Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., II SA/Rz 411/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., II SA/Rz 411/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

2 II SA/Rz 411/15

UZASADNIENIE

3 Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. S.A. z/s [...], wydaną na podstawie art. 124 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.) – dalej: "u.g.n.", Starosta [...] zobowiązał G. R. jako współwłaściciela działki nr 228 w H., do udostępnienia Spółce pasa gruntu ww. nieruchomości o szerokości 3m, wzdłuż osi istniejącej linii energetycznej napowietrznej w celu wykonania remontu tego ciągu polegającego na wymianie uszkodzonych pięciu stanowisk słupowych oraz wymianie istniejących przewodów. Jednocześnie ustalił, że udostępnienie nieruchomości nastąpi na okres 1 miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Obszar terenu podlegającego udostępnieniu zobrazowano na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej załącznik graficzny do wydanej decyzji.

4 W uzasadnieniu decyzji podał, że działka nr 228 stanowi własność B. W. i G. R. w udziałach po ½ części. Przez działkę przebiega linia energetyczna napowietrzna SN – 15 kV relacji [...], wybudowana w 1965 r. B. W. zawarła ze Spółką umowę na wejście i wjazd na ww. nieruchomość, natomiast G. R. odmówił zawarcia takiej umowy. Mając zatem na uwadze charakter zamierzonej inwestycji, a także fakt, że G. R. nie jest zainteresowany udostępnieniem nieruchomości w drodze umowy, Starosta uznał za konieczne wydanie decyzji w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oraz wyznaczenie realnego i niezbędnego terminu 1 miesiąca na wykonanie prac związanych z remontem sieci energetycznej.

5 W odwołaniu od tej decyzji G. R. podniósł, że Starosta, pomimo złożonego wniosku, nie przesłał mu całości dokumentacji dotyczącej wniosku Spółki, wobec czego utrudnił mu merytoryczne odniesienie się do kwestionowanego rozstrzygnięcia. Odrębne odwołanie wniosła również J. R., działająca dotychczas jako pełnomocnik G. R. w postępowaniu przed organem I instancji.

6 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez J. R. a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) – dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że planowana inwestycja mieści się w dyspozycji art. 124b u.g.n., a na jej realizację właściciel nieruchomości nie wyraża zgody, wobec czego zobowiązanie go do udostępnienia nieruchomości było w pełni zasadne.

7 W skardze na te decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G. R. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...].

8 Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

9 I. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji J. R., a zatem osobie nie będącej według Wojewody stroną w sprawie;

10 II. art. 10 § 1 i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepowiadomienie stron o wszczęciu postępowania w sprawie, a następnie niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań;

11 III. art. 109 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie skarżącemu na piśmie decyzji Starosty [...];

12 IV. art. 124 ust. 2 i 3 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek Spółki poprzedziły negocjacje ze skarżącym. Nie brał on bowiem udziału w negocjacjach w zakresie ustalenia wysokości wynagrodzenia za umieszczenie na gruncie projektowanych urządzeń energetycznych, a ponadto nie zaproponowano mu żadnej sumy odszkodowania z tego tytułu;

13 V. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez niewskazanie w załączniku graficznym do zaskarżonej decyzji planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej oraz docelowego przebiegu remontowanej linii energetycznej.

14 W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

16 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

17 Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a, przy czym kompetencje Sądu zawarte w tym przepisie wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461).

18 Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja dotknięta jest uchybieniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

19 Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący ustanowił w toku postępowania administracyjnego pełnomocnika w osobie J. R. Pełnomocnictwo z 27.03.2014 r. obejmowało reprezentowanie G. R. "we wszelkich czynnościach formalno-prawnych przed Starostą [...]".

20 Prawidłowo zatem decyzja Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., zobowiązująca G. R. do udostępnienia nieruchomości została doręczona w dniu 18 sierpnia 2014 r. jego pełnomocnikowi– J. R.

21 Z akt sprawy wynika również, że od tej decyzji, za pośrednictwem Starosty [...], wniesione zostały 2 oddzielne odwołania – J. R. oraz G. R. – oba przesłane listem poleconym nadanym 30.08.2014 r.

22 Tryb i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., stanowiąc, iż odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

23 Pierwszą fazą postępowania odwoławczego jest wstępne badanie środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje wydaniem jednego z 2 wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć – stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jeśli natomiast odwołanie spełnia wszystkie wymogi formalne, wówczas dopiero organ może przystąpić do jego rozpoznania.

24 W ramach takiego badania wstępnego w niniejszej sprawie organ odwoławczy wezwał J. R. do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu G. R. w postępowaniu przed Wojewodą [...] - pismem z dnia 24.10.2014 r., a następnie wobec braku przedłożenia takiego dokumentu, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania J. R. w oparciu o art. 134 k.p.a. , jako złożonego przez osobę nie będącą stroną w sprawie.

25 Jednocześnie – zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołań G. R. i J. R. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

26 Organ rozpoznał zatem odwołanie J. R., uznając je wcześniej za niedopuszczalne (postanowienie z [...].01.2015 r.).

27 Jednocześnie należy stwierdzić, że postanowienie z dnia [...] stycznia 2015 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania J. R. nie zostało objęte skargą w niniejszej sprawie, stąd też nie podlega kontroli Sądu. Zasygnalizować zatem jedynie należy, że kwestia właściwej formy rozstrzygnięcia dla stwierdzenia przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., została wskazana w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r.., OPS 16/98, który orzekł, że następuje to w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

28 Następnie, głównie za sprawą zmiany stanu prawnego (nowelizacja art. 126 k.p.a.) stanowisko to uległo pewnej modyfikacji i obecnie przyjmuje się, że jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W razie jednak gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym (a nie można tych ustaleń dokonywać poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny), to wówczas organ odwoławczy obowiązany jest prowadzić postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że jednostka wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończyć je poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2012 r., II OSK 905/11, Lex Nr 1218396, wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., I OSK 1471/13, Lex Nr 1675970).

29 W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] w sposób formalny załatwił sprawę z odwołania J. R., a następnie raz jeszcze rozpoznał to odwołanie wraz z odwołaniem skarżącego G. R.

30 Tego rodzaju działanie organu stanowi naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

31 Jednocześnie Sąd nie odnosił się do zarzutów merytorycznych skargi, jako że wobec wad decyzji byłoby to przedwczesne.

32 W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym organ rozpoznana odwołanie G. R.

33 Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżona decyzję.