Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2008 r., V SA/Wa 2294/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2008 r., V SA/Wa 2294/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi L. P., wniesionej w dniu ... sierpnia 2007 r. i uzupełnionej pismem z ... września 2007 r., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... czerwca 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z ... kwietnia 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., wraz z odsetkami za zwłokę i dodatkową opłatą, w łącznej kwocie ... zł.

3 Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

4 Pismem z ... stycznia 2007 r. (wpływ do organu w dniu ... stycznia 2007 r.), W. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w imieniu własnym i w imieniu swojej żony, L. P.o pomoc w spłacie zobowiązań z tytułu zaległych składek, wskazując na trudną sytuację finansową swojej rodziny oraz na kłopoty zdrowotne swoje oraz swojej żony.

5 Zakład Ubezpieczeń Społecznych potraktował ww. pismo jako wszczynające dwa odrębne postępowania administracyjne, tj. dotyczące W. P. i jego żony - L. P., tworząc w tym celu kserokopię ww. podania, i oddzielnie rozpoczął prowadzenie postępowania wyjaśniającego w obu tych sprawach.

6 Pismem z ... stycznia 2007 r. organ zawiadomił wnioskodawczynię - L. P., że w dniu ... stycznia 2007 r., tj. w dniu złożenia przez nią wniosku, wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W piśmie tym m.in. przywołał przepisy prawa materialnego regulujące ulgę w postaci umorzenia należności składkowych i wezwał stronę do złożenia dokumentów, które pozwolą na rozpatrzenie wniosku, w tym potwierdzających bieżące wydatki, zobowiązania oraz dochody własne i małżonka.

7 W odpowiedzi, w dniu ... lutego 2007 r. L. P. złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty, m.in. oświadczenie własne z ... lutego 2007 r. stwierdzające, że nie korzysta z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej oraz kwestionariusz o stanie majątkowym. W kwestionariuszu tym zainteresowana podała, że razem z mężem jest współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ... ha i budynku mieszkalnego o powierzchni ... m-. Wyjaśniła, że obecnie prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskując przychód roczny z tego gospodarstwa w kwocie ... zł. Podała też, że posiada samochód osobowy maki F. z 1990 roku. Miesięczny dochód swój i męża określiła na kwotę ... zł. Zaznaczyła, że wnosi o umorzenie zadłużenia.

8 Do akt sprawy organ włączył kopię sprawozdania z czynności podjętych w dniu... maja 2006 r. przez pracownika Zakładu celem ustalenia możliwości spłaty zadłużenia przez stronę. Z dokumentu tego wynika, że zobowiązana na części gruntu, który posiada, uprawia kwiaty rabatowe. Z prowadzonej działalności ogrodniczej uzyskuje 8000 zł netto dochodu rocznie. Swoje koszty utrzymania określiła na kwotę ... zł i 1200 zł na opał rocznie. Posiada zadłużenie w KRUS i Urzędzie Miasta w K.

9 Decyzją z ... kwietnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-3 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), po rozpatrzeniu wniosku z 17 stycznia 2007 r., odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., dodatkowej opłaty i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

10 W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oceniając sprawę w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ww. ustawy, który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wskazał, że zainteresowana wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, które rocznie przynosi dochód w kwocie ... zł. Dodał, że jest współwłaścicielką majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości oraz samochodu osobowego. Następnie, badając sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, organ podał, że wnioskodawczyni nie wykazała w sprawie okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie zadłużenia na tej podstawie. Organ ponownie wskazał, że zainteresowana prowadzi z mężem gospodarstwo rolno-ogrodnicze i uzyskuje z tego tytułu dochód oraz jest współwłaścicielką majątku. Nadto dodał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej, wnioskodawczyni nie korzystała z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Organ zaznaczył też, iż strona nie udowodniła, że minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją oraz członków jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

11 W dniu ... kwietnia 2007 r. W. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie prośby o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wskazując, że żądanie to wnosi zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu swojej żony, której stan zdrowia uniemożliwia podjęcie osobistych starań. Jednocześnie w obszernym uzasadnieniu zainteresowany odniósł się do argumentów podniesionych w decyzjach ZUS wydanych w stosunku do niego oraz jego małżonki.

12 Decyzją z ... czerwca 2007 r. Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z ... kwietnia 2007 r. i odmówić stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 1995 r. do czerwca 1998 r., dodatkowej opłaty i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

13 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że dokonana przez organ odwoławczy analiza zebranego materiału dowodowego pokazała, iż rozstrzygnięcie wydane I instancji było zasadne oraz zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji trafnie przeanalizował stan faktyczny sprawy i w oparciu o niego wydał prawidłowe orzeczenie. Dalej, Prezes ZUS stwierdził, iż przedstawiony w decyzji przez organ I instancji stan faktyczny oraz prawny nie uległ zmianie. W złożonym odwołaniu zainteresowana nie wniosła żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia zaległych składek. Następnie organ podtrzymał argumenty przedstawione w decyzji I instancji co do braku w sprawie przesłanek świadczących o całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ww. ustawy, Prezes ZUS również podzielił stanowisko zawarte w skarżonej decyzji Zakładu. Stwierdził, iż wnioskodawczyni nie udowodniła w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Zauważył, iż zobowiązana prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskuje z tego tytułu dochód, posiada majątek oraz, pomimo trudnej sytuacji finansowej, nie korzysta z żądnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej.

14 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, uzupełnionej pismem procesowym z ... września 2007 r., skarżąca wniosła o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na trudną sytuację finansową swojej rodziny. Powołała się na przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wyjaśniając, iż w tym przepisie dopatrywała się podstaw do uwzględnienia jej żądania. Nie zgadza się z uzasadnieniem skarżonej decyzji, której nie rozumie i nie akceptuje. Między innymi podała, że błędne jest stanowisko organu, iż dochód z gospodarstwa w wysokości ... zł rocznie umożliwia jej rodzinie utrzymanie się i ratalne regulowanie należności składkowych.

15 W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

17 skarga zasługuje na uwzględnienie.

18 Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

19 Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

20 Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

21 Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, a to czyniło zasadnym stwierdzenie jej nieważności, a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

22 Przed uzasadnieniem powyższego Sąd zaznacza, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r. wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stanowią przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Zgodnie zaś z treścią art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

23 Zatem, postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o umorzenie należności składkowych w oparciu o art. 28 u.s.u.s., jak również wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego na podstawie przepisu art. 83 ust. 4 ww. ustawy, winno być prowadzone zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a. Ustawa systemowa nie wprowadza odmiennych w tym zakresie regulacji. Oznacza to, że żądania zgłaszane przez stronę na podstawie ustawy systemowej -w powyżej zaznaczonym zakresie- winny spełniać wymogi przewidziane w k.p.a., normującym postępowanie administracyjne.

24 Wymagania formalne podania składanego przez stronę w toku postępowania administracyjnego zostały uregulowane w art. 63 k.p.a. Z treści tej regulacji prawnej wynika, iż ustawodawca przyjął tu zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie tak formy jak i treści podania. Jednakże spełnienie tych wymagań formalnych jest niezbędną przesłanką skuteczności prawnej danej czynności procesowej strony postępowania. Dopiero bowiem dokonana w sposób prawidłowy pod względem formalnym czynność procesowa wywoła zamierzony skutek procesowy.

25 Wymieniony przepis posługuje się ogólnym pojęciem podania, przez które należy rozumieć również i odwołanie. Stosownie do § 2 omawianego artykułu podanie (w tym odwołanie) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.

26 Z powyższego wynika więc, iż ustalenie treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. (do którego na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 127 § 3 k.p.a., stosuje się przepisy dotyczące odwołań), musi nastąpić nie tylko w oparciu o przepis art. 128 k.p.a., w myśl którego odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z niego wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, ale także w oparciu o przepis art. 63 k.p.a. Braki w zakresie odwołania (czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wymagają natomiast ich usunięcia, konsekwentnie - w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innych niż brak adresu, o którym mowa § 1 tego przepisu) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

27 Należy też podkreślić, iż przepis art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, a do takich braków, które z łatwością mogą być usunięte należy niewątpliwie brak pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 1.10.2001 r., sygn. akt II S.A. 2177/00, LEX 157803). W sytuacji, gdy strona działa w sprawie przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), ustanowiony pełnomocnik jest obowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.). W przypadku braku umocowania po stronie pełnomocnika, bądź przekroczenia przez niego zakresu posiadanego umocowania, organ obowiązany jest wezwać do jego uzupełnienia.

28 Zatem, stosownie do zasady uregulowanej w art. 9 k.p.a., zobowiązującej organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, braki formalne podania (w tym podania - odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 k.p.a., realizujący wymienioną zasadę ogólną rządzącą postępowaniem administracyjnym, nakłada w tym zakresie na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia istniejących braków formalnych, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności.

29 Brak formalny podania, nieusunięty przez wnoszącego w ustawowym terminie zakreślonym przez organ, uniemożliwi wywołanie zamierzonego skutku prawnego wniesionego podania, i spowoduje obowiązek organu pozostawienia podania bez rozpoznania, a to oznacza, iż postępowanie w jego przedmiocie nie będzie prowadzone. Zgodnie z literaturą przedmiotu, omawiany skutek dotyczy także podania - odwołania (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 7, C. H. Beck, str. 578). Braki formalne podania - odwołania powodują bowiem, że nie można uznać czynności strony za odwołanie.

30 W konsekwencji, decyzję wydaną przez organ odwoławczy, na skutek rozpatrzenia odwołania zawierającego nieusunięte braki formalne, a więc decyzję, która podjęta być nie powinna wobec nieskutecznego wniesienia odwołania, należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15.09.2000 r., sygn. akt III S.A. 417/00, LEX 47217). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on dopiero w wyniku prawidłowo złożonego przez stronę odwołania.

31 Kierując się powyższym Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie wniosek z ... kwietnia 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS z ... kwietnia 2007 r., został podpisany -jedynie- przez W. P., męża skarżącej. Przy czym W. P. w treści swojego wniosku wyraźnie wskazał, że zwraca się z żądaniem zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu swojej żony - L. P. i kwestionuje tak decyzję wydaną w stosunku do niego jak i w stosunku do jego małżonki. Wskazał też na przyczyny takiego stanu rzeczy, powołując się na chorobę żony. Jednakże, występując w imieniu małżonki, nie przedstawił pełnomocnictwa do takiego działania. Tym samym, podanie to zawierało brak formalny, bez którego uzupełnienia nie można było nadać sprawie dalszego biegu, a w efekcie wydać decyzji merytorycznej.

32 Prezes ZUS kwestii tej zupełnie nie dostrzegł. Przyjął, iż podanie z ...kwietnia 2007 r. zostało złożone osobiście również przez samą zainteresowaną, chociaż pod treścią tego podania brak jest podpisu tej osoby. Z akt nie wynika też aby organ wystąpił do strony o uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o podpis zainteresowanej, czy też o pełnomocnictwo dla jej męża do działania w sprawie w jej imieniu.

33 Należy zaś podkreślić, iż postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogło być prowadzone w niniejszej sprawie jedynie po uzupełnieniu braku formalnego tego podania, w sposób powyżej wskazany, w trybie i z zastosowaniem rygoru wynikającego z art. 64 § 2 k.p.a., o którym w wezwaniu należało zainteresowanych (wnioskodawczynię oraz jej męża - jako osobę wnoszącą to podanie i ewentualnego pełnomocnika) pouczyć. Niedołączenie pełnomocnictwa do pisma sporządzonego w imieniu mocodawcy a kierowanego do organu stanowi brak pisma, który -jak już Sąd powyżej zaznaczył- może być usunięty (por. wyrok NSA z 4.07.2006 r., sygn. akt II OSK 941/05, Lex nr 275483). Należy też pamiętać, iż w sytuacji złożenia umocowania, wszelka korespondencja winna być kierowana do pełnomocnika strony, stosownie do treści art. 40 § 2 k.p.a., a doręczenie dokonane stronie z pominięciem pełnomocnika będzie nieskuteczne.

34 Dokonując powyższej oceny Sąd miał na względzie, iż w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 33 § 4 k.p.a.). Niemniej w ocenie Sądu należy przyjąć, iż przytoczony przepis nie znajduje tu zastosowania z uwagi na przedmiot sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż art. 33 § 4 k.p.a. odnosi się do prostych życiowych spraw, niemających charakteru majątkowego, które nie pociągają za sobą poważniejszych skutków, np. otrzymanie wezwania, przeglądanie akt (v. wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2235/05, Lex nr 203839). Natomiast kontrolowana sprawa dotyczy zadłużenia wobec organu rentowego w kwocie przekraczającej ...zł i może powodować dla skarżącej różne skutki, w tym wpływać na ustalenie jej prawa do świadczenia emerytalnego (v. wyrok WSA w Warszawie z 21.12.2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1664/05, Lex nr 187393, wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 935/06, Lex nr 221931).

35 Konkludując Sąd stwierdza, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zawierający brak formalny, nie jest środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 127 § 3 i art. 128 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Dlatego też należało uznać, iż Prezes ZUS w niniejszej sprawie niejako z urzędu wystąpił w charakterze organu odwoławczego, dopuszczając się takim działaniem rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

36 W tym miejscu Sąd zauważa, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/05, LEX nr 196278). W wyroku z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(...) istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych". Podkreślić też trzeba, iż nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy należy przyjąć, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi żadnych wątpliwości.

37 W niniejszej sprawie -zdaniem Sądu- doszło do rażącego naruszenia art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a także art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w II instancji na ich podstawie, pomimo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez osobę działającą bez umocowania, a więc zawierającego brak formalny. Wskazane regulacje prawne są jasne w swej treści i w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Natomiast zachowanie organu orzekającego pozostaje w oczywistej sprzeczności z tymi unormowaniami, co zaś skutkować musiało zastosowaniem przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

38 Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS winien uzupełnić, w trybie przewidzianym w art. 64 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwracając się w tym celu do wnoszącego podanie, tj. męża skarżącej, o złożenie stosownego pełnomocnictwa do działania w tej sprawie w imieniu małżonki, ewentualnie wzywając skarżącą do osobistego podpisania się pod treścią tego podania, załączając w tym celu do wezwania jego kserokopię. Dopiero po usunięciu braku formalnego środka zaskarżenia możliwe jest nadanie sprawie dalszego biegu i wydanie decyzji zawierającej jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a. W innym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy pozostawić bez rozpoznania.

39 Na koniec Sąd dostrzega, że także działanie organu w I instancji w niniejszej sprawie zawierało w powyżej omówionym zakresie nieprawidłowości. Wniosek pierwotny o umorzenie zadłużenia skierowany do ZUS również został złożony i podpisany tylko przez męża skarżącej, który w jego treści wskazał, że działa w imieniu własnym i w imieniu swojej żony. Pomimo to organ uznał, że wniosek został wniesiony przez samą zainteresowaną i wszelką korespondencję kierował bezpośrednio do skarżącej, nie wyjaśniając, czy jej wolą jest być reprezentowaną przez męża oraz nie uzupełniając braku formalnego podania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd uznał jednak, iż powyższe nieprawidłowości organu nie miały w tym przypadku istotnego wpływu na wynik sprawy. W toku postępowania w I instancji skarżąca, wypełniając dla celów dowodowych kwestionariusz o stanie majątkowym, wskazała bowiem, że wnosi o umorzenie zadłużenia. Wolą skarżącej było więc umorzenie należności składkowych. Nadto, Sąd miał tu na względzie, iż skarżąca biorąc czynny udział w postępowaniu w I instancji nie podnosiła pominięcia pełnomocnika w sprawie.

40 Wykazane powyżej przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

41 Na marginesie jedynie Sąd zaznacza, iż orzekając ponownie w sprawie -tj. po uzupełnieniu braku formalnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- Prezes ZUS powinien w pierwszej kolejności rozważyć, dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, czy zadłużenie skarżącej nie uległo przedawnieniu. W przeciwnym razie wniosek o umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. może okazać się bezprzedmiotowy.

42 Sąd zaznacza też, iż kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego - organ powinien przeprowadzić w uzasadnieniu swojej decyzji jego rzetelną analizę, zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Uzasadnienie decyzji organu w tej części winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej zdolności płatniczych (dochodów i niezbędnych wydatków), a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno zaś być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie -zależnie od ich stopnia- mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

43 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.