Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r., VI SA/Wa 1351/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r., VI SA/Wa 1351/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi I. w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz I. w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 kpa oraz w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku I. w K. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r. o powołaniu B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.

3 W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. powołał B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...].

4 Wyjaśnił, że jak stanowi przepis art. 127 § 3 k.p.a. strona niezadowolona z decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, jeżeli w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie .Pojęcie strony postępowania zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a.

5 Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, I. w K. nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Samorząd ten uczestniczy w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu.

6 Minister, cytując stosowne przepisy u.k.s.e. wywodził, że rola samorządu komorniczego w postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika sądowego ma charakter wyłącznie opiniodawczy. Sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania przy czym opinie właściwej rady izby komorniczej nie są dla Ministra Sprawiedliwości wiążące i mają jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.

7 Na poparcie swojej argumentacji organ powołał się na konkretnie wskazane orzeczenia.

8 Odnosząc się szczegółowo do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister uznał je za bezzasadne.

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. w K. wniosła o uchylenie zaskarzonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

10 Podniosła zarzut naruszenia:

11 1. przepisów prawa dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie skarżonej decyzji przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 24 §1 pkt 5 k.p.a., co stanowi przesłankę wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 §1 pkt 3 k.p.a.

12 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

13 - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm..), art. 15a ust. 3 u.k.s.e. oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 i 4 u.k.s.e. poprzez nieuznanie I. w K. za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] na stanowisko komornika sądowego, pomimo że podmiot ten posiada indywidualny interes prawny przesądzający o konieczności uznania go za stronę postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego;

14 -art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zaniechanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

15 W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

16 W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

17 Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Skarga jest zasadna.

20 Zaskarżona decyzja narusza art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. jako podjęta przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

21 W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że Sekretarz Stanu P. J. wydał zaskarżoną decyzję na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako osoba upoważniona do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości w sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu decyzji o powołaniu uczestnika na stanowisko komornika sądowego.

22 Wskazać należy, że zagadnienie wyłączenia pracownika od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i na tym tle ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo.

23 W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/09 wyrażono pogląd, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.

24 W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 57/07 (sentencja opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 229, poz. 1539) Trybunał Konstytucyjny uwzględniając rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. (...) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w sposób jednoznaczny "w pełni" podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r.

25 Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt.4 k.p.a. nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

26 W wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.). Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu.

27 Pogląd, prezentowany w cytowanym wyżej wyroku, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.

28 Na gruncie rozpoznawanej sprawy tylko Minister Sprawiedliwości, jako piastun funkcji organu, nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak sekretarza stanu upoważnionego do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§ 3 k.p.a. nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

29 Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji. Wydanie decyzji przez pracownika, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma obowiązek uwzględniając skargę na decyzję, uchylić ją w całości albo w części (NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10).

30 W świetle powyższego należy stwierdzić, że wydanie decyzji przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę zakończoną rozstrzygnięciem co do którego złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. co z kolei może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji.

31 Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości ponownie rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - bez udziału pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

32 Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne.

33 Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

34 Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania wydane zostało w oparciu o art. 200 p.p.s.a.