Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2019 r., V SA/Wa 1759/18
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2019 r., V SA/Wa 1759/18
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. M. Sp. z o.o. w N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności; oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: "Minister" lub "organ"), z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] marca 2017 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
4 [...] grudnia 2004 r. decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej jako: "Kierownik BP") przyznał stronie płatność ONW na rok 2004 w wysokości 17.498,15 zł do powierzchni 191,02 ha. Następnie, decyzją z [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Kierownik BP przyznał stronie płatność ONW na rok 2005 w wysokości 17.444,45 zł do powierzchni 189,82 ha. Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Nr [...] Kierownik BP przyznał stronie natomiast płatność ONW na rok 2006 w wysokości 17.319,15 zł do powierzchni 187,02 ha.
5 Następnie, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2007, Kierownik BP decyzją z [...] października 2008 r. Nr [...] odmówił stronie przyznania płatności ONW na rok 2007 r. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania wykryto, tzw. błąd kontroli krzyżowej, wskazujący na fakt wnioskowania o przyznanie płatności do tych samych gruntów przez więcej niż jednego producenta rolnego. W wyniku prowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że skarżąca nie użytkowała spornych gruntów rolnych.
6 Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej jako: "Dyrektor OR") decyzją z [...] stycznia 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP z [...] października 2008 r.
7 W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zawiadomieniem z [...] lipca 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Prezes ARiMR") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006.
8 Następnie, decyzją z [...] listopada 2010 r., Nr [...] Prezes ARiMR ustalił spółce kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości 49.282,53 zł, za lata 2004-2006.
9 Pismem z 21 listopada 2016 r. strona zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: "Minister" lub "organ") o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. Strona wskazała, że Prezes ARiMR przy wydaniu decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) naruszył przepis prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141/18 z 30 kwietnia 2004 r., s. 243, dalej jako: "rozporządzenie nr 796/2004") poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, zaś to naruszenie miało charakter rażący. W jej ocenie Prezes ARiMR odgórnie przyjął dłuższy okres przedawnienia wynoszący 10 lat, nie badając czy w przedmiotowej sprawie zaszły okoliczności umożliwiające skrócenie tego okresu do 4 lat na podstawie ww. przepisu. Podkreśliła również, że ubiegając się o przyznanie płatności za 2007 r. działała w dobrej wierze.
10 Decyzją z [...] marca 2017 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r., Nr [...].
11 Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie istnienia jednej z wad decyzji enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") Organ omówił wszystkie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji odnosząc je do decyzji Prezesa ARiMR i stwierdził, że żadna z wymienionych w ww. przepisie sytuacji nie wystąpiła. W odpowiedzi na twierdzenia strony zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności, gdzie zarzucono błędne przyjęcie przez Prezesa ARiMR 10-cio letniego terminu przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Minister wyjaśnił, że w sprawie rozstrzygniętej decyzją Prezesa ARiMR nie zostały spełnione przesłanki określone wart. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, gdyż od dnia wypłaty środków, uznanych następnie za nienależnie pobrane, do dnia pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionych charakterze danej płatności nie minęło 10 lat. Dodał, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do uznania, że strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. W ocenie organu nie można było uznać za usprawiedliwione przekonanie spółki, że może podjąć zobowiązanie wieloletnie i będzie się mogło z niego wywiązać w sytuacji braku podstaw do dysponowania nieruchomością (w związku z wygaśnięciem umowy dzierżawy) oraz istnienia sytuacji niepewności co do możliwości dysponowania nieruchomością w przyszłości (w związku z brakiem porozumienia z ANR w sprawie zawarcia umowy sprzedaży czy też umowy dzierżawy).
12 Pismem z 30 marca 2017 skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
13 Decyzją z [...] kwietnia 2017 Minister utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2017 r.
14 Wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1209/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra z [...] kwietnia 2017 r. z uwagi na fakt, iż obie decyzje wydane w przedmiotowej sprawie podpisał ten sam pracownik.
15 [...] lipca 2018 r. strona zapoznała się z aktami administracyjnymi sprawy i wypowiedziała co do zgromadzonego materiału dowodowego, zgłaszając przy tym zarzut, iż decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. nie została wysłana na adres ustanowionego przez nią pełnomocnika, lecz na adres [...] [...], [...]-[...] [...].
16 Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Minister utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
17 W ocenie Ministra Prezes ARiMR prawidłowo dokonał analizy przesłanek zwalniających beneficjenta z obowiązku zwrotu, określonych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004, wskazując, iż w sprawie nie znalazły one zastosowania. Zauważył, że dokonując takiego rozstrzygnięcia Prezes ARiMR wskazał, iż w sprawach ustalenia stronie kwot nienależnie pobranych płatności ONW, realizacja płatności w latach 2004-2006 nie wynikała z pomyłki organu. Jednocześnie, w ocenie organu, bezsprzeczny w sprawie jest fakt, że strona zaniechała realizacji w 2007 r. na części obszaru podjętego w 2004 r. pięcioletniego zobowiązania ONW. Tym samym art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 nie mógł znaleźć zastosowania. Minister wskazał również, że w sprawie rozstrzygniętej decyzją Prezesa ARiMR nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, gdyż od dnia wypłaty środków, uznanych następnie za nienależnie pobrane, do dnia pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie minęło 10 lat.
18 Minister podkreślił następnie, że wydając decyzję z [...] listopada 2010 r. Prezes ARiMR nie naruszył również rażąco prawa poprzez pominięcie, że działania strony: "kierowały się dobrej wierze". Stwierdził, że Prezes ARiMR dokonując ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie wypowiedział się wprawdzie wprost, co do tego, czy strona działała w dobrej czy złej wierze. Jednakże przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie upłynął 10-letni okres przedawnienia świadczy już o tym, że okoliczności przedmiotowej sprawy organ uznał za niewystarczające do przyjęcia dobrej wiary Strony. Powyższe działanie, zdaniem organu, nie może być jednak uznane za rażące naruszenie art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia.
19 Zdaniem Ministra analiza decyzji Prezesa ARiMR z listopada 2010 r. nie wykazała aby była ona dotknięta jakąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
20 Ponadto organ za nieuzasadniony uznał zarzut strony dotyczący nieprawidłowego doręczenia ww. decyzji.
21 Pismem z 21 września 2018 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w warszawie skargę na ww. decyzję Ministra wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] marca 2017 r.
22 Strona zarzuciła organowi:
23 I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
24 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Prezesa ARiMR nr [...] nie narusza prawa w sposób rażący, mimo rażącego naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.,
25 2. § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie ONW") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Ministra, że przy ubieganiu się o płatność ONW, producent rolny musi posiadać tytuł prawny do użytkowanego gruntu rolnego, podczas gdy wymogiem stawianym producentowi rolnemu w tym zakresie jest jedynie prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach, wskutek czego organ błędnie uznał, że art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie rozpoznawanej przez Prezesa ARiMR zakończonej wydaniem decyzji nr [...], które to stanowisko organ milcząco zaakceptował przy ponownym rozpatrywaniu sprawy;
26 II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 39 w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie skarżącej decyzji Prezesa ARiMR nr [...].
27 W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
29 Skarga okazała się niezasadna.
30 Kontrolowana w sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zostać wszczęte z urzędu lub – jak w niniejszej sprawie – na wniosek. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty (może to uczynić w postępowaniu odwoławczym).
31 Podkreślić należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 k.p.a. stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Z tego też powodu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest "kolejną instancją" rozpoznania sprawy.
32 Na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
33 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
34 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
35 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
36 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
37 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
38 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
39 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
40 Stosownie do art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
41 Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej stronie kwotę nienależnie pobranych płatności ONW.
42 Rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa określających zasady prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, a więc, czy Minister prawidłowo zbadał ostatecznie zakończone postępowanie administracyjne w zakresie wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2010 r.
43 Stwierdzenie przez organy nadzorcze wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. doprowadziłoby do uchylenia ww. decyzji Prezesa ARiMR nawet pomimo posiadania przez tę decyzję statusu ostateczności. "W przypadku stwierdzenia wystąpienia w sprawie przesłanki nieważnościowej uzasadnione i konieczne jest odstąpienie od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji i wyeliminowanie takiego rażąco wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09; pub. www.orzecznia.nsa.gov.pl)".
44 Analiza zarzutów skargi prowadzi do wniosku, że skarżąca konsekwentnie nie zgadza się z oceną Ministra co do braku istnienia podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r., w szczególności z faktem rażącego, zdaniem strony, naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 przy wydaniu decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.
45 Należy zatem wyjaśnić, że rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08). Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99). Zdaniem Sądu Minister wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo ocenił, iż w niniejszej sprawie tego typu naruszenie prawa nie miało miejsca.
46 Wbrew twierdzeniom skarżącej Prezes ARiMR nie "pominął części art. 73 ust 5 rozporządzenia nr 796/2004 w swoich rozważaniach, wyraźnie ograniczając się do 10 - letniego okresu przedawnienia", a tym samym strona błędnie podnosi, że nie dokonano pełnej analizy ww. przepisu w przedmiotowej sprawie, co stanowić miałoby przykład rażącego naruszenia prawa. Wskazać bowiem trzeba, że w treści swej decyzji Prezes ARiMR prawidłowo uznał, że art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, wyjaśniając, że od dnia wypłaty środków, uznanych następnie za nienależnie pobrane, do dnia pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie minęło 10 lat. Co prawda Prezes ARiMR dokonując ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie wypowiedział się wprost, co do tego, czy strona działała w dobrej czy złej wierze, jednakże z treści uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia (przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie upłynął 10-letni okres przedawnienia) niewątpliwie wynika, że przyjęto brak dobrej wiary spółki. Bez istotnego znaczenia jest przy tym niewskazanie wprost w uzasadnieniu decyzji, że nie miał zastosowania 4-letni termin przedawnienia. Podkreślić bowiem należy, że oceniając kwestię przedawnienia i wskazując 10-letni okres przedawnienia Prezes ARiMR dokonał tym samym oceny, że strona nie działała w dobrej wierze. Wskazane uchybienie w uzasadnieniu decyzji, które można zakwalifikować jako naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., nie zaś art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, w ocenie Sądu, nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa i stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2010 r.
47 Ponadto zauważyć należy, że z uzasadnienia ww. decyzji, w której dodatkowo odwołano się do decyzji Kierownika BP z [...] października 2008 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora OR z [...] stycznia 2009 r., dotyczących odmowy przyznania stronie płatności ONW na rok 2007 r., wynika, że Prezes ARiMR przy ocenie dobrej lub złej wiary dysponował pełnym materiałem dowodowym, w oparciu o który mógł powyższą kwestię rozstrzygać w sposób prawidłowy i wbrew ocenie spółki nie pominął on okoliczności, które mogłyby wskazywać na jej dobrą wiarę.
48 W konsekwencji, w ocenie Sądu, Minister prawidłowo uznał, że decyzja z [...] listopada 2010 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004.
49 W treści skargi strona stara się ponadto wykazać, że działała w dobrej wierze, a zatem decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności jest wadliwa. W odpowiedzi na powyższe odnieść należy się do treści wniosku strony z 21 listopada 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r., gdzie skarżąca szeroko opisała okoliczności poprzedzające złożenie wniosków o przyznanie płatności ONW za lata 2004-2006.
50 Z treści powyższego wniosku wynika m.in., że 23 stycznia 2004 r. ARiMR wystosowała do skarżącej zawiadomienie o zamiarze sprzedaży nieruchomości objętej umową dzierżawy (nieruchomość zgłaszana przez stronę do płatności ONW). Strona złożyła oświadczenie o zamiarze nabycia tejże nieruchomości, a następnie sformułowała wniosek o rozłożenie ceny na raty i przedłużenie umowy dzierżawy. Co istotne Agencja wyraziła zgodę na przedłużenie umowy jednakże z zastrzeżeniem, że uaktualnione zostanie zabezpieczenie czynszu dzierżawnego. W konsekwencji ARiMR [...] kwietnia 2004 r. zwróciła się do spółki o podpisanie aneksu do umowy dzierżawy skutkującego przedłużeniem umowy i uaktualnieniem czynszu zabezpieczenia dzierżawnego w terminie do dnia [...] kwietnia 2004 r. pod rygorem uznania, że umowa dzierżawy wygasła z dniem [...] kwietnia 2004 r. Do podpisania aneksu jednak nie doszło, a zatem umowa dzierżawy wygasła.
51 Jednocześnie zauważyć należy, że z treści decyzji Kierownika BP z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu stronie płatności ONW za 2004 rok wynika, że strona stosowny wniosek o przyznanie płatności złożyła [...] czerwca 2004 r., a zatem miała już w tym czasie pełną wiedzę o braku stosownego tytułu prawnego do zgłaszanej nieruchomości oraz okolicznościach, które do tego doprowadziły.
52 Sąd podziela zatem stanowisko Ministra, który w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że nie można uznać za usprawiedliwione przekonanie spółki, że może podjąć zobowiązanie wieloletnie i będzie się mogło z niego wywiązać w sytuacji braku podstaw do dysponowania nieruchomością (w związku z wygaśnięciem umowy dzierżawy) oraz istnienia sytuacji niepewności co do możliwości dysponowania nieruchomością w przyszłości (w związku z brakiem porozumienia z ANR w sprawie zawarcia umowy sprzedaży czy też umowy dzierżawy).
53 W ocenie Sądu, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, organ prawidłowo stwierdził zatem, że decyzja stanowiąca przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności nie była obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
54 Niezależnie od oceny przesłanki stwierdzenia nieważności powołanej przez stronę, Minister wskazał i uzasadnił, że decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. nie była obarczona jakąkolwiek przesłanką stwierdzenia nieważności.
55 Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2008 r., Nr 98, poz. 634, ze zm.), w brzmieniu na dzień wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, organem właściwym do ustalania kwot nienależnie pobranych płatności był Prezes ARiMR. Jednocześnie z ust. 3 art. 29 ustawy o Agencji wynika, że Prezes Agencji może upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących ustalania nienależnie pobranych środków publicznych. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
56 Nie zaistniały również przesłanki wskazane w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z akt sprawy wynika, że decyzja z [...] listopada 2010 r. nr [...] jest jedyna decyzją wydaną w przedmiocie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006. W związku z powyższym organ prawidłowo w zaskarżonej decyzji wskazał, że w sprawie nie zachodzi kwalifikowana wada prawna określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
57 Następnie podkreślenia wymaga, że decyzja z [...] listopada 2010 r. nie jest obarczona także wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., skierowana bowiem została do strony postępowania - tj. Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] sp. z o.o., wnioskodawcy w sprawie płatności ONW za lata 2004-2006.
58 Zauważyć również należy, że decyzja Prezesa ARiMR nie była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały zatem również przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. uzasadniające jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
59 Ponadto wskazać także trzeba, że decyzja ta nie była obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a która tkwi w elementach ww. decyzji. Nie będzie natomiast chodziło o wady związane z wykonaniem decyzji lub o skutki nią spowodowane. Stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie uzależnione jest ponadto od istnienia przepisów odrębnych, które wskazują taki obowiązek tzw. klauzule nieważności decyzji administracyjnych. Wskazać zatem należy, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania płatności, w tym możliwość wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności, nie zawierają klauzul nieważności decyzji - w związku z czym - w rozpatrywanej sprawie Minister prawidłowo uznał, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.
60 W ocenie Sądu Minister rozpoznając sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2010 r. prawidłowo uznał, że powołane we wniosku argumenty nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym zarzutów, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
61 Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW wskazać należy, że wbrew twierdzeniom spółki Minister nie dokonał jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że przy ubieganiu się o udzielenie płatności ONW producent musi posiadać tytuł prawny do użytkowanego gruntu. Wskazać bowiem należy, że zarówno w decyzji z [...] marca 2017 r. jak i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] sierpnia 2018 r. tego typu stwierdzenie się nie pojawia. We fragmencie uzasadnienia decyzji z [...] marca 2017 r., który to fragment strona zacytowała w skardze, Minister wskazywał jedynie na okoliczności poprzedzające złożenie wniosku o przyznanie płatności ONW za 2004 rok, które to w ocenie organu miały wpływ na ocenę braku pozostawania przez spółkę w dobrej wierze, a w konsekwencji prawidłowością zastosowania 10-letniego terminu przedawnienia w przedmiotowej sprawie.
62 Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że przed wydaniem decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. złożyła ona do Biura Powiatowego ARiMR w [...] dokument wskazujący adres do korespondencji ustanowionego przez nią pełnomocnika, co w konsekwencji miałoby powodować, że decyzja Prezesa ARiMR, nie została jej prawidłowo doręczona, wskazać należy, że spółka nie przedstawiła w tym zakresie jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o prawdziwości jej twierdzeń. Należy zatem wskazać, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że na dzień wydania decyzji z [...] listopada 2010 r. nie znajdował się wśród dokumentów sprawy żaden dokument złożony przez skarżącą upoważniający do reprezentowania spółki w inny sposób niż przez jej prezesa – [...] i wskazujący inny adres do doręczeń. Tego typu dokument został złożony natomiast dopiero na etapie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2016 r., a zatem powyższy zarzut strony uznać należało za chybiony.
63 Tym samym Sąd uznaje, że odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2010 r., Minister nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
64 Z wyżej wskazanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 16 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 40 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107 (§ 1, § 3)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 156 (§ 1, § 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 29