Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2021 r., VII SA/Wa 1156/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2021 r., VII SA/Wa 1156/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia danych z rejestru publicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz P. K. kwotę 680 złotych (słownie: sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Minister Sprawiedliwości (Minister) decyzją z [...] kwietnia 2021r. [...], na mocy art. 18 w zw. z art. 20 ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 152 – dalej ustawa) i art. 104, art. 107 § 1 i § 3, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r., którą odmówił usunięcia danych wnioskodawcy z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (Rejestr, RSPTS).

3 Organ zaznaczył m.in, że 1 października 2017 r. na mocy ww. ustawy utworzono RSPTS jako środek ochrony przeciwdziałający zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym. W oparciu o art. 6 ust. 1 ustawy, zobligowano Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego do zamieszczania w Rejestrze z dostępem ograniczonym danych o osobach prawomocnie skazanych za popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 2 ustawy, tj. przestępstw przeciwko wolności seksualnej wymienionych w rozdziale XXV Kk (z wyłączeniem przestępstw z: 1. art. 201 Kk, chyba że popełniono je na szkodę małoletniego; 2. art. 202 § 1 Kk; 3. art. 202 § 3 Kk polegających na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem; 4) art. 202 § 4a Kk; 5) art. 202 § 4b Kk polegających na przechowywaniu lub posiadaniu treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej; 6. art. 202 § 4c Kk; 7. art. 204 § 1 i 2 Kk, chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego.

4 Wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2020 r. (prawomocnym od [...] marca 2020 r.) sygn. akt II K [...] wnioskodawcę skazano za występek z art. 202 § 3 Kk i art. 202 § 4a Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk tj. czyny polegające na uzyskaniu dostępu, a następnie posiadaniu treści pornograficznych z udziałem małoletnich, jak i za pośrednictwem sieci internetowej na portalu "[...]" przy użyciu konta "[...]" rozpowszechnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich.

5 Organ wskazał, że dane o skazaniu spełniają przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy - orzeczenie jest prawomocne, wydane m.in. na mocy art. 202 § 3 Kk, za czyn, który nie polegał na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, lecz na rozpowszechnianiu treści pornograficznych z udziałem małoletnich. Biuro było zatem zobligowane do zamieszczenia danych w Rejestrze z dostępem ograniczonym, co nastąpiło [...] lipca 2020 r. Wniosek jest zatem niezasadny.

6 Dalej dodał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości. W zakresie określonym w tej ustawie realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego. Art. 5 ustawy określa zadania Biura: 1) przetwarzanie danych osobowych podlegających gromadzeniu w Rejestrze; 2) zabezpieczanie danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze przed dostępem osób nieuprawnionych; 3) przygotowywanie projektów decyzji, postanowień i rozpatrywanie skarg w sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze.

7 Czynności powyższe mają charakter techniczno-organizacyjny, co oznacza, że jeżeli dane spełniają warunki określone przepisami prawa do ich zamieszczenia w Rejestrze, to Biuro ma obowiązek je zamieścić. Nie jest to "autonomiczna decyzja administratora", lecz wykonanie obowiązku prawnego. Biuro nie podejmowało zatem w tej sprawie rozstrzygnięć merytorycznych, lecz wykonywało czynności techniczne związane z prowadzeniem Rejestru.

8 Minister wskazał też, że na mocy art. 12 ust. 1 pkt 5d ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1158 oraz z 2021 r. poz. 187) Sąd Rejonowy dla [...] w karcie rejestracyjnej z [...] maja 2020 r. umieścił informację, że orzeczenie w ww. sprawie podlega zamieszczeniu w RSPTS.

9 Podkreślił, że usunięcie danych z Rejestru może nastąpić tylko w przypadkach określonych w art. 18 ustawy. W sprawie danych P. K. nie ziściła się żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek.

10 Skargę na powyższą decyzję złożył P. K. zarzucając:

11 1. wydanie jej przez podmiot podlegający wyłączeniu z mocy prawa - oba orzeczenia podpisała ta sama osoba, z-ca dyrektora Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego;

12 2. nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia;

13 3. niezawiadomienie o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 61 § 4 kpa., którego nie konwalidują następcze zawiadomienia, wysłane pod niewłaściwy adres.

14 Skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszającej prawo formalne i uchylenie decyzji ją poprzedzającej jako sprzecznych z prawem i ze stanem faktycznym; o wskazanie organowi kierunku załatwienia sprawy, zgodnym z wnioskami i interesem strony postępowania; zasadzenie kosztów postępowania.

15 Zdaniem skarżącego naruszono art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wyłączenia pracownika od ponownego rozpatrzenia sprawy; art. 127 § 3 k.p.a. odsyłający do przepisów dotyczących odwołań; art. 140 k.p.a. odsyłający do przepisów regulujących postępowanie w I instancji; nie uwzględniono wymogu z art. 61 § 4 k.p.a.

16 Następnie podkreślił, że jego dane osobowe są umieszczone w Rejestrze wbrew prawu. Z pierwszej decyzji skarżący dowiedział się, że Sąd Rejonowy dla [...] w karcie rejestracyjnej umieścił informację, że wyrok podlega zamieszczeniu w Rejestrze.

17 Zdaniem strony, takie zawiadomienie, karta rejestracyjna, w myśl przepisów Kkw wymaga postanowienia, gdyż dotyczy obywatela tego kraju, a Konstytucja stoi na straży jego praw i stosuje się ją bezpośrednio. Postanowienia jednak nie wydano, albo strony nie zawiadomiono o jego istnieniu. Uniemożliwiono zatem zaskarżenie decyzji, a więc naruszono art. 7 § 1 w zw. z art. 2 punkt 3 Kkw.

18 Nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania, i niezastosowaniu przepisów Kkw.

19 Skarżący dodał, że decyzje wydał ten sam urzędnik Biura Informacyjnego KRK – z-ca dyrektora p. M. P.

20 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

22 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które skutkować musiało wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

23 Przepis ten wskazuje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

24 Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i musi być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W konsekwencji w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi podstawa do jego uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (zob. wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. I OSK 2947/14; z 9 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. I OSK 1760/14 – CBOSA; a także wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Ke 682/16 oraz wyroki WSA w Opolu z 18 października 2016 r., sygn. II SA/Op 279/16 i z 18 lipca 2017 r., sygn. II SA/Op 175/15, pub. CBOSA oraz wyroki NSA z 27 sierpnia 2014 r., II GSK 963/13, LEX nr 1572685; wyroki WSA w Kielcach: z 14 lutego 2013 r., I SA/Ke 681/12, LEX nr 1339666, i z 15 maja 2014 r., II SA/Ke 263/14, LEX nr 1467824; wyrok WSA w Białymstoku z 20 lutego 2013 r., I SA/Bk 177/12, LEX nr 1331589, oraz wyrok NSA z 10 października 2013 r., I OSK 1573/13, LEX nr 1381658.).

25 Stanowisko to znajduje aprobatę również w piśmiennictwie, w którym podkreśla się, że pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. należy nadawać zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim ujęciu nie jest istotne, kto naruszył prawo, lecz to że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich, czy innych przyczyn, prawidłowo (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842).

26 Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

27 Zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą wydał bowiem ten sam pracownik - działający z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości - tj. p. P. wbrew nakazowi wynikającemu z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., z którego wynika, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Należy zaznaczyć, że obecną treść przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy".

28 Należy mieć na uwadze, że zasada wyłączenia pracownika od udziału w sprawie w wyższej instancji stanowi dla strony gwarancję procesową bezstronnego, dwukrotnego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, sformułowaną w art. 15 k.p.a. Jej realizacja ma zagwarantować, że nikt nie będzie sędzią we własnej sprawie, gdyż z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie (zob. uchwała NSA z 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 – CBOSA). Służy stworzeniu warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej.

29 W świetle przedstawionej argumentacji zasygnalizować jedynie należy, że stosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uprzednio wywoływało rozbieżności w orzecznictwie. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także NSA w składzie 7 sędziów w wyroku z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 60).

30 W uchwale NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/0 przyjęto, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania (tylko) do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Natomiast, w zakresie możliwości wyłączenia pracownika organu monokratycznego, na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wypowiedział się NSA w uchwale z 18 lutego 2013 r. sygn. akt II GPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 4, poz. 458) wprawdzie odnosząc się do jego brzmienia przed zmianą (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.), niemniej stanowisko to znajduje również zastosowanie w kontrolowanej sprawie.

31 W konsekwencji stwierdzonego naruszenia sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji ograniczyła się wyłącznie do kwestii procesowych, co zbędnym czyniło badanie zasadności zarzutów merytorycznych podniesionych przez skarżącego.

32 Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 pkt b p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.