nastąpiło przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zaległości w związku z upływem 6 miesięcy od zakończenia kontroli ( art. 165b ordynacji podatkowej, do którego stosowania, w tym zakresie, odsyła art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji) . Wobec uwzględnienia zarzutu niedopuszczalności wszczęcia samego postępowania podatkowego opartego na kontroli podatkowej sąd ten uznał za konieczne także umorzenie postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za marzec 2014 r. .

36 Podnieść też należy, że ustalona, w tamtym postępowaniu sądowym, okoliczność zaistnienia przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego (tj. do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji określającej zaległość wobec PFRON) oraz umorzenia postępowania o którym wyżej mowa ma niewątpliwe znacznie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji. Organy ponownie orzekające w sprawie wezmą pod uwagę powyższe wskazania sądu.

37 Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w wyroku. O kosztach postepowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

38 W realiach sprawy niniejszej oraz ze względu na podstawę wydanego wyroku sąd nie uznał za możliwe zastosowanie art. 145 a § 1 p.p.s.a. o co wnosiła skarga.