Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2017 r., VII SA/Wa 931/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2017 r., VII SA/Wa 931/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskrzonym postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., znak: [...],[...] po rozpatrzeniu wniosku [...] Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...][...], odmawiającym wszczęcia z urzędu, na wniosek tego Stowarzyszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] S.A. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...] [...] [...] ([...]),[...] ([...]),[...] ([...]), w skład której wejdą: wieżą strunobetonowa, trzy kontenery techniczne, drogi kablowe, systemy antenowe zainstalowane na wieży w [...] przy ul. [...], na działce nr [...] - utrzymał w mocy to postanowienie.

3 W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do treści art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje natomiast art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.). W takim przypadku należy stosować art. 44 ww. ustawy, który stanowi w ust. 1, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony.

4 Tym samym, zdaniem organu, w postępowaniach w sprawach dotyczących pozwoleń budowlanych, z żądaniem w trybie art. 31 § 1 k.p.a. mogą występować organizacje ekologiczne ale tylko wtedy, gdy dane postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r.

5 W myśl art. 3 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez organizację ekologiczną należy rozumieć organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

6 Zgodnie z § 7 pkt 1 Statutu [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...], celem stowarzyszenia jest ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego w tym, popularyzacja wiedzy o zagrożeniach środowiska i zdrowia ludzi, przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne, przeciwdziałanie budowie i użytkowaniu urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne, jeśli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości promieniowania. Ponadto działalność Stowarzyszenia ma służyć wspieraniu działań proekologicznych - przeciwdziałanie zagrożeniom skażenia i zanieczyszczania środowiska naturalnego (§ 7 pkt 2 ww. Statutu). Natomiast w myśl § 7 pkt 10 ww. Statutu, celem Stowarzyszenia jest reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami.

7 Biorąc pod uwagę zakres działalności Stowarzyszenia organ ocenił, że jest ono organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r., bowiem ochrona środowiska jest jej celem statutowym. Tym samym może ono uczestniczyć w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...], nie jest jednak postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r.

8 Postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Brak takiej regulacji jest więc równoznaczny z zaliczeniem określonego postępowania do grupy spraw niewymagających udziału społeczeństwa. Z przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. wynika, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa tylko wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11). Przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie przewidują innego przypadku, niż wskazany wyżej, w którym postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymagałoby udziału społeczeństwa.

9 W myśl przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r., ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się bądź w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź też w ramach postępowania w sprawie wydania jednej z enumeratywnie wyliczonych decyzji, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzana jest w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie w czterech przypadkach, ściśle określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. Ma to miejsce: · jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.); · na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.); · jeżeli organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdzi, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). · w przypadku braku możliwości stwierdzenia gotowości instalacji do wychwytywania dwutlenku węgla na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku instalacji do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW (art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Uregulowania te stanowią zamknięty katalog przypadków, w których postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wymaga udziału społeczeństwa.

10 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że dla niniejszej inwestycji nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Tym samym w przedmiotowej sprawie właściwy organ nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zaś organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie stwierdził, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Również inwestor nie wnioskował o przeprowadzenie takiej oceny. Inwestycja nie służy do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW.

11 Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji oraz art. 31 § 1 pkt 1, 31 § 2 k.p.a., organ wskazał, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko aktualizuje się w określonych sytuacjach dopiero w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę i nawet ewentualna możliwość stwierdzenia w postępowaniu nieważnościowym, że brak tej oceny narusza przepisy ustawy środowiskowej nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej na prawach strony. Ustalenie, że w odniesieniu do danego zamierzenia inwestycyjnego nie przeprowadzono oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przesądza o konieczności negatywnego rozpoznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11, z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1258/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011r., sygn. akt II OSK 1622/10,).

12 Ponadto, organ przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 20 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 908/10, że postępowanie nieważnościowe, nie należy do postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które ma na celu jedynie skontrolowanie, wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji celem ustalenia czy nie jest ona dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe jest całkowicie nową sprawą administracyjną która stanowi formę nadzoru, a organ w tym postępowaniu rozpatruje sprawę wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza że nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty czyli rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej. Organ ma w tym postępowaniu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające jedynie dla ustalenia, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu badanej decyzji odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego, przy czym organ nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie może również dokonać uzupełniających ustaleń faktycznych.

13 Organ przywołał również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 663/11 - nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1123/13).

14 W podsumowaniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Nie zachodzi zatem możliwość wszczęcia postępowania na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.

15 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosło [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło cyt. "naruszenie art. 31 § 2 kpa w związku z; 1. art. 6, 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa w związku z art. 2 oraz 7 Konstytucji, poprzez działanie bez podstawy prawnej albowiem przepisy wskazane powyżej nie przewidują jakiejkolwiek możliwości interpretacji innych w odniesieniu do wniosku organizacji społecznych. W istocie organ przywołuje w postanowieniu przepisy innej ustawy, która na tym etapie nie może być badana. 2. art. 12 Konstytucji RP w związku z art. 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa, poprzez uniemożliwianie organizacji działanie w zakresie jej statutowej działalności poprzez przyjęcie, że decyzje o pozwoleniu na budowę nie mogą podlegać nadzorowi społecznemu i to nawet, jeżeli są one wadliwe i stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, życia oraz mienia z uwagi na pominięcie przez organy § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko podczas wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.".

16 Na podstawie opisanych wyżej zarzutów skarżące stowarzyszenie wniosło o uchylenie obu postanowień oraz zwrot kosztów według norm przypisanych.

17 W uzasadnieniu podano - cyt.: "jako osoba o genialnym pracy logiczno-matematycznej umysłu przygotowującą publiczny opis pracy niektórych Sędziów wydziału VII WSA w Warszawie zdaje sobie sprawę, że skarga zostanie oddalona i problem będzie musiał znowu rozstrzygnąć NSA".

18 Na poparcie wadliwości zaskarżonego postanowienia, przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OSK 386/14 w wyroku z dnia 23 stycznia 2015 r. Następnie stwierdzono dalej cyt. "Niestety powyższego wyroku niekorzystnego dla swojego mocodawcy Pan P. K. nie zauważa (prawdopodobnie korupcja-brak innego logicznego wytłumaczenia) i tym samym nie wiadomo, z jakich powodów nie dokonuje literalnej wykładni art. 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa, które mówią tylko i wyłącznie o celach statutowych oraz interesie społecznym. Organ decydując się na zmianę literalnego brzmienia przepisów prawa przekracza swoje uprawnienia, co zostanie publicznie przedstawione Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa.".

19 Skarżące stowarzyszenie podkreśliło ponadto, że w niniejszej sprawie nie tylko uprawdopodobniło wadę rażącego naruszenia prawa, lecz udowadnia jej zaistnienie mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 329/14 z dnia 13 października 2015 roku.

20 W uzasadnieniu skargi stwierdzono także cyt." (...) z uwagi na fatalny poziom niektórych Sędziów WSA w Warszawie (niewykluczona współpraca z inwestorami) wnoszę, aby na posiedzeniu niejawnym oddalając skargę precyzyjnie odniesiono się do zarzutów, tak, aby również społeczeństwo mogło być przekonane, że decyzje o pozwoleniu na budowę nie podlegają kontroli społecznej nawet, jeżeli stawką jest życie, zdrowie, ochrona mienia oraz narusza przepisy Konwencji z Aarhus (notorycznie łamana przez organ)."

21 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

22 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

23 Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

24 Uchylając zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie tego organu Sąd dał wyraz ocenie, że zapadły z naruszeniem przepisów prawa.

25 Sąd kontrolował orzeczenie organu, którym utrzymano w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia z urzędu, na wniosek skarżącego stowarzyszenia, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej.

26 Organ ustalił, że dla niniejszej inwestycji nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Następnie powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ocenił, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wszczęcia postepowania nieważnościowego z urzędu. Wskazał, że w świetle przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.). oraz orzecznictwa przyjmuje się, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jedynie wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzona jest ocena oddziaływania na środowisko.

27 Podnieść należy, że stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje natomiast art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami, opisanej szczegółowo powyżej, ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku (...).

28 W orzecznictwie nie ma jednolitego stanowiska, co do możliwości wszczęcia postepowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 31 k.p.a. w związku z art. 28 ust 3 ustawy Prawo budowlane.

29 Sąd orzekając w sprawie niniejszej uznał, że kluczowe dla oceny zaskarżonego i poprzedzającego je rozstrzygnięcia jest zbadanie czy zasadnie uznano w tej sprawie, iż norma art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wyłączająca stosowanie art. 31 k.p.a. w postępowaniu o pozwolenie na budowę powoduje niedopuszczalność rozpatrzenia żądania wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowie, na wniosek organizacji społecznej

30 Zdaniem Sądu, organ powinien ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust 3 ustawy Prawo budowlane ale następnie, dalej ocenić też i to czy zachodzą przesłanki do wszczęcia tego postępowania już tylko opisane w dyspozycji art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. - organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

31 Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jak uznaje się w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym (w tym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12), jest postępowaniem nowym w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Uruchomienie postępowania w trybie nadzwyczajnym wszczyna postępowanie w nowej sprawie. Odrębne w stosunku do postępowania, w wyniku którego została wydana decyzja, której nieważność się stwierdza.

32 Przedmiotu postępowania nadzwyczajnego należy upatrywać w kwestii istnienia określonych wad decyzji, uzasadniających pozbawienie jej mocy wiążącej. Bez względu na tryb postępowania, zwykły czy nadzwyczajny np. nieważnościowy, sprawa o pozwolenie na budowę zachowuje przedmiotową tożsamość.

33 Norma procesowa art. 31 § 1 k.p.a., na podstawie której skarżące stowarzyszenie dążyło do zainicjowania postępowania jest rozwiązaniem szczególnym i dotyczy obiektywnej ochrony porządku publicznego, pozwalając organizacji społecznej, która co do zasady nie ma pozycji strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, wnieść żądanie w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.).

34 Organ administracji publicznej stosownie do rozwiązania zawartego w art. 31 § 2 k.p.a. uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu.

35 Sąd podkreśla - wykładnia tego przepisu badanego w powiązaniu z przepisem art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane musi uwzględniać, że służy on realizacji konstytucyjnej zasady praworządności. Także zasada opisana w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organ administracji, by w toku postępowania stał na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmował wszelkie czynności.

36 W badaniu dopuszczalności żądania organizacji społecznej wszczęcia z urzędu postępowania nadzwyczajnego dotyczącego pozwolenia na budowę - normę art. 31 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane należy wykładać w kontekście realizacji powyższej zasady praworządności. Organ administracji powinien w szczególności mieć na uwadze, że ten tryb nadzwyczajnego postępowanie musi być nakierowany na obiektywną ochronę porządku prawnego, w tym na zarzuty podnoszone przez organizacje społeczne, pozwalające na wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę zawierającej kwalifikowane wady.

37 Uwzględniając powyższe wskazania, Sąd stanął na stanowisku, że organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania wskazując li tylko to, że przepis art. 28 ust. 3 i ust 4 ustawy Prawo budowlane nie pozwala stosować art. 31 k.p.a. Takie stanowisko organu pozbawione jest umocowania w koniecznej w okolicznościach sprawy wykładni systemowej i gramatycznej tych przepisów.

38 Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2015r., w sprawie o sygn. akt II OSK 386/14 - w przypadku gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 k.p.a., to na organie administracji, wobec niekwestionowanego braku legitymacji czynnej podmiotu wnoszącego podanie, co spowodowało przecież złożenie podania w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., spoczywa obowiązek rozważenia potrzeby wszczęcia postępowania z urzędu, zważywszy na zawarte w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji argumenty. Dopiero uznanie żądania organizacji społecznej za bezzasadne przez organ administracji, zgodnie z brzmieniem art. 31 § 2 k.p.a. powoduje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 1913/12). W przeciwnym wypadku należy wszcząć postępowanie nieważnościowe i w jego ramach dokonać oceny wad kwalifikowanych decyzji badanej w sprawie.

39 Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu.

40 Ponadto organ rozważy, czy wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego związane z wnioskiem organizacji społecznej spowoduje, że organizacja ta uzyskuje przymiot strony, podmiotu na prawach strony (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 908/10, LEX nr 1081948).

41 Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 1 pkt 1 lit c, art. 200 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tj.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.