Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 października 2018 r., II SAB/Sz 110/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 października 2018 r., II SAB/Sz 110/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi Ł. W. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Inspektor Sanitarny w rozpoznaniu wniosku Ł. W. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza Inspektor Sanitarny na rzecz skarżącego Ł. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 23 lipca 2018 r. (data złożenia: 24 lipca 2018 r.) skarżący Ł. W. złożył skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

3 Na podstawie skargi oraz akt sprawy ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

4 Pismem z dnia 12 września 2017 r. (wpływ do organu: 14 września 2017 r.) skarżący na podstawie art. 2 w związku z art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) – dalej: "u.d.i.p." zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

5 w K. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

6 1. Ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych

7 (dalej: NOP) dotyczących szczepień przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenzę, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince i różyczce?

8 2. Jaki charakter miały odnotowane NOP? (proszę o odpowiedź z podziałem na ilość i rodzaje - w zakresie pytania 1 oraz 2)

9 3. Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne?

10 4. [pkt nie zawierał pytania, wskazano go aby zachować numerację pytań z wniosku]

11 5. Proszę o podanie składu ww. szczepionek (m.in. tiomersal, aluminium, możliwe zanieczyszczenia wirusowe i inne) i wyjaśnienie wpływu tych składników na organizm dziecka oraz możliwych reakcji alergicznych osobno dla każdej szczepionki.

12 6. Proszę o informację, które ze szczepionek zostały wyprodukowane w oparciu

13 o linie komórkowe z aborcji.

14 7. W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok?

15 8. Czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia).

16 9. Czy rejestr NOP prowadzony przez Państwa instytucję podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli?

17 10. Czy stwierdzenie ciężkiego NOP powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki)?

18 11. Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują?

19 12. Od którego roku dane te są gromadzone?

20 13. Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwo wzywacie mają charakter obowiązkowy? Jeśli nie to w których są dobrowolne?

21 14. Czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą

22 w ramach UE zasadą swobody przepływu osób ogłoszono epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne?

23 15. Wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na Ukrainie nie przekracza 50 %, zaś od 11 czerwca 2017 r. obywatele Ukrainy poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium naszego państwa blisko 1 milion - Czy w związku z powyższym odnotowaliście Państwo epidemie chorób, których przymus dotyczy wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju?

24 16. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia jesteście Państwo świadomi ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem

25 z odnotowywaniem zauważa prof. A. (strona www.pzh.gov.pt),

26 prof. J. i Neurochirurgia Polska 2004; 38, 1 (supl. I): S 17-S 24) oraz dr P. (wywiad z dnia 5 grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz)?

27 17. Czy jest Państwu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności? – "Trybunał przypomina, że życie prywatne obejmuje integralność fizyczną i psychiczną osoby (nr 32647/96, decyzja 07.01.98, DR 94, s. 91-93 ).

28 W związku z tym Trybunał zbadał wniosek na podstawie artykułu 8 Konwencji, który stanowi co następuje: Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Władza publiczna nie może ingerować w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków, zgodnie z prawem koniecznych w demokratycznym społeczeństwie

29 z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne łub dobrobyt gospodarczy kraju, na ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Trybunał uważa,

30 że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medyczne oznaczając ingerencje w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 ust. 1." - orzeczenie Matter v. Słowacja wyrok z dnia 5 lipca 1999 r., niepublikowany, tak też orzeczenie Sahetti vs Włochy z 2002 r., 42197/98.

31 18. Czy jest Państwu wiadomo, czy w związku z działalnością Inspektor Sanitarny została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

32 Skarżący wskazał przy tym, że ww. dane są niezbędne w związku z treścią pisma organu z dnia 5 września 2017 r. (mającego na celu przymuszenie

33 do szczepień), aby podjąć odpowiedzialną decyzję, co do szczepienia dziecka skarżącego.

34 Pismem z dnia 18 października 2017 r., doręczonym skarżącemu w dniu

35 20 października 2017 r., Inspektor Sanitarny

36 w odpowiedzi na ww. wniosek poinformował skarżącego, że część zapytań obejmuje zakres działania lekarzy przeprowadzających szczepienia, Państwowego Zakładu Higieny, jak również Narodowego Instytutu Leków Państwowego Zakładu Higieny, który czuwa nad bezpieczeństwem szczepionek.

37 Dalej, organ wskazał, że Narodowy Instytut Leków, Państwowy Zakład Higieny, pion epidemiologiczny oraz utworzona przez Unię Europejską Agencja

38 ds. Rejestracji Produktów Leczniczych, a także Światowa Organizacja Zdrowia, ściśle współpracują z pozostałymi instytucjami nadzorującymi stan sanitarny kraju, między innymi z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładem Higieny, którego zadaniem jest ochrona zdrowia ludności poprzez działania podejmowane w obszarze zdrowia publicznego, w tym w zakresie prac badawczych i szkoleń, posiadają dane dotyczące szczepionek, ich produkcji oraz ewentualnych powikłań. Narodowy Instytut Leków, Państwowy Zakład Higieny prowadzi działalność między innymi w zakresie oceny ryzyka i wskazywania sposobów unikania zagrożeń.

39 Organ podał również, że szczegółowe informacje na temat każdego preparatu szczepionkowego znajdują się w charakterystyce produktu leczniczego. Karty charakterystyki produktu leczniczego dostępne są na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych

40 - www.urpl.gov.pl/produkty-lecznicze.

41 Organ wskazał też, że nie gromadzi informacji w zakresie szczepionek wyprodukowanych ewentualnie w oparciu o linie komórkowe z aborcji, a także nie prowadzi rejestru epidemii chorób, co do których w krajach Unii Europejskiej szczepienia są dobrowolne, ani żadnego rejestru dotyczącego obywateli innych państw.

42 W kwestii pytania dotyczącego ilości odnotowanych odczynów poszczepiennych, organ, poinformował, iż w 2016 r. nie odnotowano NOP,

43 a w I półroczu 2017 roku odnotowano 1 łagodny NOP, dotyczący szczepienia przeciwko takim chorobom jak: błonica, tężec, krztusiec, poliomelitis. Wskazał przy tym, że o wystąpieniu ciężkiego NOP informowane są jednostki nadrzędne

44 tj. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S., Państwowy Zakład Higieny, Instytut Leków, Główny Inspektor Sanitarny w W. i to one podejmują ewentualne decyzje w zakresie dalszego postępowania ze szczepionką. Jednocześnie, organ wskazał, że w obszarze działania Inspektor Sanitarny, nie odnotowano przypadku śmiertelnego

45 po wystąpieniu NOP.

46 Ponadto, organ wskazał, że dane dotyczące NOP, którymi dysponuje, wynikają z prowadzonego rejestru zgłoszeń NOP, dokonywanych przez lekarzy

47 z placówek medycznych działających na terenie powiatu kołobrzeskiego. Dokumentacja medyczna (rejestry-NOP) przechowywana jest w archiwum

48 i najstarsze dane pochodzą sprzed 10 lat. Rejestry te nie podlegają kontroli sądowej z uwagi na brak przepisów prawa regulujących te kwestie.

49 Odnośnie do zaleceń w zakresie realizacji szczepień w Polsce, organ wskazał, że przygotowuje je Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym w W.. Rekomendacje do zaleceń realizacji szczepień wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne. Rekomendacje te uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego ds. Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

50 Ponadto, organ wskazał, że nie zajmuje się szczepieniami, które obowiązują

51 w innych krajach Unii Europejskiej, a także że nie otrzymał żadnej informacji

52 o skierowaniu skargi na jego działalność do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących szczepień ochronnych.

53 W dniu 13 lipca 2018 r. organ wystosował do skarżącego pismo informujące

54 w związku z odmową poddania szczepieniom ochronnym dziecka P. W. dotyczące m.in. obowiązku szczepień, jego podstaw i uzasadnienia.

55 W ww. skardze z dnia 23 lipca 2018 r. na bezczynność Inspektor Sanitarny w zakresie udostępnienia informacji publicznej, skarżący zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2,

56 art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniósł o:

57 1. zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi (kompletne dane i odpowiedź

58 na wszystkie pytania i kwestie),

59 2. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

60 (Dz. U z 2016 r., poz. 1169) w związku z art 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r.,

61 poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a" - orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

62 3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

63 4. zasądzenie kosztów postępowania.

64 W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że organ wykonując czynności naruszył art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej: "k.p.a." jak i naruszył przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej. Skarżący zauważył, że do dnia złożenia skargi, nie dostał odpowiedzi na ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ administracji publicznej udostępnił jedynie bardzo mgliste informacje, nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p., czym naruszył 14-dniowy termin zapisany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

65 W treści skargi skarżący powołał wyrok WSA L. z dnia 22 sierpnia

66 2012 r. II SAB/Lu 72/12 zgodnie z którym o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w terminie wskazanym w art. 13 ustawy (przy uwzględnieniu wymienionych wyżej wyjątków) odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji

67 o odmowie jej udzielenia, a także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2015 r. II SAB/Bk 36/15, w którym wskazano, że o rażącym charakterze bezczynności w udzieleniu informacji publicznej świadczy nie tylko okres oczekiwania

68 na odpowiedź, ale również postawa pytanego organu przejawiająca lub nieprzejawiająca dobrej woli dla załatwienia wniosku.

69 Ponadto, powołując się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia

70 1 lutego 2012 r. II SAB/Go 59/11, wskazał, że na podstawie przepisów art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia

71 11 kwietnia 2011 r., sąd administracyjny obowiązany jest dokonać z urzędu kontroli przewlekłości wstępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga.

72 Ponadto, skarżący powołał wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r.

73 I OSK [...] dotyczący sytuacji wniesienia jednocześnie skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie.

74 Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. I OSK 285/11, skarżący wskazał, że prawo złożenia skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga wyczerpania środków zaskarżenia.

75 Nadto, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

76 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12, skarżący wskazał, że umorzenie postępowania

77 na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku,

78 gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych

79 w art. 3 § 2 pkt 4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających

80 z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Jednocześnie jednak, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwymi zobowiązanie organu

81 do działania, o tyle nie zwalnia to sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważania, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 §1 i 2 p.p.s.a.). Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

82 W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

83 w K. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na brak podstaw do uznania,

84 iż organ pozostawał w bezczynności, skoro odpowiedzi na wniosek skarżącego udzielił.

85 W uzasadnieniu pisma, organ wskazał, że nie dopuścił się bezczynności, ponieważ udzielił skarżącemu wyczerpującej informacji w zakresie objętym

86 ww. wnioskiem z dnia 14 września 2017 r., przy czym poinformował, że nie posiada niektórych danych, o które wnosił skarżący. W jego ocenie nie można również uznać, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Na dzień wnoszenia skargi bezczynność organu nie miała miejsca, a odpowiedź na wniosek skarżący otrzymał

87 9 miesięcy wcześniej.

88 Jednocześnie, w ocenie organu nie można za rażące naruszenie prawa uznać uchybienia terminowi na udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego, który wynika z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pomimo, że organ udzielił odpowiedzi

89 z przekroczeniem terminu, to faktycznie została ona udzielona w ciągu miesiąca,

90 a przekroczenie terminu nie miało wpływu na żadne decyzje strony w przedmiotowej sprawie. Skarżący ze złożeniem skargi czekał długi czas i faktycznie złożył ją dopiero po otrzymaniu informacji, że dalsze uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom będzie skutkować wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

91 W ocenie organu, złożona w sprawie skarga ma zatem wyłącznie na celu przeciągniecie w czasie sprawy wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie obowiązku niepieniężnego i prowadzenia na jego podstawie egzekucji administracyjnej przeciwko skarżącemu, o czym skarżący została poinformowany

92 w piśmie z dnia 13 lipca 2018 r.

93 Ponadto, zdaniem organu, skarżący zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. miał obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi, jednak bez podstawy prawnej temu obowiązkowi uchybił.

94 Za niezasadny, organ uznał również złożony wniosek o ukaranie w trybie

95 art. 149 p.p.s.a., który uzasadniony jest tym, iż "wnioskowane informacje

96 są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dzieci". Zdaniem organu, skoro skarżący powołuje się na niezbędność wnioskowanych informacji i wskazuje na brak ich udzielenia przez organ, to – niezrozumiałe jest -

97 z jakich powodów czekał, aż 9 miesięcy ze złożeniem skargi i wnioskiem

98 o ukaranie, które mają – w ocenie skarżącego - przyspieszyć udzielenie informacji.

99 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

100 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg

101 na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu

102 lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność

103 nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

104 Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas,

105 gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie

106 lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia

107 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07).

108 Co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi

109 na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że w przypadku skargi na bezczynność organu, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej - skarga nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Brak jest bowiem podstaw do występowania z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz wykazywania, że złożone zostało zażalenie na bezczynność organu w trybie,

110 o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Tym samym, w sprawie – wbrew twierdzeniom organu – skarżący, przed złożeniem skargi do sądu, nie miał obowiązku występować z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

111 Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany

112 do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji

113 z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.

114 Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie

115 ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02).

116 Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji.

117 Wobec tego należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

118 W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp

119 do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

120 Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 (chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska), należy między innymi ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie.

121 Na tym tle normatywnym żądane przez skarżącego informacje w postaci informacji dotyczących szczepień ochronnych – jako informacje odnoszące się

122 do realizacji zadań ustawowo przypisanych Inspekcji Sanitarnej – należało uznać

123 za informację publiczną w rozumieniu ustawy.

124 Nie budzi też wątpliwości, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

125 w K. jako organ administracji rządowej powołanym do wykonywana zadań publicznych z zakresu zdrowia publicznego (art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

126 Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż bez wątpienia organ nie udzielił żądanej informacji w 14-dniowym terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek wpłynął do organu w dniu 14 września 2017 r. podczas gdy odpowiedzi udzielono w dniu 18 października 2017 r., a zatem po upływie ww. 14-dniowego terminu. Już przez sam powyższy fakt organ popadł w stan bezczynności, albowiem jak już wskazano stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności.

127 Wobec stwierdzenia bezczynności należy przejść do oceny zasadności żądania skarżącego dotyczącego zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej. Zdaniem Sądu żądanie takie nie jest uzasadnione.

128 Wprawdzie udzielając ww. odpowiedzi organ nie wskazał wprost do którego pytania się odnosi, jednak z treści pisma z dnia 18 października 2017 r. wynika, że organ udzielając odpowiedzi odniósł się do wszystkich pytań skarżącego.

129 Jednocześnie należy zaznaczyć, że, zadane przez skarżącego we wniosku

130 z 12 września 2017 r. pytania dotyczące danych w zakresie liczby odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko chorobom wymienionym we wniosku, charakteru niepożądanych odczynów poszczepiennych, czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne, w jaki sposób ustalana jest aktualna sytuacja epidemiologiczna, czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością, czy rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych podlega kontroli sądowej, z jakiej statystyki wynikają dane którymi organ dysponuje oraz od którego roku dane te są gromadzone, obejmują informacje publiczne w rozumieniu art. 1 i art. 6 u.d.i.p., co do zasady stanowią informację publiczną. Są to bowiem informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2 3, 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017, poz. 1261) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru

131 w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie

132 art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.)

133 oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania

134 (Dz. U z 2010 r. nr 254, poz. 1711) - por. wyrok WSA w P. z dnia 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17. Wprawdzie w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia

135 z dnia 21 grudnia 2010 r. określono sposób udostępnienia informacji zawartych w tym rejestrze, tj. poprzez okazanie rejestru do wglądu, sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii, wydanie oryginału, jednakże ze względu, iż regulacja ta nie ma wyczerpującego charakteru - w pozostałym zakresie nie wyklucza to stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

136 Z treści pisma z dnia 18 października 2017 r. wynika natomiast, że organ odniósł się do powyższych kwestii. W swoim piśmie organ omówił bowiem: ilości odnotowanych odczynów poszczepiennych, charakter odnotowanych NOP, brak odnotowania przypadku śmiertelnego NOP, jednostki informowane o wystąpieniu ciężkiego NOP, źródła danych o NOP, kwestię archiwizowania danych o NOP, kontrolę sądową rejestrów NOP. Nadto, organ wskazał, że nie otrzymał żadnej informacji o skierowaniu skargi na jego działalność do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących szczepień ochronnych.

137 Ponadto, organ odniósł się do kwestii formułowania zaleceń w zakresie realizacji szczepień w Polsce, a także wskazał, że część zapytań obejmuje zakres działania lekarzy przeprowadzających szczepienia, Państwowego Zakładu Higieny, jak również Narodowego Instytutu Leków Państwowego Zakładu Higieny, który czuwa nad bezpieczeństwem szczepionek, wskazując przy tym jakie zadania pełnią ww. instytucje.

138 Wobec powyższego Sąd stwierdził, że na pytania 1,2,3,7,8,9,10,11,12,14,15

139 i 18 organ co prawda po terminie, jednak udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia

140 18 października 2017 r. w związku z czym w odniesieniu do tych pytań nie było podstaw do zobowiązywania organu do udzielania informacji publicznej. Przy czym odnośnie pytania nr 15, wskazać należy, że treść regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązujących w innych krajach, w ramach ich prawa wewnętrznego, nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym w związku z tym organ nie był zobowiązany do wskazywania, czy stwierdzono epidemie chorób, co do których obowiązek szczepień istnieje na Ukrainie. Organ nie musiał zatem w tym względzie także posiadać jakichkolwiek danych.

141 Jednocześnie zwrócił należy uwagę, iż część żądanych we wniosku informacji (pytania nr 13, 16 i 17) dotyczy wiedzy organu w zakresie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, czy też prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej bądź świadomości organu czy znajomości konkretnych publikacji dotyczących problemu powikłań. Pytania te wykraczają jednak poza pojęcie informacji publicznej. Treść regulacji prawnych dotyczących obowiązku szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej w ramach ich prawa krajowego nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania na terenie Polski zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Ponadto z przepisów u.d.i.p. nie wynika, iż w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego z prawem międzynarodowym, czy też racjonalności

142 i celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Pytania skarżącego zawarte w pkt 13, 16 i 17 wniosku nie dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, iż aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się ona odnosić do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tegoż podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (por. wyrok WSA w Poznaniu

143 z 14 września 2017 r. II SAB/Po 99/17). Nie może ona też odnosić się do subiektywnej świadomości osób pełniących funkcje organu czy ich wiedzy na temat orzecznictwa sądów czy trybunałów czy też fachowej literatury bądź publikacji.

144 Ponadto, odnośnie pytań nr 5 i 6 dotyczących podania przez organ składu szczepionek wskazanych we wniosku (m.in. tiomersal, aluminium, możliwe zanieczyszczenia wirusowe i inne) i wyjaśnienia wpływu tych składników na organizm dziecka oraz możliwych reakcji alergicznych osobno dla każdej szczepionki, a także informacji, które ze szczepionek zostały wyprodukowane w oparciu o linie komórkowe z aborcji, stwierdzić należy, że wskazane kwestie dotyczyły w istocie wiedzy organu na tematy, wykraczające poza zakres art. 6 u.d.i.p., a zatem nie stanowiły zapytań o informację publiczna w ramach przepisów u.d.i.p. Wskazanie przez organ, że nie ma wiedzy w danym zakresie lub też że nie gromadzi informacji w tym zakresie też udzieleniem odpowiedzi, a jednocześnie odesłanie w tym zakresie skarżącego do innych właściwych jednostek lub stron internetowych, należało ocenić jako prawidłowe.

145 Jak już wyżej wskazano, w związku z nieudzieleniem odpowiedzi w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. w sprawie do dnia 28 września 2017 r. (wpływ wniosku do organu: 14.09.2017 r.) odnośnie pytań nr 1,2,3,7,8,9,10,11,12,14,15 i 18 należało stwierdzić bezczynność organu. Jednakże, w ocenie Sądu bezczynność organu nie wyczerpywała przesłanki rażącego naruszenia prawa, albowiem jak wskazano wcześniej, w dniu 18 października 2017 r., organ udzielił informacji

146 w zakresie ww. pytań, natomiast w ww. kwestiach objętych pytaniami nr 5,6,13,16

147 i 17 wystarczające było wskazanie, że nie posiada takich danych.

148 Kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego

149 i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Ocenić zatem należało, że organowi w tym zakresie nie można przypisać złej woli, zwłaszcza że z zestawienia dat wynika, iż załatwienie wniosku skarżącego, nastąpiło po 20 dniach od upływu ustawowego czternastodniowego terminu od otrzymania wniosku przez organ właściwy.

150 Tym samym, w przedmiotowej sprawie okres bezczynności organu nie był podyktowany celowym działaniem, czy też uporczywym zaniechaniem organu.

151 W konsekwencji sąd uznał, iż nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że brak rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej stanowił rażące naruszenie prawa.

152 W związku z powyższym sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku

153 w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zważyć należy, że z treści tego przepisu wynika, iż orzeczenie o wymierzeniu grzywny w kwocie określonej w art. 154 § 2 p.p.s.a., ma charakter fakultatywny. Ponadto, wymierzenie grzywny na tej podstawie służy realizacji funkcji dyscyplinującej, jak też represyjnej oraz prewencyjnej i ma na celu zapobieganie ewentualnym przyszłym działaniom organu narażającym strony na negatywne skutki bezczynności. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny byłby zatem uzasadniony w razie stwierdzenia rażącego naruszenia przez organ prawa, co w sprawie nie miało miejsca. Dlatego, w tym zakresie skarga została oddalona na podstawie

154 art. 151 p.p.s.a.

155 O zwrocie kosztów postępowania obejmujących wpis od skargi opłatę

156 orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

157 Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym,

158 na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a, według którego sprawa może być rozpoznana

159 w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność

160 lub przewlekłe prowadzenie postępowania.