Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 716/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2022 r., II SA/Wa 716/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Uzasadnienie

2 Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w związku z pkt 1 ppkt 2 upoważnienia nr 57/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 maja 2021 r., po rozpoznaniu wniosku J. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy od własnego postanowienia z [...] stycznia 2022 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że J. D. wnioskiem z [...] października 1999 r. wniósł żądanie o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego.

4 Dyrektor Departamentu [...] MON decyzją z [...] stycznia 2000 r. nr [...]odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

5 Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...].

6 Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi wnioskodawcy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 9 października 2000 r., sygn. akt II SA 841/00 odrzucił skargę, stwierdzając, że nie jest właściwy w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego.

7 Pismem z 3 maja 2018 r. J. D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...]w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku z [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego oraz zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej bezczynność przy rozpatrywaniu powyższych żądań.

8 W wyniku rozpoznania wniosku organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z 11 czerwca 2018 r.

9 W dniu 3 sierpnia 2018 r. J. D. złożył ponaglenie na niezałatwienie, w określonym przepisami prawa, terminie sprawy w odniesieniu do wniosku z 3 maja 2018 r.

10 W wyniku rozpoznania ponaglenia Minister pismem z 3 września 2018 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi.

11 W dniu 13 sierpnia 2018 r. J. D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 3 maja 2018 r.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 19 marca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 590/18 zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku J. D. z 3 maja 2018 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku.

13 W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...].

14 W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.

15 W dniu 4 lipca 2019 r. J. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji.

16 Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nn [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

17 Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 (prawomocnym od 22 października 2021 r.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2019 r. nr [...], wskazując, że sąd administracyjny badał już sprawę dotyczącą możliwości stwierdzenia nieważności decyzji określonych we wniosku strony z 3 maja 2018 r. inicjującego to postępowanie. Rozpoznając skargę od decyzji bliźniaczej wobec zaskarżonej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 1421/03 stwierdził nieważność obydwu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...]. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez sąd administracyjny, że zaskarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, została wydana w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej.

18 Organ stwierdził, że wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądowego rozstrzygającego materię objętą przedmiotową sprawą, organ nie mógł wydawać rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie ukształtowało sytuację prawną strony.

19 Od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 18 lutego 2002 r. w sprawie o sygn. akt II SA 1421/03 nie nastąpiła żadna zmiana stanu faktycznego ani prawnego. Kwestionowane przez J. D. we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie rozstrzygnięcia organów administracji, nadal należą do właściwości sądów powszechnych.

20 Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. nr [...]będąc związany wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19, rozpatrując wniosek z 3 maja 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania.

21 Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, stwierdzając, że ocena prawna Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonana w prawomocnym wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 nadal wiąże w tej sprawie organ wojskowy, bowiem rozpatrywana sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych i nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania przez Ministra Obrony Narodowej, przez co niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania.

22 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2022 r. nr [...] i zobowiązanie organu do:

23 a) przekazania wniosku z [...] października 1999 r. o skorygowanie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego do rozpoznania organowi właściwemu, tj. Dyrektorowi Wojskowemu Biura Emerytalnego w [...],

24 b) załatwienia, na zasadach określonych w K.p.a., wniosków kierowanych od 9 lutego 1991 r. do Ministra i innych organów, a przekazanych do rozpatrzenia, znajdujących się w teczce akt personalnych.

25 Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

26 1. art. 7 - 12 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r.,

27 2. art. 61 § 1 K.p.a. poprzez niewszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wniosków kierowanych do Ministra Obrony Narodowej od 9 lutego 1991 r. znajdujących się w teczce akt personalnych oraz wniosków kierowanych do innych organów m.in. Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 18 sierpnia 2015 r. i z 22 października 2015 r., do Prezesa Partii Prawa i Sprawiedliwość z 17 sierpnia 2017 r.,

28 3. art. 51 pkt. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie rozpatrzenie żądania sprostowania/usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą w dokumentach (rozkazach, pismach zwanymi odpowiedziami, aktach administracyjnych) oraz żądania z 9 lutego 2019 r. zniszczenia wszystkich dokumentów sporządzonych przez organy wojskowe w jego sprawie, w szczególności teczki akt personalnych,

29 4. art. 236 § 1 K.k. poprzez zatajenie dowodu jego niewinności w sprawie oskarżenia o popełnienie przestępstwa usunięcia dokumentu z teczki akt personalnych przesłanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,

30 5. art. 276 K.k. poprzez ukrywanie teczki akt personalnych w szczególności wniosków kierowanych do Ministra Obrony Narodowej oraz opinii specjalnej sporządzonej na okoliczność zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej,

31 6. art. 233 § 4 K.k. poprzez przedstawianie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i Prokuraturze Rejonowej w [...], fałszywych wyjaśnień w zainicjowanych przez niego postępowaniach.

32 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

34 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

35 Skarga nie jest zasadna.

36 Kontrolowanym w sprawie postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2022 r. nr [...] odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.

37 Zgodnie z art. 61a §1 K.p.a. w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. (czyli żądanie wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

38 Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

39 W orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już w wyniku wstępnej analizy wniosku. Pogląd taki zaprezentował m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/12 (publ. LEX nr 1321646), stwierdził, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

40 Zaznaczyć również należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306).

41 W niniejszym postępowaniu istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia o dopuszczalności wszczęcia przez Ministra Obrony Narodowej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego w sytuacji, gdy decyzja ta została uprzednio poddana kontroli sądu administracyjnego.

42 Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 (prawomocnym od 22 października 2021 r.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającą skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że rozpoznając skargę od decyzji bliźniaczej wobec zaskarżonej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r., sygn. akt 1421/03 stwierdził nieważność obydwu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. Uznał bowiem, że zaskarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd stwierdził, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej.

43 W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę treść art. 168 § 1, art. 170 i art. 171 P.p.s.a., zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że ocena prawna wyrażona we wskazanym powyżej prawomocnym wyroku Sądu wiąże organ, a zatem niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania w niniejszej sprawie.

44 W związku z tym Minister Obrony Narodowej zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności przedmiotwoej decyzji z [...] lutego 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych i nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania administracyjnego.

45 Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji naruszeń norm prawa materialnego oraz procesowego, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

46 Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), Sąd, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, oddalił skargę.