Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r., I SA/Wa 1239/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r., I SA/Wa 1239/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Kompanii [...]z siedzibą w P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...]

3 z dnia [...] października 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

4 Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

5 Decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. o ustaleniu lokalizacji, nieruchomość położona w gminie S., obrębie [...], oznaczona

6 w ewidencji gruntów jako działka [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność J.

7 i E. małżonków Z., została przeznaczona pod budowę obwodnicy S.

8 w ciągu drogi krajowej nr [...] od km [...] do km ok. [...] wraz z przebudową infrastruktury technicznej.

9 Wnioskiem z dnia 27 lutego 2008 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych

10 i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości – z uwagi na brak możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy.

11 Wobec braku zgody J. i E. małżonków Z. na dobrowolną sprzedaż tej nieruchomości i po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2008 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

12 Uprawniony rzeczoznawca majątkowy M. D. w dniu [...]grudnia 2009 r. sporządziła operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności nieruchomości na kwotę [...] zł.

13 Zawiadomieniem z dnia 29 stycznia 2010 r. strony zostały powiadomione

14 o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] lutego 2010 r.

15 Pismem z dnia 15 lutego 2010 r. K. S.A. z siedzibą

16 w P. wniosła o przekazanie całej wysokości odszkodowania na jej rzecz.

17 Do pisma Spółka załączyła akt notarialny z dnia [...]czerwca 2007 r. – oświadczenie

18 o ustanowieniu na przedmiotowej nieruchomości hipoteki kaucyjnej do kwoty [...] zł na rzecz Kompanii [...] S.A. z siedzibą w P. oraz akt notarialny z dnia [...]października 2007 r. – oświadczenie o ustanowieniu na hipoteki kaucyjnej do kwoty [...] zł na rzecz Kompanii [...] S.A. z siedzibą

19 w P., a także nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy Sąd Gospodarczy w B. VII Wydział Gospodarczy z dnia

20 [...] czerwca 2009 r. (sygn. akt [...]).

21 Następnie Wojewoda [...]decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie S., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy S. w ciągu drogi krajowej nr [...] wraz z przebudową infrastruktury technicznej, ustalił na rzecz J. i E. Z. odszkodowanie w wysokości [...] zł

22 za prawo własności ww. nieruchomości oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

23 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w myśl art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania

24 i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958) – do spraw wszczętych i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną oraz dla przedsięwzięć drogowych,

25 dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy została wydana decyzja

26 o ustaleniu lokalizacji drogi stosuje się przepisy dotychczasowe. Zaś zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz.1601 ze zm.) do spraw wszczętych

27 i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast do nieruchomości objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.).

28 W związku z powyższym organ uznał, że do przedmiotowego postępowania mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w jej brzmieniu

29 sprzed nowelizacji dokonanej ww. ustawą z dnia 18 października 2006 r.

30 Zaś w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się – stosownie do art. 23

31 – przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.

32 z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

33 Podniósł, że zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., który stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

34 Następnie przytoczył treść art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia

35 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz dokonał analizy operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby tego postępowania. Stwierdził, iż dokonując wyceny przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca uwzględnił jej stan na dzień [...] maja 2006 r., a więc na dzień wydania przez organ I instancji decyzji ustalającej lokalizację inwestycji drogowej, natomiast wartość ustalił na dzień sporządzenia operatu szacunkowego. Ocenił też operat szacunkowy stanowiący istotny dowód w niniejszej sprawie stwierdzając, że został on sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego z uwzględnieniem obowiązujących przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości

36 i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

37 Wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości została wyceniona na kwotę [...] zł i w takiej wysokości zostało ustalone odszkodowanie na rzecz J.

38 i E. małżonków Z.

39 Dodał, iż wyjaśnienia wymagają wpisy w dziale IV "HIPOTEKA" księgi wieczystej Nr W [...]: hipoteka umowna kaucyjna w wysokości [...] zł ustanowiona na zabezpieczenie wszelkich wierzytelności wynikających z umowy dystrybucyjnej zawartej w dniu [...] marca 2003 r. pomiędzy Kompanią [...] S.A.

40 z siedzibą w P. a "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w P. na warunkach określonych w tej umowie, ustanowiona na rzecz Kompanii [...] S.A.

41 z siedzibą w P. oraz hipoteka umowna kaucyjna w wysokości [...] zł ustanowiona na zabezpieczenie wszelkich wierzytelności wynikających z umowy dystrybucyjnej zawartej w dniu [...] marca 2003 r. zmienionej aneksem z dnia [...]marca 2006 r. pomiędzy Kompanią [...] S.A. z siedzibą w P. a "[...]"

42 sp. z o.o. z siedzibą w P. na warunkach określonych w tej umowie, ustanowiona na rzecz Kompanii [...]S.A. z siedzibą w P.

43 Podniósł, że ww. księgi wieczysta wynika, iż jest ona prowadzona dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jednakże działka ta uległa podziałowi,

44 m.in. na przedmiotową działkę nr [...].

45 Zgodnie zaś z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego

46 na nieruchomości. Z kolei w myśl art. 128 ust. 2 jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.

47 Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OSK 60108) wskazał, iż hipoteka nie jest prawem, które może być wywłaszczone zgodnie z art. 112 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

48 Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. (sygn. akt

49 I OSK 397/08) wyjaśnił, iż: "W przypadku wywłaszczenia części nieruchomości, odszkodowanie ulega zmniejszeniu o kwotę równą wartości tych innych praw rzeczowych w stosunku, w jakim część wywłaszczona pozostaje do całej nieruchomości. Jednakże w ocenie Sądu, wartość ta może być ustalona,

50 gdy przedmiotem wywłaszczenia są ograniczone prawa rzeczowe z wyłączeniem hipoteki, chyba że hipoteka obciąża udział współwłaściciela (art. 65 ust. 2 ustawy

51 o księgach wieczystych i hipotece), a przedmiotem wywłaszczenia jest obciążony hipoteką udział. Z samej bowiem istoty ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest hipoteka wynika, że w razie wywłaszczenia fizycznie wydzielonej części nieruchomości niemożliwe jest ustalenie w jakiej części hipoteka obciąża wywłaszczoną część. Powyższe twierdzenie wynika z zasady niepodzielności hipoteki. Niepodzielność hipoteki oznacza, że hipoteka obejmuje nieruchomość wraz z przynależnościami

52 i utrzymuje się na niej jako na całości aż do zupełnego wygaśnięcia wierzytelności, którą zabezpiecza (art. 84 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Konsekwencją

53 tej zasady jest to, iż w razie podziału nieruchomości hipoteka dotychczas obciążająca nieruchomość, obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział, stając się hipoteką łączną. Właściwość hipoteki łącznej polega na tym, że w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności obciąża ona więcej niż jedną nieruchomość tego samego właściciela lub różnych właścicieli, z tym skutkiem, iż wierzyciel, któremu przysługuje hipoteka łączna może żądać według swojego uznania, zaspokojenia w całości

54 lub w części każdej nieruchomości z osobna, z niektórych z nich lub ze wszystkich łącznie. Może również dokonać jej podziału pomiędzy poszczególne nieruchomości

55 (art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). ".

56 Z kolei na pytanie, czy na poczet odszkodowania nie powinno się zaliczyć całej zabezpieczonej hipoteką wierzytelności, skoro nie ma możliwości jej wyceny

57 w stosunku do wywłaszczanej części nieruchomości NSA w w/w wyroku wskazał,

58 iż "Dyspozycją art. 128 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami objęte jest zmniejszenie odszkodowania w normalnej sytuacji obciążenia nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym. Wyklucza to możliwość zaliczenia całej zabezpieczonej hipoteką łączną sumy pieniężnej na odszkodowanie w sytuacji,

59 w której przekracza ona wartość wywłaszczanej części nieruchomości, a nawet jeśli

60 nie przekracza, to sytuacja ta nie odpowiada hipotezie normy prawnej – art. 128 ust. 2, który nie podlega wykładni rozszerzającej na niekorzyść osoby wywłaszczonej. Przepisy regulujące wywłaszczenie godzą ze swojej natury w konstytucyjnie chronione prawo własności, a jednym z jego konstytucyjnie ustanowionych warunków jest słuszne odszkodowanie (art. 21 Konstytucji RP). Odmienna wykładnia stanowiłaby naruszenie tego warunku, a tym samym i konstytucyjnej gwarancji. Konsekwencją tego jest fakt,

61 iż w przypadku podziału nieruchomości, który następuje w wyniku wywłaszczenia części nieruchomości obciążonej hipoteką ma miejsce przekształcenie dotychczasowej hipoteki zwykłej w hipotekę łączną. W takim wypadku osobie wywłaszczonej należy wypłacić pełne odszkodowanie."

62 Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Kompania [...] S.A. z siedzibą

63 w P. podnosząc, że w wyniku niewłaściwego zastosowania dyspozycji art. 12 ust. 4 f oraz art. 18 ust. 1 c i 1 d ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych błędnie przyznano odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość byłym właścicielom, zamiast osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe

64 w postaci hipoteki – tj. [...].

65 Po rozpoznaniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

66 W uzasadnieniu wyjaśnił, iż decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia

67 [...] maja 2006 r. o ustaleniu lokalizacji wydana została w dacie obowiązywania ustawy

68 z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w wersji sprzed wejścia w życie ustawy z dnia

69 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania

70 i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 767). Z kolei w dniu 25 lipca 2008 r. uchwalono ustawę o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958). W wyniku wymienionych nowelizacji ustawodawca wprowadził zasadę nabycia z mocy prawa nieruchomości przeznaczonych pod realizację inwestycji drogowych.

71 W przypadku zaś nieruchomości obciążonych ograniczonymi prawami rzeczowymi przewidziano zasadę wygaszenia tych praw za odszkodowaniem – kwestie te uregulowane zostały w art. 12 ust. 4a i 4f oraz art. 18 ust. 1d obecnie obowiązującej ustawy.

72 Natomiast uprzednio, w pierwotnej wersji tej ustawy, do nabywania nieruchomości przeznaczonych na cele drogowe dochodziło na podstawie umowy właściciela z inwestorem, ewentualnie w drodze wywłaszczenia (art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.).

73 Minister uznał, iż z takim właśnie rygorem prawnym ma do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. W związku bowiem z przeznaczeniem tego gruntu pod inwestycję drogową na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r.

74 i powołanym na wstępie, przepisem intertemporalnym – w sprawie obowiązują regulacje zawarte w pierwotnej wersji ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

75 W powyższym stanie prawnym orzecznictwo sądowe opowiedziało się

76 za niedopuszczalnością wywłaszczenia hipoteki ustanowionej na nieruchomości,

77 która w części przeznaczona została pod inwestycję drogową. Tym samym brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania za to prawo. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r. (sygn. akt I OSK 397/08).

78 Następnie organ przeszedł do kwestii ustalenia odszkodowania

79 za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości i dokonał oceny operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie Wojewody [...]

80 przez rzeczoznawcę majątkowego M. D. w dniu [...] grudnia 2009 r. stwierdzając, że jest on nieaktualny.

81 Dodał, iż z uwagi na upływ terminu ważności operatu, pismami z dnia 21 lipca 2011 r. oraz z dnia 11 sierpnia 2011 r. zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego M. D.

82 o wyjaśnienie kwestii jego aktualności.

83 Pismami z dnia 16 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 1 września 2011 r. rzeczoznawca poinformowała, że wobec zmian uwarunkowań prawnych zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniających rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego klauzula potwierdzająca aktualność operatu nie może być sporządzona.

84 Minister podkreślił, że treść operatu szacunkowego przesądza o treści decyzji administracyjnej. Operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej wysokość odszkodowania przyznanego stronie postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji. W przeciwnym wypadku merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy mogłoby nastąpić

85 z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Realizacja konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości

86 (art. 21 Konstytucji RP) wymaga wyjaśnienia kwestii prawidłowej wartości przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania strona nie może być pozbawiona możliwości żądania rozpatrzenia sprawy również w drugiej instancji.

87 Podniósł, iż zgodnie z tezą zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1751/08, LEX nr 527209, termin 12 miesięcy art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy również organu odwoławczego, albowiem bez wątpienia jest on organem merytorycznym w sprawie, jego zadanie nie ogranicza się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, lecz polega na powtórnym rozpatrzeniu całości sprawy. Wobec tego materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, jakim jest operat szacunkowy, musi nadawać się do wykorzystania w prowadzonym postępowaniu, czyli w tym przypadku musi on być nadal aktualny.

88 Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 lipca

89 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 353/10, LEX nr 673592 stwierdził, iż rangę zasady wyrażonej w art. 15 kpa potwierdza art. 78 Konstytucji RP. Pogląd, że potrzeba sporządzenia nowego operatu szacunkowego w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania

90 za wywłaszczenie oznacza konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 kpa Naczelny Sąd Administracyjny wyraził już w wyroku z dnia

91 14 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 756/06 (publ. ONSAiWSA 2009/2/33)

92 oraz w wyroku z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt l OSK 175/09

93 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

94 Podsumowując Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że wierzyciel hipoteczny jest stroną postępowania w sprawie wywłaszczenia prawa własności i ustalenia z tego tytułu odszkodowania – niemniej jednak analiza przepisów prawa nie uprawnia do twierdzenia, że odszkodowanie

95 za dokonane wywłaszczenie powinno być przyznane temu wierzycielowi.

96 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

97 w Warszawie złożyła Kompania [...] S.A. z siedzibą w P. wnosząc

98 o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

99 Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

100 1) naruszenie art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku

101 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nie zmniejszenie odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości należącej

102 do J. i E. Z. o kwotę równą wartości hipoteki ustanowionej

103 na wywłaszczonej nieruchomości na rzecz skarżącej, a w konsekwencji odmowę wypłaty ustalonego w sprawie odszkodowania na rzecz skarżącej;

104 2) naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami

105 w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych poprzez faktyczne pozbawienie wierzyciela hipotecznego ustanowionego na jego rzecz prawa,

106 bez odrębnego wywłaszczenia tego prawa, z pozbawieniem wierzyciela praw

107 do odszkodowania;

108 3) naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez faktyczne pozbawienie wierzyciela hipotecznego możliwości zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności z części nieruchomości obciążonej hipoteką, przy jednoczesnym upublicznianiu

109 przez władze publiczne odmiennych poglądów w zakresie możliwości wypłacenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz wierzyciela hipotecznego;

110 4) naruszenie art. 13 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku

111 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w związku z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku

112 o gospodarce nieruchomościami w związku art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych poprzez zaniechanie przedstawienia wierzycielowi hipotecznemu oferty w kwestii zgody na odjęcie z wywłaszczanej nieruchomości prawa rzeczowego, jakim jest hipoteka i odszkodowania z tego tytułu – na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego;

113 5) naruszenie art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 § 1 i § 3 tejże ustawy poprzez niezałatwienie sprawy w zakreślonym ku temu 1-miesięcznym terminie, co skutkowało upływem

114 12 miesięcznego okresu aktualności operatu szacunkowego;

115 6) naruszenie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepoinformowanie skarżącej o braku możliwości sporządzenia klauzuli potwierdzającej aktualność operatu przez rzeczoznawcę majątkowego M. D.

116 Skarżąca podniosła, że znane jest jej zarówno orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego – w którym Sądy wyrażają stanowisko przeciwne do prezentowanego przez nią i akceptują odmowę uznania możliwości wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz wierzyciela hipotecznego. Stanowisko

117 to stało się zresztą podstawą rozstrzygnięcia poczynionego przez organ II instancji

118 w ramach zaskarżonej decyzji.

119 Jednakże skarżąca ma inne stanowisko w tej kwestii – ma też na względzie,

120 iż orzeczenia te nie mają mocy wiążącej, zatem dopuszczalna jest polemika

121 z zaprezentowaną w ich ramach wykładnią.

122 W dalszym ciągu obszernej skargi skarżąca przytoczyła stanowisko wyrażone przez pracowników Ministerstwa Infrastruktury w ramach publikacji zatytułowanej "Wybrane zagadnienia dotyczące odszkodowań za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne".

123 Następnie stwierdziła, że jeżeli nawet przyjąć dokonaną przez organ II instancji wykładnię przepisów przejściowych zawartych w ustawach: z dnia 18 października 2006 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.

124 z 2006 roku Nr 220, poz. 1601) oraz z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy

125 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 roku Nr 154,

126 poz. 958) – to nie jest zasadnym twierdzenie, iż wierzycielowi hipotecznemu – zgodnie

127 z brzmieniem ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną przywołaną wyżej ustawą z dnia

128 18 października 2006 roku – nie przysługuje odszkodowanie w związku

129 z wywłaszczeniem pod drogę publiczną części nieruchomości obciążonej na jego rzecz hipoteką.

130 Za zasadne i słuszne uznała zastosowanie w sprawie art. 128 ust. 2 ustawy

131 o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku i zmniejszenie odszkodowania ustalonego na rzecz J. i E. Z.

132 o kwotę równą wartości hipoteki.

133 Podniosła, iż w orzecznictwie wskazuje się przy tym na brak możliwości ustalenia wartości hipoteki w relacji do wywłaszczonej części nieruchomości – jako na argument przeciwko możliwości stosowania w takich wypadkach ww. art. 128 ust. 2.

134 Jednak w niniejszej sprawie twierdzenia te nie znajdują zastosowania ze względu

135 na wartość hipotek ustanowionych na nieruchomościach J. i E. Z., które w sposób istotny przewyższają wartość odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia części tej nieruchomość, co znajduje potwierdzenie w dokumentach złożonych przez skarżącą do akt sprawy. Wobec tego, w związku z dokonanym wywłaszczeniem, cała kwota odszkodowana ustalonego z tego tytułu winna być zaliczona na poczet spłaty hipoteki i wypłacona skarżącej jako wierzycielowi hipotecznemu. Dopiero takie odszkodowanie zagwarantowane skarżącej spółce miałoby charakter ekwiwalentny do wartości prawa, którego spółka została faktycznie pozbawiona.

136 W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że zarzuty skargi nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz znane były organowi w przeprowadzanym postępowaniu, gdzie ustosunkowano się do nich.

137 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

138 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej

139 pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

140 że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego

141 w toku postępowania administracyjnego.

142 Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy,

143 że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

144 Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Transportu, Budownictwa

145 i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. uchylająca w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji – z uwagi na fakt, że operat szacunkowy sporządzony w niniejszej sprawie jest już nieaktualny i nie ma możliwości sporządzenia klauzuli potwierdzającej jego aktualność. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji Minister potwierdził stanowisko Wojewody dotyczące niemożności przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz wierzyciela hipotecznego.

146 Zatem w niniejszej sprawie organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji

147 i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Tymczasem skarżąca wnosi

148 o uchylenie obu decyzji. Wobec tego – bez względu na treść wyroku Sądu

149 – i tak sprawa trafi do organu I instancji w celu ponownego jej rozpoznania.

150 Z powyższego ewidentnie wynika, iż w rzeczywistości skarżąca nie zgadza się

151 z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przyznania odszkodowania na rzecz właścicieli wywłaszczonej nieruchomości – a nie na rzecz wierzyciela hipotecznego.

152 .W związku z tym istota tej sprawy sprowadza się przede wszystkim

153 do oceny prawidłowości stanowiska organów w tym zakresie – gdyż przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje fakt, czy przepis art. 128 ust. 2 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.)

154 ma zastosowanie w przypadku wywłaszczenia części nieruchomości, która jest obciążona hipoteką oraz wypłacenia odszkodowania za tę nieruchomość.

155 Natomiast sama konieczność sporządzenia nowego operatu wobec upływu czasu

156 – a co za tym idzie uchylenie decyzji organu I instancji – nie jest kwestionowane.

157 Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów orzekających w tej sprawie, iż hipoteka nie jest prawem, które może być wywłaszczone.

158 Należy podnieść, że wywłaszczana nieruchomość obciążona jest ograniczonymi prawami rzeczowymi: tj. hipoteką umowną kaucyjną w wysokości [...] zł ustanowioną na zabezpieczenie wszelkich wierzytelności wynikających z umowy dystrybucyjnej zawartej w dniu [...] marca 2003 r. pomiędzy Kompanią [...] S.A.

159 z siedzibą w P. a "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w P. na warunkach określonych w tej umowie, ustanowioną na rzecz Kompanii [...] S.A.

160 z siedzibą w P. oraz hipoteka umowną kaucyjną w wysokości [...] zł ustanowioną na zabezpieczenie wszelkich wierzytelności wynikających z umowy dystrybucyjnej zawartej w dniu [...]marca 2003 r. zmienionej aneksem z dnia [...] marca 2006 r. pomiędzy Kompanią Piwowarską S.A. z siedzibą w P. a "[...]"

161 sp. z o.o. z siedzibą w P. na warunkach określonych w tej umowie, ustanowioną na rzecz Kompanii [...] S.A. z siedzibą w P.

162 Postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo było prowadzone przez organy obu instancji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) – w jej brzemieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia

163 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania

164 i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz.1601 ze zm.), która nie reguluje jednak kwestii związanych

165 z wywłaszczeniem nieruchomości obciążonych hipoteką. Jedynie w art. 23 ustawy

166 z dnia 10 kwietnia 2003 r. znajduje się odesłanie w sprawach nieuregulowanych

167 do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

168 W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że co prawda art. 128 ust. 2 ustawy

169 o gospodarce nieruchomościami stanowi, że: " Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanawiane inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw" – to jednak rozpatrując sprawę nie można opierać się jedynie na wykładni językowej tego przepisu. Niezbędne jest w rozpatrywanej sprawie sięgnięcie również do wykładni systemowej. Przywołany powyżej przepis enumeratywnie nie wymienia praw rzeczowych objętych jego dyspozycją. Jest prawnie oczywiste, iż w rozumieniu kodeksu cywilnego innymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka (art. 244 §1 kodeksu cywilnego). Nie można jednak pomijać faktu, że instytucja hipoteki ma wielowiekową tradycję, która doprowadziła

170 do wykształcenia się standardów dotyczących jej treści.

171 W prawie polskim istotę hipoteki określa precyzyjnie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.), wedle którego: "W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia

172 z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka)". Hipoteka, ukształtowana jako ograniczone prawo rzeczowe skuteczne erga omnes, jest zaliczana – podobnie jak zastaw – do grupy tzw. praw zabezpieczających. Prawa te co do zasady nie przyznają uprawnionemu kompetencji do efektywnej, gospodarczej eksploatacji obciążonej rzeczy (prawa). Ich istota polega na zabezpieczeniu realizacji wierzytelności z podstawowego stosunku obligacyjnego, w postaci możliwości zaspokojenia się

173 z rzeczy (prawa) w razie niewykonania zobowiązania przez dłużnika osobistego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1997 r., sygn. akt III CKU 11/97, publ. Prokuratura i Prawo – dodatek 7-8/1997, poz. 33, wyrok Sądu Apelacyjnego

174 w Lublinie z 7 kwietnia 1994 r., sygn. akt I ACr 77/94, publ. Wokanda nr 12/1994, s. 55). Odzwierciedleniem funkcji gospodarczej hipoteki są, w płaszczyźnie prawnej, dwie podstawowe zasady wpływające na kształt prawny hipoteki: zasada akcesoryjności

175 i zasada szczegółowości.

176 Tę pierwszą ujmuje się jako uzależnienie bytu i treści prawa zabezpieczającego od bytu i treści wierzytelności, którą prawo to zabezpiecza, albo – w nieco innym ujęciu

177 – uzależnienie istnienia i zakresu odpowiedzialności dłużnika hipotecznego od istnienia

178 i zakresu odpowiedzialności dłużnika głównego (osobistego).

179 Z kolei wśród kilku znaczeń zasady szczegółowości wskazuje się w piśmiennictwie przede wszystkim to, że jedna hipoteka zabezpiecza jedną wierzytelność – jako wyjątek od ogólnej zasady odpowiedzialności dłużnika za dług. Hipoteka nie ma

180 zatem charakteru generalnego, tj. nie obciąża całego majątku dłużnika ani wszystkich jego nieruchomości. Zapewnia jedynie wierzycielowi uprzywilejowane określonym pierwszeństwem (w porównaniu z innymi wierzycielami) zaspokojenie jego wierzytelności z przedmiotu obciążenia, którym może być tylko oznaczona nieruchomość lub – w przypadku hipoteki łącznej – oznaczone nieruchomości

181 i to bez względu na osobę aktualnego właściciela.

182 Zgodnie z art. 84 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, hipoteka obejmuje nieruchomość wraz z przynależnościami i utrzymuje się na niej jako na całości

183 aż do zupełnego wygaśnięcia wierzytelności, którą zabezpiecza. W powołanym przepisie określono trzy istotne reguły prawne dotyczące hipoteki: zakres obciążenia hipotecznego (nieruchomość wraz z przynależnościami), okres jego trwania

184 (do zupełnego wygaśnięcia zabezpieczonej wierzytelności) oraz tzw. zasadę stabilizacji przedmiotu obciążenia hipotecznego, czyli tzw. substratu zabezpieczenia. Powyższy stan zabezpieczenia utrzymuje się bowiem na nieruchomości "jako na całości",

185 tj. na nieruchomości w takim kształcie prawnym, jaki miała w chwili powstania zabezpieczenia hipotecznego. Późniejsze zmiany dotyczące nieruchomości,

186 np. polegające na jej podziale pozostają bez wpływu na sytuację prawną wierzyciela hipotecznego (zob. uchwałę Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z 20 marca 2003 r., sygn. akt III CZP 1/03, OSNC nr 1/2004, poz. 3).

187 Jedną z bezpośrednich konsekwencji reguły stabilizacji przedmiotu obciążenia hipotecznego jest rozwiązanie przyjęte w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

188 o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym w razie podziału nieruchomości obciążonej hipoteką obciąża się nią wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna). W konsekwencji wierzyciel może – według swego uznania – żądać zaspokojenia w całości lub w części z każdej nieruchomości z osobna, tylko

189 z niektórych z nich lub ze wszystkich łącznie. Powyższa konstrukcja stanowi wyjątek

190 od wyrażonej w art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasady,

191 że przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego może być tylko jedna nieruchomość.

192 W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdza się, że powstanie hipoteki łącznej

193 w przedstawiony sposób nie stanowi zmiany treści hipoteki istniejącej dotychczas,

194 lecz jej przekształcenie, dyktowane interesem wierzyciela, a polegające na prawnym przystosowaniu stworzonego zabezpieczenia do sytuacji, jaka powstaje w wyniku podziału nieruchomości obciążonej (zob. uzasadnienie uchwały z 14 lipca 1994 r., sygn. akt III CZP 85/94, OSNC nr 1/1995, poz. 3).

195 W przypadku wywłaszczenia części nieruchomości odszkodowanie co do zasady ulega zmniejszeniu o kwotę równą wartości tych praw w stosunku, w jakim część wywłaszczona pozostaje do całej nieruchomości.

196 Jednakże, biorąc pod uwagę powyżej przytoczone uwagi dotyczące funkcji i charakteru prawnego instytucji hipoteki jako ograniczonego prawa rzeczowego, w ocenie Sądu, wartość ta może być ustalona jedynie, kiedy przedmiotem wywłaszczenia są prawa rzeczowe z wyłączeniem hipoteki chyba, że hipoteka obciąża udział współwłaściciela (art. 65 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), a przedmiotem wywłaszczenia jest cały obciążony hipoteką udział. Z samej bowiem istoty ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest hipoteka wynika, iż w razie wywłaszczenia fizycznie wydzielonej części nieruchomości niemożliwe jest ustalenie, w jakiej części hipoteka obciąża wywłaszczoną część. Skutkiem wywłaszczenia części nieruchomości jest bowiem podział nieruchomości przekształcający hipotekę zwykłą w hipotekę łączną. Przekształcenie to polega na tym, że w razie podziału nieruchomości obciążonej hipoteką hipoteka obciążająca dotychczas nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna). Wierzyciel,

197 któremu przysługuje hipoteka łączna, może według swego uznania żądać zaspokojenia w całości lub w części z każdej nieruchomości z osobna, z niektórych z nich

198 lub ze wszystkich łącznie. Może również według swego uznania dokonać jej podziału pomiędzy poszczególne nieruchomości. Wynika to wprost z art. 76 ust. 1 i 2 ustawy

199 o księgach wieczystych i hipotece.

200 Powstaje więc sytuacja, w której wywłaszczona część nieruchomości zostaje ex lege obciążona całą kwotą, w jakiej hipoteka została wyrażona. Kwota ta w większości wypadków przekracza wartość wywłaszczonej części nieruchomości.

201 W tym stanie rzeczy nasuwa się pytanie, czy przy ustalaniu odszkodowania

202 nie powinno się uwzględnić całej zabezpieczonej hipoteką wierzytelności.

203 Odpowiedź na to pytanie może być tylko negatywna. Dyspozycją art. 128 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami objęte jest "zmniejszenie" odszkodowania w normalnej sytuacji obciążenia nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym. Wyklucza

204 to możliwość zaliczenia całej zabezpieczonej hipoteką łączną sumy pieniężnej

205 na odszkodowanie w sytuacji, gdy przekracza ona wartość wywłaszczonej części nieruchomości, a jeżeli nawet nie przekracza, to sytuacja ta nie odpowiada hipotezie normy prawnej – art. 128 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

206 który nie podlega wykładni rozszerzającej na niekorzyść osoby wywłaszczonej. Przypomnieć należy, że przepisy regulujące wywłaszczenie godzą ze swojej natury

207 w konstytucyjnie chronione prawo własności, a jednym z jego konstytucyjnie ustanowionych warunków jest słuszne odszkodowanie (art. 21 Konstytucji).

208 W tej sytuacji przyjęcie odmiennej wykładni stanowiłoby naruszenie tego warunku,

209 a tym samym i Konstytucji.

210 Warto także zwrócić uwagę na fakt, że złożony do organu I instancji wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 27 lutego 2008 r. dotyczy jedynie wywłaszczenia prawa własności nieruchomości położonej w gminie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Nie zawiera on wniosku o równoczesne wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (lub objęcie wszczętym) w stosunku do jakiegokolwiek ograniczonego prawa rzeczowego.

211 Jak już było wyjaśniane wyżej, ze względu na charakter prawny wywłaszczenia, przepisy go dotyczące nie mogą podlegać żadnemu rozszerzeniu. Skoro więc

212 ww. wniosek nie zawiera żądania wywłaszczenia prawa rzeczowego, to podjęcie

213 przez Wojewodę takich działań należało by uznać za wykraczające poza żądanie wniosku, a więc nie znajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

214 Podsumowując powyższe rozważania Sąd uznał, iż art. 128 ust. 2 ustawy

215 o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania w sytuacji,

216 w której – w wyniku wywłaszczenia części nieruchomości obciążonej hipoteką – ma miejsce podział nieruchomości i przekształcenie dotychczasowej hipoteki w hipotekę łączną.

217 Takie stanowisko Sądu znajduje odzwierciedlenie zarówno w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1093/07, wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 60/08, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 397/08, wyrok WSA w Warszawie

218 z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 130/07) jak i piśmiennictwie (Ustawa

219 o gospodarce nieruchomościami. Komentarz pod red. Gerarda Bieńka, wyd. 3, Lexis Nexis, Warszawa 2008 r. s. 451 oraz Nieruchomości. Problematyka prawna, Gerard Bieniek, Lexis Nexis, 2006 r., s. 838).

220 Również pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują

221 na uwzględnienie.

222 Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stwierdzić też należy, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Przekonująco uzasadnił swoją decyzję – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

223 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

224 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.