Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2019 r., III SAB/Wa 24/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2019 r., III SAB/Wa 24/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji ustalającej łączne zobowiązania pieniężne na 2018 r. 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3) wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywnę w wysokości 500 złotych (słownie: pięćset złotych).

Uzasadnienie

2 Prezydent W. (dalej zwany "Prezydentem") decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. ustalił J. J. (dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") oraz I. J., J. J. i K. J. łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. za działkę ewid. nr [...] z obrębu [...] położonej w dzielnicy [...].

3 Skarżący pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji twierdząc, że ww. działki nie są jego własnością i stanowią drogę gminną ul. [...]. Zaznaczył, że z dniem 23 kwietnia 2012 r., kiedy to decyzja podziałowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stała się ostateczna działka przeszła z mocy prawa na rzecz W.

4 Organ pierwszej instancji przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. przekazał odwołanie od ww. decyzji wraz z aktami sprawy do rozpatrzenia i załatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO").

5 Strona pismem z dnia 25 marca 2019 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rażącą bezczynność i opieszałość SKO w rozpatrzeniu i załatwieniu sprawy odwołania od decyzji Prezydenta z [...] lutego 2018 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r.

6 Skarżący uzasadniając zarzuty podniósł, że organ odwoławczy już prawie 12 miesięcy pozostaje w rażącej bezczynności. W jego ocenie jest to kolejna notoryczna bezczynność i opieszałość SKO w sprawach nienależnie naliczanych podatków od nieruchomości, która nie jest już jego własnością. Jednocześnie zarzucił niewykonanie przez organy wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2167/17 oraz wyroku WSA w Warszawie dnia 4 października 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 115/18 co uniemożliwia jednoznaczne rozstrzygnięcie jego sprawy podatkowej z 2017 r. i lat poprzednich od 2013 r., a także lat następnych.

7 Strona zwróciła uwagę, że za 2018 r. otrzymał nakazy płatnicze za nieruchomości, które od 23 kwietnia 2012 r. nie są już jego własnością, gdyż stanowią publiczną drogę gminną ul. [...]. Na potwierdzenie stanowiska przedłożył postanowienie Nr Dz. [...] Nr rep. [...] z dnia 12 marca 2019 r. Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych potwierdzające jego zdaniem fakt rażącego nękania nienależnym patologicznym, a wręcz z domniemaniem przestępczego podłoża naliczania im podatków od nieruchomości.

8 Według Strony Prezydent stworzył strukturę o charakterze patologii mafijnej w Urzędzie m. W. w Dzielnicy [...], która nie wprowadza do rejestrów ewidencji gruntów zmian danych wynikających z zadziałania mocy prawa zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) i w sposób rażący naruszający prawo i etykę organu nie występuje zgodnie z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) o ujawnienie w księgach wieczystych praw m. W. do działek gruntu wydzielonych decyzją podziałową nr [...] jako publiczna droga gminna ul. [...] oznaczona w prawie miejscowym jako [...].

9 Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot zapłaconych podatków wraz z należnymi odsetkami, które zostały nienależnie wymuszone przez Prezydenta za nieruchomość, której nie jest właścicielem. Jednocześnie zwrócił się o nałożenie na SKO grzywny w maksymalnej wielkości przewidzianych przepisami prawa w celu przymuszenia organu do działania zgodnego z przepisami i w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

10 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie. Wskazało, że przed wniesieniem skargi Skarżący nie wyczerpał w jakiejkolwiek formie przysługujących mu środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Ponadto dodało, że sprawy, których dotyczy skarga, zostały przez SKO zakończone decyzjami z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] i [...]).

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

12 W niniejszej sprawie została złożona skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która to bezczynność, zdaniem Skarżącego, przejawia się nierozpatrzeniem wniesionego w dniu 4 kwietnia 2018 r. odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2018 r.

13 Przed przystąpieniem do rozważań odnośnie zasadności skargi przede wszystkim stwierdzić trzeba, że w świetle postanowień art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej "p.p.s.a.", w okolicznościach niniejszej sprawy skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. mogła być wniesiona, gdyż dotyczy ona przypadku określonego w pkt 1 ww. art. 3 § 2, tj. zarzucana bezczynność organu polega na nie wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. Przypomnieć trzeba, że zgodnie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, zaś w pkt 1 mowa jest o kontroli decyzji administracyjnych.

14 Nie było też żadnych przeszkód formalnych do wniesienia skargi.

15 W odniesieniu do wniosku Organu o odrzucenie skargi Sąd zauważa, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest wymagane wówczas, gdy przedmiotem skargi jest akt lub czynność (art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a.), a nie wówczas, gdy przedmiotem tym jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku bezczynności (przewlekłości) przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest - co do zasady – wniesienie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa, lub ponaglenia (w sprawach podatkowych), o którym mowa w art. 141 O.p. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, kiedy skarga dotyczy bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) organu wyższego stopnia (organu odwoławczego), jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 O.p. nie przysługuje. W wypadku bowiem tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania.

16 Sąd wyjaśnia, iż z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania, tj. ocenę, czy w sprawie miała miejsce bezczynność Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów oraz przekonania Skarżącego o bezczynności w zakresie niewykonania wyroku WSA w Warszawie z 4 października 2018 r. sygn.. IV SAB/Wa 115/18, a także wydaniu decyzji organu pierwszej instancji z naruszeniem przepisów prawa.

17 Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę, przy czym o bezczynności sąd orzeka według stanu na dzień wyrokowania.

18 Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, dokonania czynności, stwierdzenia lub uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisu prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).

19 Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji , postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto, dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., czy też nie.

20 Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ.: Lex nr 12188894).

21 Taki stan, w ocenie Sądu, wystąpił w niniejszej sprawie. Zważywszy, że organ pozostawał w bezczynności do chwili złożenia skargi do WSA w Warszawie, Sąd obowiązany był ocenić – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, iż pozostawało w bezczynności. Ordynacja podatkowa zobowiązuje generalnie organy podatkowe do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.

23 Jak wynika z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. od dnia wniesienia odwołania nie podjęło żadnych czynności. Z akt sprawy nie wynika również aby zaistniały podstawy prawne do niewydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się rażącego naruszenia tego przepisu, podobnie jak i art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 tej ustawy.

24 Przepis art. 121 § 1 O.p. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Żadnej z dyspozycji zawartej w tych przepisach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wykonało.

25 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł też o wymierzeniu organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a..

26 W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.