Wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 8 stycznia 2026 r., V GC 120/24

wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 8 stycznia 2026 r., V GC 120/24

Tekst

1 Sygn. akt V GC 120/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 8 stycznia 2026 roku

3 Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

4 Przewodniczący

5 sędzia Monika Podgórska

6 Protokolant

7 Izabela Nowakowska

8 po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 roku w Radomiu na rozprawie

9 sprawy z powództwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R.

10 przeciwko (...) spółka akcyjna w W.

11 o zapłatę

12 I. zasądza od (...) spółka akcyjna w W. na rzecz (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. kwoty:

13 - 9.393,15 zł (dziewięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt trzy złote piętnaście groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 lutego 2021 roku do dnia zapłaty,

14 - 25.731,97 zł (dwadzieścia pięć tysięcy siedemset trzydzieści jeden złotych dziewięćdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 maja 2021 roku do dnia zapłaty;

15 II. zasądza od (...) spółka akcyjna w W. na rzecz (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. kwotę 5.720,12 zł (pięć tysięcy siedemset dwadzieścia złotych dwanaście groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem opłaty za czynności adwokackie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

16 Sygn. akt V GC 120/24

Uzasadnienie

17 (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. w dniu 12 stycznia 2024 roku (data prezentaty) wniosła o zasądzenie na jej rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 35.125,12 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie liczonymi od kwot:

18 - 9.393,15 zł od dnia 26 lutego 2021 roku do dnia zapłaty;

19 - 25.731,97 zł od dnia 14 maja 2021 roku do dnia zapłaty.

20 Ponadto, powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie powódka wskazała, że pozwany – jako ubezpieczyciel sprawcy zdarzenia drogowego z dnia 23 stycznia 2021 roku, w wyniku którego doszło do uszkodzenia pojazdu należącego do powódki marki (...) o nr rej. (...). Powódka podniosła, że roszczenie obejmuje kwotę 9.393,15 zł tytułem odszkodowania za uszkodzony pojazd, będącą różnicą pomiędzy kwotą 28.018,45 zł (wynikającą z kosztorysu prywatnego powódki + 50% Vat), a kwotą wypłaconą dotychczas przez pozwanego tj. 17.836,34 zł. Roszczenie obejmowało także kwotę 25.731,97 zł tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, będącą równicą pomiędzy kwotą 30.105 zł wynikającą z umowy najmu a kwotą 4.373,03 zł wypłaconą dotychczas przez pozwanego ubezpieczyciela (pozew, karty: 4-9verte akt sprawy).

21 Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Radomiu w dniu 29 stycznia 2024 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w przedmiotowej sprawie ( nakaz zapłaty - karta 40 akt sprawy).

22 W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany podnosił, że sporna pozostaje wysokość dochodzonego odszkodowania wynikająca z rozbieżności pomiędzy przyjętymi przez strony stawkami i okresami najmu pojazdu zastępczego. Argumentował, że wskazywał powódce możliwość nieodpłatnego korzystania z pojazdu zastępczego oferowanego przez sieć partnerską na czas likwidacji szkody. Ponadto, wskazał, że sporna pozostaje wysokość odszkodowania oraz zakres naprawy pojazdu uszkodzonego w dniu 23 stycznia 2021 roku. Pozwany zakwestionował legitymację czynną powódki do dochodzenia pełnego odszkodowania z tytułu kosztów naprawy pojazdu, gdyż pojazd w dniu powstania szkody objęty był współwłasnością w częściach ułamkowych (sprzeciw od nakazu zapłaty, karty: 46-59 akt sprawy).

23 Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

24 Współwłaścicielami pojazdu marki (...) o nr rej. (...) byli: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. i (...) spółka akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. ( zdjęcie dowodu rejestracyjnego – str. 80 w pliku „akta2” akt szkody – płyta – karta 83 akt sprawy). W dniu 23 stycznia 2021 roku przedmiotowy pojazd został uszkodzony z winy innego uczestnika ruchu drogowego ( podsumowanie zgłoszenia szkody nr (...), karta 63-64v akt sprawy, przyjęcie zgłoszenia szkody, karty 65-67 akt sprawy). Pojazd, którym poruszał się sprawca szkody, w dacie zdarzenia posiadał ubezpieczenie OC w ruchu krajowym w (...) spółka akcyjna w W. ( niesporne).

25 W dniu zdarzenia powodującego szkodę (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. jako Pożyczająca zawarła z (...) jako Wypożyczającym umowę wynajmu pojazdu marki (...) o nr rej. (...) od dnia 23 stycznia 2021 roku do dnia 18 marca 2021 roku tj. łącznie na 54 dni. W umowie wskazano, że za wypożyczenie pojazdu Pożyczający uiści opłatę w wysokości 500 zł za dobę wynajmu. Pojazd został wydany pożyczającemu w dniu 23 stycznia 2021 roku, a zwrócony przez niego w dniu 18 marca 2021 roku (umowa wynajmu pojazdu karta 31 akt sprawy; protokół zdawczo-odbiorczy karta 32 akt sprawy).

26 W toku likwidacji wyżej wskazanej szkody (...) S.A. z siedzibą w W. łączyła z (...) S.A. z siedzibą w W. umowa o współpracy w zakresie wynajmu pojazdów zastępczych zawarta w dniu 14 sierpnia 2018 roku pomiędzy. Przedmiotem umowy było świadczenie przez (...) S.A. z siedzibą w W. usług wynajmu pojazdów zastępczych na rzecz posiadaczy pojazdów mechanicznych poszkodowanych przez osoby objęte ochroną na podstawie umów ubezpieczenia zawartych z (...) oraz zasady pokrywania przez (...) kosztów tych usług ( umowa o współpracy wraz z załącznikami, karty: 72-82 akt sprawy).

27 Zgodnie z kalkulacją kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu sporządzoną przez ubezpieczyciela łączny koszt naprawy został ustalony na 13.721,01 zł netto (16.876,84 zł brutto) (kalkulacja kosztów naprawy karty: 11-14 verte akt sprawy).

28 W toku postępowania likwidacyjnego (...) S.A. połączyła się z (...) S.A. (okoliczności bezsporne).

29 Decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 roku (...) S.A. z tytułu najmu pojazdu zastępczego na podstawie zweryfikowanej faktury nr (...) wypłaciło odszkodowanie w wysokości 4.373,03 zł uznając za zasadny okres najmu 37 dni i uwzględniając stawkę 106 zł + 50% Vat (decyzja, karta 34 akt sprawy). Natomiast z tytułu odszkodowania za naprawę pojazdu ubezpieczyciel wypłacił kwotę łączną 18.625,30 zł.

30 Pismem z dnia 24 czerwca 2021 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. wezwała (...) spółka akcyjna w W. do zapłaty kwoty 10.182,11 zł tytułem odszkodowania za uszkodzony pojazd marki (...) zgodnie z przesłaną kalkulacją naprawy oraz kwoty 25.731,97 zł tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego zgodnie z umową najmu (pismo, karta 36 akt sprawy).

31 Ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu marki (...) o nr rej. (...) oraz doprowadzenia go do stanu przed szkodą z zastosowaniem naprawy zgodnie z wytycznymi producenta pojazdu wynosił 32.602,45 zł brutto (w tym Vat 6.096,39) (opinia biegłego, karty: 94-97 akt sprawy). Użyczony pojazd zastępczy (...) nie jest pojazdem klasy pojazdu uszkodzonego. Ceny najmu pojazdu w klasie pojazdu uszkodzonego w okresie powstałej szkody zawierały się w kwocie do 410 zł netto za dobę. Uznając 8 godzinny dzień pracy technologiczny czas naprawy pojazdu wynosi 5 dni roboczych (opinia biegłego, karty: 94-97 akt sprawy).

32 Sąd Rejonowy rozważył, co następuje:

33 Data i okoliczności zdarzenia drogowego z dnia 23 stycznia 2021 roku z udziałem pojazdu marki (...) o nr rej. (...) oraz odpowiedzialność drugiego uczestnika zdarzenia za to zdarzenie, jak również legitymacja bierna i czynna procesowa – nie były przedmiotem sporu. Strona pozwana w tym zakresie nie zgłosiła żadnych zarzutów, w związku z czym Sąd nie prowadził postępowania dowodowego w zakresie powyżej wskazanym i dokonał ustaleń na podstawie dokumentów znajdujących się aktach sprawy, w tym w aktach szkody.

34 Pozwany kwestionował legitymację czynną powódki do dochodzenia pełnego odszkodowania wskazując, że pojazd w dniu powstania szkody objęty był współwłasnością w częściach ułamkowych.

35 Zgodnie z art. 209 k.c. przepisem każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Istotą czynności zachowawczych, jest ochrona wspólnego prawa. Czynność zachowawcza może mieć charakter czynności faktycznej, czynności prawnej, a przede wszystkim czynności procesowej (np. wystąpienie z powództwem). Czynności zachowawcze może wykonywać każdy ze współwłaścicieli indywidualnie, niezależnie od innych albo w porozumieniu z innymi współwłaścicielami. Istotą czynności zachowawczej w rozumieniu powołanego przepisu jest ochrona wspólnego prawa do przedmiotu współwłasności. Przesłanką istnienia samodzielnej legitymacji procesowej współwłaściciela jest więc zagrożenie lub naruszenie wspólnego prawa. Chodzi o utrzymanie rzeczy w stanie niepogorszonym lub przywrócenia jej do stanu poprzedniego. Samodzielne wykonywanie czynności zachowawczych przez współwłaściciela jest dopuszczalne w takim zakresie, jaki daje się pogodzić z korzyścią i interesem wszystkich współwłaścicieli. Konstrukcja upoważnienia każdego współwłaściciela do wszelkich czynności zachowawczych nie opiera się na przedstawicielstwie ustawowym jednego współwłaściciela przez drugiego, tylko na wzajemnej reprezentacji interesów jednych współwłaścicieli przez drugich. Charakterystyczną cechą tej wzajemnej reprezentacji jest to, że współwłaściciel podejmuje czynność zachowawczą w imieniu własnym, ale w interesie wszystkich.

36 W doktrynie i judykaturze nie ma jednolitego stanowiska co do uznania (bądź nie) czynności polegających na dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych za należące do kategorii czynności zachowawczych, o których mowa w art. 209 k.c. Sąd Rejonowy składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi jednak na stanowisku, że powód jako współwłaściciel samochodu uszkodzonego wskutek wypadku jest legitymowany do dochodzenia całości należnego odszkodowania. Podstawową funkcją odszkodowania jest funkcja kompensacyjna. Odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Zatem dochodzenie roszczeń odszkodowawczych niewątpliwie zmierza do zachowania wspólnego prawa. Nie stanowi ku temu przeszkody okoliczność, iż roszczenie odszkodowawcze jest roszczeniem podzielnym. W uchwale z 15 listopada 2018 roku wydanej w sprawie III CZP 50/18 Sąd Najwyższy stwierdził wyraźnie, że nie można zgodzić się z tezą, iż roszczenia pieniężne, niezależnie od ich podstawy faktycznej i prawnej, nie będą podpadały pod przepis art. 209 k.c. tylko dlatego, że świadczenia z tego tytułu są podzielne w znaczeniu określonym w art. 379 § 1 k.c. W wielu bowiem wypadkach dochodzenie roszczenia pieniężnego dotyczącego rzeczy wspólnej w całości przez jednego ze współwłaścicieli będzie kwalifikowane jako czynność zachowawcza i z tego punktu widzenia zasadnicze znaczenie ma tylko to, czy dochodzenie takiego roszczenia ma na celu przywrócenie stanu sprzed uszkodzenia, czy pogorszenia rzeczy, a w konsekwencji ochronę wspólnego prawa.

37 W wyroku z 27 października 1971 roku, wydanym w sprawie I CR 477/71, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że art. 209 k.c. nie może dotyczyć dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za będącą przedmiotem współwłasności rzecz utraconą, skoro utrata jest przeciwieństwem zachowania i wobec utraty rzeczy bezprzedmiotowe jest zachowanie wspólnego (dla współwłaścicieli) do niej prawa. W wyroku z 9 czerwca 1998 roku, wydanym w sprawie II CKN 792/97, Sąd Najwyższy stwierdził natomiast, nie dotyczy to przypadku, gdy współwłaściciel rzeczy (nieruchomości) dochodzi na swoją rzecz całego odszkodowania pieniężnego za szkodę polegającą na zniszczeniu jej części składowych (drzew rosnących na nieruchomości). W takim przypadku nadal istnieje przedmiot współwłasności i odszkodowanie przyznanie za zniszczenie jej części składowych - nawet jeżeli nie jest możliwie przywrócenie stanu sprzed wyrządzenia szkody - może i powinno służyć takiemu nowemu zagospodarowaniu nieruchomości, które prowadziłoby do usunięcia lub zminimalizowania skutków wyrządzonej szkody.

38 Analiza powyższych rozstrzygnięć prowadzi do wniosku, że nie stanowi czynności zachowawczej dochodzenie odszkodowania za rzecz utraconą rozumianą jako rzecz, która uległa unicestwieniu, całkowitemu zniszczeniu, straciła swój materialny byt. W ocenie Sądu Rejonowego nie można utożsamiać „szkody całkowitej” w pojeździe z utratą rzeczy. Ustalenie, że szkoda w pojeździe ma charakter ,,całkowitej” nie oznacza, że samochód przestał fizycznie istnieć i nie ma możliwości jego naprawy, a jedynie, że owa naprawa jest ekonomicznie nieuzasadniona. Skutkuje to tym, że zgodnie z art. 363 k.c. roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu, a górną granicą odszkodowania jest wartość pojazdu przed wypadkiem. Nie wyklucza natomiast podjęcia przez współwłaścicieli decyzji o naprawie po uzupełnieniu odszkodowania o środki własne lub zmniejszeniu faktycznych kosztów naprawy poprzez zastosowanie używanych czy nieoryginalnych części lub wkład własnej bądź tańszej robocizny. Uszkodzony pojazd, niezależnie od zakresu uszkodzeń, nadal stanowił przedmiot współwłasności. Stąd dochodzenie roszczeń odszkodowawczych, także w przypadku ,,szkody całkowitej” może być traktowane jako czynność zachowawcza w rozumieniu art. 209 k.c. (wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z 24 sierpnia 2016 roku, sygn. I Ca 324/16; wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 18 stycznia 2017 roku, sygn. III Ca 1851/16). Mając na uwadze powyższe – Sąd uznał zarzut braku legitymacji procesowej czynnej do dochodzenia pełnej kwoty odszkodowania - za nieuzasadniony.

39 Podstawę prawną niniejszego powództwa, stanowią przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1152 ze zm.). Zgodnie z art. 4 w/w ustawy ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Stosownie natomiast do treści art 13 ust. 2 ustawy w obowiązkowych ubezpieczeniach OC odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (art. 22 ust. 1 powołanej ustawy). I tak zgodnie z art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia OC ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Sprawca szkody ponosi odpowiedzialność za zdarzenie komunikacyjne wywołujące szkodę na zasadach ogólnych o których mowa w art. 436 § 2 k.c. oraz według zasad określonych w art. 363 k.c., a w wypadku odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń - według zasad określonych w § 2 tego przepisu – a zatem w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wyłącznym sposobem naprawienia szkody jest odszkodowanie pieniężne.

40 W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skoro odszkodowanie pieniężne ma pełnić taką samą funkcję jak przywrócenie do stanu poprzedniego, to jego wysokość powinna pokryć wszystkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki niezbędne dla przywrócenia stanu poprzedniego uszkodzonego pojazdu. Przywrócenie stanu poprzedniego uszkodzonego pojazdu wiąże się z reguły z koniecznością wymiany elementów, które uległy zniszczeniu. Ze względu na okoliczność, że niejednokrotnie części pojazdu, uszkodzonego w trakcie zdarzenia wyrządzającego szkodę, były eksploatowane już przez określony czas, powstaje kwestia, na czym ma polegać przywrócenie do stanu sprzed wyrządzenia szkody. W szczególności, czy przywrócenie do stanu poprzedniego uzasadnia użycie nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. Z punktu widzenia ubezpieczyciela sprowadza się to do zagadnienia, czy kwota, którą ma wypłacić poszkodowanemu, może być zmniejszona o tyle, o ile mniejsza jest wartości części i materiałów starych od wartości części i materiałów nowych, które mają je zastąpić w trakcie naprawy. Skład powiększony Sądu Najwyższego uchwałą z dnia 12 kwietnia 2012 roku, wydaną w sprawie III CZP 80/11 rozstrzygnął, że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest na żądanie poszkodowanego do wypłaty, w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. Jeżeli ubezpieczyciel wykaże, że prowadzi to do wzrostu wartości pojazdu, odszkodowanie może ulec obniżeniu o kwotę odpowiadającą temu wzrostowi. Sąd Najwyższy uznał w wyniku wykładni art. 361 § 2 i art. 363 § 2 k.c., że ubezpieczyciel, w ramach umowy o odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, powinien ustalić odszkodowanie w kwocie, która zapewnia przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia wyrządzającego szkodę jako całości. Przywrócenie do takiego stanu oznacza, że pojazd ma być sprawny technicznie i zapewnić poszkodowanemu komfort jazdy, w takim stopniu, jak przed zdarzeniem. Jeżeli w tym celu należy wymienić uszkodzoną część, to niewątpliwie jest to normalne następstwo działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Przy założeniu, że nie da się jej naprawić w taki sposób, aby przywrócić ją do stanu sprzed zdarzenia wyrządzającego szkodę, część ta musi zostać zastąpiona inną nową częścią. W takiej sytuacji zakład ubezpieczeń powinien ustalić wysokość odszkodowania z uwzględnieniem cen części nowych, skoro bowiem chodzi o przywrócenie do stanu poprzedniego pojazdu jako całości, to nie ma co do zasady znaczenia, że w miejsce części starych wmontowano części nowe. W szczególności nie ma żadnych podstaw prawnych, aby zawsze odrębnie oceniać wartość części i jeżeli części stare były już w chwili wypadku częściowo zużyte, z tego powodu obniżać należne odszkodowanie za przywrócenie do stanu poprzedniego całego pojazdu. Sąd Najwyższy zauważył, że nie można z góry wykluczyć, iż zamontowanie podczas przywracania do stanu poprzedniego nowych części spowoduje wzrost wartości pojazdu jako całości. Jeżeli wymianie podlegały części już znacznie wyeksploatowane i przestarzałe technicznie, a jednocześnie stanowiące znaczną część wartości całego pojazdu, to może się okazać, że w konkretnym przypadku wartość pojazdu po naprawie wzrośnie. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża ubezpieczyciela. Ponadto, warto zwrócić uwagę na to, że zgodnie z orzecznictwem wysokość odszkodowania nie zależy od ulg i rabatów możliwych do uzyskania przez poszkodowanego od podmiotów współpracujących z ubezpieczycielem (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2024 r. w sprawie III CZP 142/22).

41 W uchwale z dnia 24 września 2025 roku, wydanej w sprawie III CZP 32/24 Sąd Najwyższy potwierdził, że szkoda w pojeździe rozliczana z OC komunikacyjnego ma charakter statyczny, to oznacza, że ubezpieczyciel powinien wyceniać szkodę na dzień zdarzenia, poszkodowany może otrzymać odszkodowanie wyliczone na tzw. kosztorys i nie musi dokonywać naprawy. Kosztorys taki powinien uwzględniać VAT i nie powinien być automatycznie pomniejszany przez ubezpieczycieli o rabaty i upusty przez nich wynegocjowane z dostawcami usług.

42 Sąd Najwyższy potwierdził, że fakt dokonania lub zaniechania naprawy pojazdu nie ma znaczenia dla oceny wysokości odszkodowania. Wysokość odszkodowania ma odpowiadać zasadzie pełnej kompensacji szkody. Przyjęcie dynamicznej koncepcji szkody przyczyniło się do szeregu praktycznych problemów i sporów. W związku z tym Sąd Najwyższy przychylił się do powrotu do stosowania koncepcji szkody statycznej w pojeździe. Ponadto obowiązek wypłaty odszkodowania w ciągu 30 dni od dnia zgłoszenia szkody stoi w sprzeczności z dynamiczną koncepcją szkody. Różnicowanie sytuacji poszkodowanych w zależności od podjętych przez nich działań narusza konstytucyjną zasadę równego traktowania.

43 W braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W powyższych granicach mieści się także zwrot wydatków poniesionych na wynajęcie samochodu zastępczego. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 17 listopada 2011 roku sygn. akt III CZP 5/11 odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego nie służącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Stratą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. są objęte także te wydatki, które służą ograniczeniu negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia (zniszczenia) pojazdu. Negatywnym następstwem majątkowym jest utrata możliwości korzystania z rzeczy. W związku z powyższym na pozwanym ciąży obowiązek pokrycia straty związanej z korzystaniem przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego, jednakże przyjmuje się w judykaturze, że obowiązek ten dotyczy kosztów faktycznie poniesionych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 roku, w sprawie III CZP 20/17 zajął stanowisko, iż wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela korzystania z takiego pojazdu, są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechaniczny, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

44 Ponieważ spór pomiędzy stronami dotyczył zarówno kosztów naprawy pojazdu marki (...) o nr rej. (...) powstałych w wyniku zdarzenia z dnia 23 stycznia 2021 roku jak i kosztów najmu pojazdu zastępczego, ustalenie powyższych okoliczności wymagało wiadomości specjalnych. Z tego względu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, który miał ustalić ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy przedmiotowego pojazdu, technologiczny czas jego naprawy, a także stawki rynkowe najmu pojazdu zastępczego należącego do segmentu, do którego przynależał ww. pojazd (postanowienie z dnia 11 czerwca 2024 roku, karta 85 akt sprawy).

45 Jak wynika z opinii biegłego kwota przyjęta ostatecznie przez pozwanego jako koszt naprawy pojazdu marki (...) o nr rej. (...), nie jest kwotą wystarczającą do pokrycia kosztów przywrócenia tego pojazdu do stanu sprzed szkody. Biegły wskazał szczegółowy zakres naprawy, a w opinii uzupełniającej odniósł się do zarzutu strony pozwanej w zakresie zasadności lakierowania nakładki dolnej zderzaka tylnego oraz fakt niezastosowania przez biegłego tzw. ubytku wartości rynkowej tłumika uszkodzonego. Biegły wskazał ( karta 137 verte, że lakierowanie nakładki zderzaka tylnego zostało zastosowane na podstawie dokumentacji zdjęciowej akt szkodowych, a na zdjęciach uszkodzenie jest widoczne. Ekonomiczny oraz uzasadniony koszt naprawy pojazdu marki (...) o nr rej. (...) oraz doprowadzenia go do stanu przed szkodą z zastosowaniem naprawy zgodnie z wytycznymi producenta pojazdu wynosił 32.602,45 zł brutto (w tym Vat 6.096,39). Biegły wykonał kosztorys naprawy w oparciu o ceny części nowych oryginalnych. Wskazał również, że badania powłok lakierowych nie wykazały wcześniejszych napraw zatem zastosowanie nowych oryginalnych elementów do naprawy było zasadne.

46 W przedmiocie uzasadnionych kosztów i okresu najmu pojazdu zastępczego biegły stwierdził, że użyczony pojazd marki (...) nie był pojazdem klasy pojazdu wypożyczonego, a ceny w klasie pojazdu uszkodzonego w okresie powstałej szkody zawierały się w kwocie do 410 zł netto. Najem wiąże się z długością okresu, a uznaje się , że w okresie powyżej 10 dni zmniejsza się stawka najmu i średnia wartość po takim okresie zawierała się w kwocie do 310 zł netto. Uznając 8 godzinny dzień pracy technologiczny czas naprawy pojazdu według biegłego wynosił 5 dni roboczych. Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego, jakoby powódka przyczyniła się do zwiększenia szkody nie przyjmując propozycji wynajęcia pojazdu u pozwanego. Należy wskazać, że w toku postępowania pozwany nie wykazał, że faktycznie dysponował pojazdem odpowiadającym potrzebom powódki i aby pojazd ten był realnie dostępny w czasie, gdy powódka zgłaszała zapotrzebowanie. Z zeznań świadka R. G.( protokół z rozprawy w dniu 19 grudnia 2025 roku karta 164 akt sprawy) wynikało, iż pozwany nie dysponował pojazdem zastępczym , a próby kontaktu z pozwanym nie doprowadziły do zapewnienia pojazdu. Pozwany poza swoimi twierdzeniami nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających faktyczną dostępność pojazdu w określonym czasie i na określonych warunkach. Odnosząc się do zasadnego okresu najmu Sąd przyjął, że obejmuje on czas niezbędny do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Zgodnie z opinią technologiczny czas naprawy wynosił 5 dni roboczych. Jak wynika z akt szkody jeszcze w dniu 17 marca 2021 roku pozwany sporządził kolejny kosztorys ( str. 6 w pliku „akta 4” akt szkody – karta 89 akt sprawy) na kwotę wyższą aniżeli w datowanym na 11 lutego 2021 roku ( str. 23 w pliku „akta 4” akt szkody – karta 89 akt sprawy), a zatem dopiero po wypłacie odszkodowania w kwocie wskazanej w kalkulacji z dnia 17 marca 2021 roku poszkodowany mógłby przystąpić do naprawy pojazdu. Uwzględniając zatem okoliczności organizacyjne towarzyszące procesowi likwidacji szkody Sąd uznał, że łączny okres 54 dni najmu pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę i nie był nadmierny w realiach niniejszej sprawy. Za zasadną Sąd uznał również stawkę najmu w wysokości 500 zł netto za dobę. Stawka ta zbliżona jest do stawek rynkowych wskazanych w opinii przez biegłego i nie odbiega od nich w sposób rażący. Tym samym nie można uznać tej stawki za wygórowaną.

47 W ocenie Sądu opinia biegłego nie budziła zastrzeżeń co sposobu jej sporządzenia, czy przedstawienia i treści sformułowanych w niej wniosków. W konsekwencji Sąd uznał opinię biegłego za w pełni przekonującą. Biegły w sposób logiczny i rzeczowy odniósł się o uwag do opinii. Wyjaśnienia pisemne złożone przez biegłego – Sąd uznał za przekonujące.

48 Mając na względzie powyższe, Sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 9.393,15 zł tytułem odszkodowania za koszty naprawy uszkodzonego pojazdu. Z opinii biegłego wynikało, że koszt naprawy był wyższy od tego wskazanego przez powódkę, a różnica między kwotą szkody wyliczoną przez biegłego a sumą dotychczas wypłaconą przez ubezpieczyciela przewyższała dochodzone roszczenie:

49 koszt naprawy biegły wyliczył na 32.602,45 zł netto. Po doliczeniu 50% VAT - 36.351,73 zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o wysokość wypłaty 18.625,30 zł zostaje 17.726,43 zł.

50 Wobec związania Sądu granicami żądania pozwu, niedopuszczalne było zasądzenie kwoty wyższej niż dochodzona, wobec czego orzeczono zgodnie z żądaniem powódki. W przedmiocie odszkodowania z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego Sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 25.731,97 zł uznając za zasadny najem pojazdu przez okres 54 dni z uwzględnieniem stawki 500 zł netto + 50% Vat. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy należnym powódce odszkodowaniem a dotychczas wypłaconą przez pozwanego kwotą.

51 O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., stosownie do którego jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Orzekając w powyższym zakresie Sąd miał na względzie unormowanie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003r. Nr 124, poz. 1152), który stanowi, że zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. W niniejszej sprawie zgłoszenie szkody nastąpiło w dniu 26 stycznia 2021 roku, a zatem od dnia 26 lutego 2021 roku pozwany pozostawał w opóźnieniu z wypłatą odszkodowania. W przedmiocie odsetek od kwoty odszkodowania należnej z tytułu najmu pojazdu zastępczego Sąd zasądził zgodnie z żądaniem powódki.

52 Przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c. statuuje podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu:

53 - zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca (merytorycznie albo formalnie i niezależnie od tego, czy ponosi winę w prowadzeniu procesu) zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu,

54 - zasadą kosztów celowych (niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony).

55 W tym zakresie należy ustalić, czy czynność wywołująca koszty była obiektywnie wymagana dla realizacji praw strony, czy i w jakiej wysokości poniesione koszty stanowiły konieczny wydatek. Termin "koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i obrony" nie jest precyzyjny. Celowość kosztów ustawodawca łączy z czynnością dochodzenia praw (przez stronę powodową) i celowej obrony (przez stronę pozwaną). Jakkolwiek pojęcie "niezbędności" podlega ocenie sądu, to jednak kosztów wymienionych w art. 98 nie można uznać za zbędne. Pod pojęciem kosztów postępowania cywilnego należy rozumieć więc wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania (względnie Skarb Państwa) w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego obejmują: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), podlegające zwrotowi wydatki sądowe, koszty mediacji, koszty związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, koszty zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i poniesione wydatki, w tym opłata skarbowa od pełnomocnictwa ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 roku, w sprawie III CZP 2/03). Mając na uwadze powyższe za koszty spełniające wskazane warunki, a poniesione przez powódkę, która spór wygrała – Sąd uznał: opłatę od pozwu – 1.757 zł, opłatę za czynności adwokackie, opłatę od pełnomocnictwa - 17 zł i wykorzystaną do wysokości 346,12 zł zaliczkę na poczet kosztów sporządzenia opinii. Opłatę za czynności pełnomocnika powódki Sąd ustalił na poziomie stawki minimalnej – na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. z 2023 roku Dz. U. 1964) – 1.800 zł. Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w sprawie, w której wskazane okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocnika powódki pozostawała na przeciętnym poziomie. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały powyżej wskazane okoliczności uzasadniające ustalenia stawek wynagrodzenia na poziomie wyższym. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie powołanych powyżej przepisów oraz art. 98 § 1¹ k.p.c.