Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., II SA/Lu 577/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., II SA/Lu 577/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi M. K., T. K. i M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary grzywny z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. K., T. K. i M. R. solidarnie kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia M. K., T. K. i M.R. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. wymierzające karę w wysokości 75 000 złotych z tytułu użytkowania części obiektu budowlanego, tj. I piętra budynku usługowo-mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. 8490/6 przy ul. N. 6 w Ł. bez wymaganego prawem uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu – utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

3 W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało przystąpienie do użytkowania pierwszego piętra budynku usługowo-mieszkalnego usytuowanego przy ul. N. 6 w Ł. bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie (protokół oględzin z dnia 28 lutego 2006 r.). Inwestorzy otrzymali wcześniej, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. znak: [...], pozwolenie na użytkowanie części parterowej budynku o powierzchni 163 m2, przeznaczonej na lokal usługowy.

4 Zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 ustawy, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Kara stanowi iloczyn dziesięciokrotnej stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego.

5 Stawka opłaty wynosi 500 zł, współczynniki kategorii obiektu i wielkości obiektu określone są w załączniku do ustawy Prawo budowlane i wynoszą dla budynku handlu (kategoria XVII) odpowiednio:

6 k = 15,0; w = 1,0 dla kubatury poniżej 2500 m2.

7 Ustalenie przez organ nadzoru budowlanego obligatoryjnej kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wynosi zatem 10 x 500 zł x 15 x 1 = 75 000 zł.

8 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli: M.K., T.K. i M. R., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania.

9 Zarzucili w skardze, że postanowienia obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności z obrazą art. 61 § 1 i 4 i art. 79 kpa. Organ orzekający odstąpił bowiem od wszczęcia postępowania w sprawie i zawiadomienia o tym stron postępowania, a ponadto przed wydaniem postanowienia nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

10 Strony nie brały udziału w żadnym stadium postępowania, z wyjątkiem M.K., który był obecny podczas kontroli, nie miały także możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

11 Zaskarżone postanowienie, w ocenie skarżących, narusza również art. 8 i art. 9 kpa, które określają obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy oraz udzielania stronom pełnej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

14 Skargę należy uznać za zasadną, o ile zmierza ona do uchylenia zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem prawa, a w szczególności przepisów prawa procesowego.

15 Jakkolwiek nietrafnym jest zarzut skargi, że w rozpatrywanej sprawie "... organ odstąpił od wszczęcia postępowania...", to pozostałe zarzuty skargi należy uznać za trafne. Z analizy akt administracyjnych wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczynając postępowanie w sprawie niniejszej nie dopełnił obowiązku określonego w art. 61 § 4 kpa, tj. nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie określają jednakże sposobu ustalania momentu wszczęcia postępowania z urzędu. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA, w takim przypadku za datę wszczęcia postępowania uważa się dzień pierwszej czynności urzędowej podjętej przez uprawniony podmiot, o której powiadomiono stronę (wyrok NSA z 4 marca 1981 r. I SA 654/81, ONSA 1981 nr 1, poz. 15).

16 W rozpatrywanej sprawie czynnością taką było wyznaczenie kontroli przedmiotowego budynku na dzień 28 lutego 2006 r. Zawiadomienia o dacie i godzinie oględzin zostały przesłane do T.K., M. K. i M. R., co automatycznie nie oznacza, że wszystkie strony zostały prawidłowo powiadomione o planowanej kontroli. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że M. K. i T. K. otrzymali zawiadomienia o oględzinach w dniu 14 lutego 2006 r. (k. 3 i 4 akt administracyjnych), ale zawiadomienie nie zostało skutecznie doręczone M.R.. Zawiadomienie to zostało bowiem powtórnie awizowane w dniu 21 lutego 2006 r., a zatem w świetle art. 44 kpa za datę dokonania doręczenia zastępczego należało przyjąć dzień 28 lutego 2006 r., tj. dzień przeprowadzenia kontroli obiektu budowlanego.

17 Niedochowanie wymogu należytego zawiadomienia strony o terminie przeprowadzania czynności dowodowych narusza przepis art. 79 § 1 i 2 kpa oraz prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu zagwarantowanego treścią art. 10 § 1 kpa. Narusza również fundamentalne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 kpa (zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 kpa (zasada zaufania obywateli do organów państwa, zasada oddziaływania organów państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli).

18 Należy także podnieść, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wymagają, by organy administracji państwowej oceniały na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80), a okoliczność faktyczną można uznać za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81).

19 W rozpatrywanej sprawie postępowanie dowodowe ograniczyło się do przeprowadzenia dowodu z oględzin w dniu 28 lutego 2006 r., o którym M.R. nie została należycie zawiadomiona i w których nie uczestniczyła T. K.. Organ pierwszej instancji, szczególnie w takiej sytuacji, powinien zadośćuczynić ustawowemu wymogowi zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego i umożliwić im wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów, czego nie uczynił przed wydaniem postanowienia. Uchybienia te uszły również uwadze organu odwoławczego.

20 Naruszenie powyżej wskazanych przepisów postępowania uniemożliwiło stronie skarżącej skorzystanie z przysługujących jej uprawnień procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

21 Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

22 jp