Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2026 r., III Ca 199/26

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2026 r., III Ca 199/26

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 199/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 23 lipca 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Tomasz Pawlik

5 po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. w T.

6 na posiedzeniu niejawnym

7 sprawy z powództwa B. 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w U.

8 przeciwko J. I.

9 o zapłatę

10 na skutek apelacji pozwanego

11 od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

12 z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt II C 402/24

13 1) oddala apelację;

14 2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda 900 (dziewięćset) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności rozstrzygnięcia tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

15 3) uchyla pkt 4 i pkt 5 zaskarżonego wyroku.

16 SSO Tomasz Pawlik

17 Sygn. akt III Ca 199/26

Uzasadnienie

18 Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy zasądził z powództwa ewentualnego od pozwanego na rzecz powoda 56.048,45 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 12 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty. Jednocześnie oddalił powództwo główne o zapłatę kwoty 58.616,75 zł. Zasądził od pozwanego na rzecz powoda 1.354,23 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu. Nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Gliwicach odpowiednio1.432,89 zł od powoda i 1.370,11 zł od pozwanego tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych, tymczasowo wyłożonych z sum budżetowych.

19 Opisany wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.

20 W dniu 18 czerwca 2020 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną w Z. jako pożyczkodawcą, a pozwanym jako pożyczkobiorcą została zawarta umowa pożyczki nr (...). Umowę zawarto na okres 60 miesięcy. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 32.000 zł. Spłata pożyczki miała nastąpić w 60 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych do 12. dnia każdego miesiąca. Termin spłaty ostatniej raty przypadał na 12 czerwca 2025 roku. (...) określono na 19,31%. Odsetki umowne na dzień zawarcia umowy obliczono na 7.811,31 zł według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki (...) i stałej marży banku wnoszącej 6,92 pkt % (na dzień zawarcia umowy było to 7,19 % w stosunku rocznym). Prowizję określono na 8.608 zł. Całkowitą kwotę do zapłaty określono na 48.418,31 zł, w tym: 32.000 zł kapitału, 8.608 zł prowizji i 7.811,31 zł odsetek umownych. Kredytobiorca zastrzegł, że w razie nieterminowej spłaty pożyczki naliczy odsetki maksymalne za opóźnienie, a w przypadku gdy kredytobiorca nie spłaca terminowo swoich zobowiązań wobec banku mimo uprzedniego wezwania go do zapłaty przewidzianego w art. 75c ust. 1 ustawy Prawo bankowe, ma prawo wypowiedzieć umowę. Zgodnie z dyspozycją uruchomienia pożyczki, pożyczka miała zostać wypłacona w ten sposób, że kwota 32.000 zł miała zostać przekazana na rachunek bankowy J. I. prowadzony przez (...) S.A. a kwota 8.608 zł prowizji miała zostać przekazana na rachunek kredytowy. Kredytodawca uruchomił pożyczkę w dniu 18 czerwca 2020 roku, wypłacając J. I. kwotę 32.000 zł na wskazany rachunek bankowy, a kwotę 8.608 zł prowizji na rachunek kredytowy.

21 Pozwany przystąpił do spłaty pożyczki i dokonał następujących wpłat na rzecz (...) S.A.: 806,99 zł w dniu 13 lipca 2020 roku, 806,99 zł w dniu 12 sierpnia 2020 roku, 2x806,99 zł w dniu 21 października 2020 roku, 5 zł w dniu 23 października 2020 roku, 806,99 zł w dniu 10 listopada 2020 roku oraz 809 zł w dniu 16 grudnia 2020 roku.

22 W umowie pożyczki wskazano adres zamieszkania oraz adres korespondencyjny pozwanego przy ul. (...), (...)-(...) T..

23 Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 roku (...) S.A. złożył pozwanemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy została nadana w placówce pocztowej w dniu 13 kwietnia 2021 roku na adres ul. (...), (...)-(...) T. i nieodebrana została zwrócona do nadawcy po podwójnym awizie.

24 W dniu 6 kwietnia 2022 roku (...) S.A. zawarła z powodem umowę przelewu wierzytelności, obejmującą m.in. wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki nr (...) z dnia 18 czerwca 2020 roku względem pozwanego.

25 Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał powództwo główne za bezzasadne w całości z uwagi na niewykazanie prawidłowości wypowiedzenia umowy przez bank. Jednocześnie uwzględnił powództwo ewentualne – dotyczące zapłaty wymagalnych raty w wariancie bez odsetek od prowizji.

26 Sąd Rejonowy ocenił, w związku z umową przelewu, że powód był legitymowany czynnie do wniesienia powództwa.

27 Stwierdził, że podstawę materialnoprawą roszczenia powoda stanowił przepis art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, który stanowi, że przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W sprawie zastosowanie znajdowały też przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, a zwłaszcza art. 3 ust. 1, który stanowi, że przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi.

28 Sąd I instancji wyjaśnił, że wobec oddalenia powództwa głównego dalszym przedmiotem orzekania było powództwo ewentualne sprecyzowane ostatecznie w pismach powoda z dnia 21.07.2025 roku (k. 195) oraz z dnia 09.10.2025 roku (k. 205), które obejmowało wszystkie wymagalne raty, aż do końca umowy (termin spłaty pożyczki upłynął 12.06.2025 roku), a dochodzona należność opiewała na kwotę 56.048,45 zł i obejmowała niespłacony kapitał wraz z odsetkami oraz prowizję (bez odsetek).

29 Zdaniem Sądu Rejonowego zasadność powództwa w wariancie ewentualnym naliczającym odsetki umowne wyłącznie od kapitału nie budziła żadnych wątpliwości. Termin zapłaty całości pożyczki upłynął 12 czerwca 2025 roku, a niespłacona jej część stała się wymagalna bez konieczności wypowiedzenia. Skoro pozwany pożyczki nie spłacił, to powód zasadnie mógł domagać się zaspokojenia swojego roszczenia przed sądem.

30 Oceniając roszczenie powoda co do wysokości Sąd Rejonowy wskazał że, powód w toku postępowania precyzyjnie podał, w jakiej wysokości pozwany dokonał wpłat na poczet zobowiązania oraz bardzo szczegółowo wyjaśnił w jaki sposób powód obliczył kwotę 56.048,45 zł (wyliczenia k. 185v-188), zaś Sąd nie dopatrzył się w obliczeniach powoda żadnych błędów. Obliczeń tych w sposób skuteczny nie zakwestionowała również pozwany, podnosząc w tym kierunku jedynie mało konkretny zarzut, że kwestionuje roszczenie co do wysokości, podczas gdy powód transparentnie wyjaśnił, jaka pozostała kwota niespłaconego kapitału i prowizji oraz w jakiej wysokości naliczone zostały skapitalizowane odsetki, co umożliwiało zweryfikowanie obliczeń powoda chociażby przy użyciu dostępnych powszechnie w sieci kalkulatorów odsetek. W tym stanie sprawy Sąd uznał roszczenie ewentualne powoda o zapłatę kwoty 56.048,45 zł za zasadne w całości.

31 Wobec zarzutów pozwanego Sąd I instancji dokonał zbadania, czy pozaodsetkowe koszty kredytu nie przekroczyły maksymalnych wartości określonych w art. 36a u.k.k. (w brzmieniu na dzień zawarcia umowy), a także czy umowa stron nie zawiera klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385¹ k.c. W tym zakresie stwierdził, że przewidziane w umowie pozaodsetkowe koszty kredytu mieszczą się w ramach określonych w art.36a u.k.k. Przy 60-miesięcznym okresie spłaty maksymalne koszty mogły wynosić 32 000 zł, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wynosiły 8 608 zł

32 O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł na zasadzie art.481 § 1, 2 i 2¹k.c.

33 Wyjaśnił, że strony w umowie pożyczki zastrzegły możliwość naliczania z tytułu opóźnienia w spłacie kredytu maksymalnych odsetek za opóźnienie, a zatem powód był uprawniony do żądania zapłaty odsetek w wyższej, przewidzianej umową wysokości. Ostatnia rata pożyczki stała się wymagalna z dniem 12 czerwca 2025 roku. Powód od tej daty mógł się domagać odsetek za opóźnienie od całej kwoty niespłaconego kredytu (kapitału i prowizji), przy uwzględnieniu wpłat dokonanych przez pozwanego i tak też wnosił, toteż o odsetkach od należności głównej Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

34 O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, wedle której strony powinny ponieść jego koszty w takim stopniu, w jakim przegrały sprawę. W niniejszej sprawie sytuacja była o tyle specyficzna, że Sąd oddalił powództwo główne, a uwzględnił powództwo ewentualne. Obliczenie stosunku %, w jakim każda ze stron wygrała/przegrała spór, musiało w ocenie Sądu tę okoliczność uwzględniać. Sąd przyjął, że skoro powód domagał się 58.616,75 zł w ramach powództwa głównego i 56.048,45 zł w ramach powództwa ewentualnego, przy czym powództwo główne Sąd w całości oddalił, zaś powództwo ewentualne uwzględnił w całości, to należy przyjąć, że powód wygrał w stosunku 48,88%.Porównując koszty faktycznie poniesione przez strony z kosztami, które powinny ponieść stosownie do stopnia, w jakim przegrały sprawę, stwierdził, że powód faktycznie poniósł koszty wyższe (8.417,98 zł), niż stosownie do wyniku sprawy ponieść powinien (7.063,75 zł). Różnica w wysokości 1.354,23 zł powinna zatem podlegać zasądzeniu na rzecz powoda, o czym Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku.

35 Zdaniem Sądu Rejonowego Wobec nieuwzględnienia pierwszego żądania (powództwa głównego) powstała powinność uregulowania opłaty od żądania ewentualnego. Koszt ten należało rozliczył stosownie do przepisów art. 113 ust. 1 k.s.c. i art. 83 ust. 1 k.s.c. rozkładając jej ciężar na strony proporcjonalnie do wyniku postępowania.

36 Od o pisanego wyroku co do pkt. 2 wyroku w części zasądzającej kwotę 8 608 zł wraz z odsetkami oraz co do pkt. 3 i 5 apelację wniósł pozwany.

37 Skarżący zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie art.233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art.6 k.c. poprzez pominięcie przy ocenie zasadności wysokości prowizji z tytułu udzielenia pożyczki, że brak materiału dowodowego, że prowizja powiązana jest z rzeczywistym kosztem obsługi pożyczki oraz że brak materiału dowodowego, że jakie faktycznie koszty składają się na pobraną prowizję. Podniósł także naruszenie art.385¹ w związku z art.58 k.c. poprzez błędną ocenę, że postanowienia umowy dotyczące dodatkowych opłat nie naruszają prawa i nie powodują ich nieważności. Zdaniem skarżącego należało zastosować art.359 § 2¹k.c. dotyczący naruszenia przepisów o odsetkach maksymalnych, a fakt, że dodatkowe opłaty nie przekraczały kwoty obliczonej na podstawie art.36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłączał oceny tych postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.

38 Skarżący zarzucił także Sądowi I instancji naruszenie art.98 § 1 i 3 w zw. z art.99 i 100 k.p.c. poprzez wadliwe przyjęcie, że zachodzi podstawa do stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.

39 W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o oddalenie powództwa co do kwoty 8 608 zł wraz z odsetkami oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

40 Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego. Zdaniem skarżącego oddalenie w całości powództwa głównego powinno skutkować uznaniem powoda w tym zakresie za stronę przegrywającą spór i zasądzeniem na jego rzecz pełnych kosztów zastępstwa procesowego.

41 Sąd Okręgowy zważył.

42 Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie

43 Na etapie postępowania odwoławczego spór między stronami dotyczył wyłącznie kwestii wysokości ustalonej w umowie pożyczki prowizji (bez odsetek). W tym zakresie należało podzielić ocenę Sądu I instancji o braku abuzywności postanowienia umownego dotyczącego tego pozaodsetkowego kosztu pożyczki. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III CZP 42/20 okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza co prawa oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.). Jednakże w realiach rozpatrywanej sprawy brak przesłanek do stwierdzenia, że zastosowana przez poprzednika prawnego powoda wielkość prowizji stanowiła rażące naruszenie interesów konsumenta. Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2022 r. I NSNc 275/2, w którym wyjaśniono, że nawet jeżeli wysokość kosztów danej umowy pożyczki, pomimo zastosowania mechanizmu ograniczającego ich wysokość, określonego w art. 36a ustawy z 2011 r. o kredycie konsumenckim, nadal miałaby świadczyć o naruszeniu interesów konsumenta (z uwagi na relację wysokości udzielonej pożyczki do tych zredukowanych kosztów), to z całą pewnością naruszenie to nie będzie miało charakteru "rażącego", jak tego wymaga art. 385¹ § 1 k.c. Niezależnie od tego w rozpatrywanej sprawie wynikająca z umowy prowizja, przy 60-miesięcznym okresie kredytowania wynosiła ok.25% kwoty pożyczki (co stanowi ok. ¼ limitu pozaodsetkowych kosztów z art.36a u.k.k.). Mając na uwadze koszty związane z funkcjonowaniem Banku, jak i długoterminową obsługą rachunku kredytowego pozwanego nie powstają -w ocenie sądu odwoławczego- wątpliwości co do zgodności kwestionowanego postanowienia umownego pod kątem zgodności z dobrym obyczajem czy równowagą kontraktową stron.

44 Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 26 marca 2020 r. C-779/18 art. 3 lit. g, art. 10 ust. 2 i art. 22 ust. 1 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które ustanawiają metodę obliczania maksymalnej kwoty pozaodsetkowych kosztów kredytu, jakimi można obciążyć konsumenta, pod warunkiem że przepisy te nie wprowadzają w odniesieniu do tych pozaodsetkowych kosztów kredytu dodatkowych obowiązków informacyjnych ponad te określone w art. 10 ust. 2. W tym kontekście należy stwierdzić, że poprzednik prawny powoda nie miał obowiązku szczegółowo go informować jakie koszty poniósł Bank w związku z zawarciem konkretnej umowy. Obowiązek przedstawienia dokumentacji w tym zakresie nie powstał także w niniejszym postępowaniu, skoro ani Sąd Rejonowy ani Sąd odwoławczy nie miały wątpliwości co do tego, że ustalona prowizji odzwierciedla rzeczywiste koszty poniesione przez pożyczkodawcę.

45 Z tych wszystkich przyczyn zarzuty zawarte w apelacji należało uznać za bezzasadne i oddalić apelację na zasadzie art.385 k.c.

46 Sąd Okręgowy uchylił rozstrzygnięcia Sądu I instancji dotyczące opłaty sądowej od powództwa ewentualnego. W tym zakresie należy stwierdzić, że żądanie ewentualne polega na zgłoszeniu dodatkowego żądania na wypadek nieuwzględnienia przez sąd roszczenia postawionego na pierwszym miejscu. Pomiędzy żądaniem głównym a ewentualnym musi zachodzić związek przedmiotowy. Sąd rozpoznaje roszczenie ewentualne i rozstrzyga o nim tylko na wypadek oddalenia pierwszego żądania. Gdy sąd uwzględnia pierwsze żądanie, nie rozstrzyga o roszczeniu ewentualnym. Jeśli nie zasługuje na uwzględnienie ani żądanie pierwsze, ani ewentualne – powództwo podlega oddaleniu bez rozróżnienia pierwszego i ewentualnego. Powództwo sformułowane w sposób ewentualny jest szczególnym przypadkiem kumulacji roszczeń niepodlegających zsumowaniu ani w celu oznaczenia właściwości rzeczowej sądu, ani w celu oznaczenia wysokości opłaty (zob. postanowienia SN: z 20.04.1966 r., I CZ 29/66, OSPiKA 1967/2, poz. 36; z 28.10.2008 r., I PZ 25/08, OSNP 2010/5–6, poz. 70; z 2.08.2007 r., V CZ 68/07, LEX nr 465614; z 6.12.2006 r., IV CZ 96/06, LEX nr 607281).

47 W tej sytuacji gdy zgłoszone w sprawie żądanie ewentualne było niższe niż żądanie główne brak było podstaw prawnych do pobrania dodatkowej opłaty od pozwu.

48 Odpowiednio do tego nie miał racji skarżący zarzucając Sądowi Rejonowemu, że przy orzeczeniu o kosztach procesu nie rozliczył odrębnie powództwa głównego i żądania ewentualnego.

49 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie art.98 § 1 i art.108 § 1 k.p.c. w zw. § 2 pkt 4 i § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, stosownie do wyniku postępowania.

50 SSO Tomasz Pawlik