Uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 8 sierpnia 2025 r., I C 449/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 8 sierpnia 2025 r., I C 449/23

Tekst

1 Sygn. akt I C 449/23 upr

Uzasadnienie

2 Powód M. J. w dniu 19 września 2022 r. (data nadania pozwu w placówce pocztowej) wniósł przeciwko (...) S.A. z siedzibą w S. pozew domagając się zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenia od strony pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych.

3 Powód podniósł, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w dniu 16 marca 2017 r. zawarł z M. S. umowę najmu pojazdu zastępczego, której przedmiotem był najem samochodu osobowego marki F. (...). Strony ustaliły stawkę dobową najmu na kwotę 200 zł netto (246 zł brutto). Najem trwał 54 dni. Łącznie koszt najmu wyniósł 13 284 zł. Powód nabył wierzytelność przysługującą poszkodowanemu wobec pozwanego ubezpieczyciela z tytułu odszkodowania w związku z koniecznością najmu samochodu zastępczego. Strona pozwana wypłaciła powodowi odszkodowanie z tego tytułu w wysokości 1045 zł, nie wskazując jednocześnie jaki okres najmu oraz jaka dobowa stawka najmu została przez pozwanego uznana za zasadną. Powód zaznaczył, że dochodzona kwota stanowi jedynie część roszczenia.

4 Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

5 Zakwestionowała przyjętą przez powoda stawkę oraz czas najmu, zarzuciła brak skorzystania przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego proponowanego przez stronę pozwaną. Wskazała, że zasadny okres najmu wynosił 11 dni, a stawkę za najem 95 zł brutto.

6 Strona powodowa w piśmie z dnia 9 września 2023 r. (k. 101) sprecyzowała żądanie pozwu wskazując, że dochodzone roszczenie obejmuje: za 7 dni najmu w wysokości po 65 zł (1-7 dzień), kolejne 43 dni najmu po 1 zł (8-50 dzień) oraz ostatnie 4 dni po 0,50 zł (51-54 dzień), co łącznie daje kwotę 500 zł.

7 Sąd zważył, co następuje (w trybie art. 505 ⁸ § 4 k.p.c.).

8 Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

9 Powód domagał się zapłaty od strony pozwanej jako ubezpieczyciela sprawcy szkody tytułem odszkodowania, do którego to roszczenia nabył uprawnienie na mocy cesji wierzytelności.

10 Umowa cesji skutkowała przejściem wierzytelności przysługującej pierwotnie poszkodowanemu na rzecz strony powodowej, zgodnie z art. 509 § 1 k.c., który stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Oznacza to, że wierzytelność, jaka przysługiwała poszkodowanemu z tytułu odszkodowania należnego od ubezpieczyciela sprawcy szkody w związku ze szkodą z dnia 15 marca 2017 r., przysługuje obecnie powodowi, który może dochodzić ich bezpośrednio od ubezpieczyciela.

11 Dla porządku należy zaznaczyć, że odpowiedzialność strony pozwanej podlegała ocenie na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz art. 822 § 1 k.c., zgodnie z którymi umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków, a ubezpieczyciel zobowiązany jest do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczony. Ponadto stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.

12 W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt odpowiedzialności strony pozwanej co do zasady za szkodę powstałą w związku ze zdarzeniem z dnia 15 marca 2017 r., na skutek którego doszło do uszkodzenia należącego do M. S. pojazdu marki H. (...). Bezsporna była zatem co do zasady odpowiedzialność strony pozwanej za szkodę obejmującą koszty najmu pojazdu zastępczego. Spór dotyczył wysokości tych kosztów, to jest wysokości dobowej stawki najmu oraz czasu najmu. Strona powodowa ustaliła wysokość odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego na kwotę 13 284 zł brutto, przyjmując stawkę dzienną wynajmu na kwotę 246 zł, natomiast strona pozwana wypłaciła mu kwotę 1045 zł, przyjmując stawkę dzienną wynajmu na kwotę 95 zł i uwzględniając okres najmu na 11 dni.

13 Odnosząc się w pierwszej kolejności do okresu trwania najmu pojazdu zastępczego Sąd za zasadny uznał okres najmu od 16 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r., to jest łącznie 30 dni. W tym zakresie Sąd oparł się przede wszystkim na dowodzie z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej i wyceny szkód w pojazdach P. F. w ostatecznej uzupełnionej wersji z 31 stycznia 2025 r. (k. 186-190). W opinii głównej z dnia 12 lipca 2024 r. biegły sądowy wskazał za zasadny czas najmu 44 dni, jednakże później opinia uległa uzupełnieniu przy uwzględnieniu, że naprawa pojazdu uszkodzonego na skutek zdarzenia mogła rozpocząć się dopiero po przesłaniu przez ubezpieczyciela kosztorysu w dniu 5 kwietnia 2017 r. W opinii uzupełniającej, przyjmując powyższe ustalenia, biegły przyjął uzasadniony czas najmu w wysokości 55 dni. Opinia uzupełniająca uległa jednak sprostowaniu z uwagi na omyłkę pisarską. Biegły skorygował niewłaściwe daty przyjęte w opinii i wskazał, że niezbędny czas likwidacji szkody z uwzględnieniem czasu na ustalenie sposobu likwidacji szkody na okres 30 dni. Biegły wskazał, że warsztat naprawczy otrzymał kosztorys w dniu 5 kwietnia 2017 r., zamówienie części nastąpiło w kolejnym dniu roboczym, natomiast dostarczenie części mogło zająć dwa dni, a więc dostarczenie musiałoby nastąpić w dniu 10 kwietnia 2017 r. Rozpoczęcie naprawy winno nastąpić w kolejnym dniu roboczym, a to jest 14 kwietnia 2017 r. Zgodnie z przyjętym powyżej algorytmem naprawa technologiczna przedmiotowego pojazdu ma trwać 3 dni robocze. Zakończenie naprawy powinno nastąpić zatem 14 kwietnia 2017 r.

14 Odnosząc się następnie do stawki najmu pojazdu zastępczego przypomnieć należy, iż w myśl art. 361 § 2 k.c., w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Szkoda jest rozumiana jako utrata lub zmniejszenie aktywów, bądź powstanie lub zwiększenie pasywów osoby poszkodowanej. Przy ustaleniu szkody stosuje się ogólne zasady prawa odszkodowawczego, choć odszkodowanie należne od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zawsze wypłaca się w pieniądzu. Zasadą jest całkowita kompensata doznanego uszczerbku, wykluczone jest jednak nieuzasadnione wzbogacenie poszkodowanego. Stosownie do art. 361 § 1 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (adekwatny związek przyczynowy). Normalny związek przyczynowy zachodzi wtedy, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajowym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest rezultatem typowym, w zwykłej kolejności rzeczy, a więc nie będącym rezultatem jakiegoś zupełnie wyjątkowego zbiegu okoliczności. Wypożyczenie samochodu zastępczego w niniejszej sprawie pozostawało w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym. Samochód poszkodowanego uległ uszkodzeniu, które wymagało naprawy i pozostawienia samochodu w tym celu w warsztacie naprawczym.

15 W sytuacji, w której ubezpieczyciel proponuje zorganizowanie pojazdu najmu zastępczego w stawce niższej od niezależnej wypożyczalni, to nieuzasadnione nieskorzystanie z tej oferty nie może prowadzić do obciążenia ubezpieczyciela obowiązkiem zwrotu poszkodowanemu kosztów poniesionych z tego tytułu przez poszkodowanego w wysokości przekraczającej koszty, które ubezpieczyciel by poniósł, gdyby doszło do skorzystania przez poszkodowanego z najmu organizowanego przez ubezpieczyciela. Oczywiście, poszkodowany nie jest obowiązany do wynajmu pojazdu za pośrednictwem ubezpieczyciela, ale za wynajmem pojazdu droższego na wolnym rynku muszą przemawiać pewne racjonalne i uzasadnione względy, np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrot pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji, itp. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018/6/56). Istnienie takich szczególnych względów decydujących o wyborze wypożyczalni droższej od proponowanej przez ubezpieczyciela winien wykazać powód, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Poszkodowany został przez stronę pozwaną poinformowany o możliwości najmu pojazdu zastępczego, jak również o stawkach najmu uwzględnianych przez towarzystwo ubezpieczeń w przypadku skorzystania z najmu za pośrednictwem innego podmiotu. Poszkodowany pomimo tej wiedzy nie skorzystał z oferty strony pozwanej. Co więcej, w związku z tym, że powód nabył od poszkodowanego wierzytelność z tytułu szkody w związku z utratą możliwości korzystania z uszkodzonego samochodu, od dnia 16 marca 2017 r. stał się w tym zakresie wierzycielem strony pozwanej. Wiązało się to nie tylko z nabyciem uprawnień do uzyskania odszkodowania, ale także z obowiązkiem współpracy z ubezpieczycielem (art. 354 § 2 k.c.) oraz minimalizacji szkody (art. 362 i art. 826 § 1 k.c.).

16 W myśl art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza stopnia winy. W sytuacji, gdy poszkodowany nie skorzystał z oferty najmu za pośrednictwem ubezpieczyciela bądź nie wynajął samochodu zastępczego w innej wypożyczalni, ale za wskazaną przez ubezpieczyciela kwotę, a wynajął pojazd za kwotę wyższą, to takie zachowanie poszkodowanego ocenić należy jako przyczynienie się do zwiększenia szkody (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018/6/56).

17 Najem samochodu zastępczego przez poszkodowanego trwał od dnia 16 marca 2017 r. Ubezpieczyciel poinformował poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego dnia 22 marca 2017 r. (k. 87). Wobec tego Sąd uznał, że do dnia 22 marca 2017 r. zasadna stawka najmu była stawka rynkowa, a od dnia następnego, to jest od 23 marca 2017 r. stawka za wynajem pojazdu zastępczego nie powinna być wyższa niż 95 zł brutto za dobę. W tym zakresie Sąd miał na uwadze, że pozwany ubezpieczyciel miał faktyczną możliwość zorganizowania poszkodowanemu samochodu zastępczego od współpracującej z ubezpieczycielem firmy, to jest od (...) Sp. z o.o. za cenę do 95 zł brutto za dobę (k. 67-68).

18 Strona powodowa w piśmie z dnia 9 września 2023 r. wskazała, że domaga się roszczenia: za 7 dni najmu w wysokości po 65 zł (1-7 dzień), kolejnych 43 dni po 1 zł (8-50 dzień) oraz ostatnich 4 dni po 0,50 zł (51-54 dzień), co łącznie dało kwotę roszczenia w wysokości 500 zł.

19 Skoro najem pojazdu zastępczego do czasu złożenia poszkodowanemu oferty wynajmu pojazdu przez ubezpieczyciela trwał 7 dni (od 16 do 22 marca 2017 r.), to żądane odszkodowanie za ten okres w kwocie 455 zł jest w całości zasadne (65 zł x 7 dni = 455 zł). Zakłada ono bowiem koszt najmu w wysokości 160 zł za dobę (przyznana przez stronę pozwaną stawka 95 zł powiększona o zgłoszone roszczenie w wysokości 65 zł za dobę), który nie przekracza stawki rynkowej, co wynika chociażby ze złożonych przez powoda wydruków ofert (k. 24-29), przewidujących stawki dobowe dla samochodów segmentu C od 180 zł do 246 zł. Jak wskazano powyżej, od 23 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r. zasadne było uwzględnienie stawki dobowej do kwoty 95 zł. Odszkodowanie w tej stawce dobowej strona pozwana wypłaciła powodowi za okres od 23 marca 2017 r. 26 marca 2017 r. Oznacza to, że należność powoda w tym zakresie została wypłacona przez ubezpieczyciela w całości, a tym samym żądanie obejmujące zapłatę kwot po 1 zł za dni od 23 marca 2017 r. 26 marca 2017 r. (łącznie za 4 dni) jest bezzasadne. Za kolejne dni uzasadnionego czasu najmu, to jest od 27 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r. (łącznie 19 dni) powód domagał się zapłaty po 0,50 zł za każdy dzień. Roszczenie to należy uznać za zasadne w całości (jak wskazano powyżej od 23 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r. zasadne było uwzględnienie stawki dobowej do kwoty 95 zł), co daje łącznie kwotę 9,50 zł (0,50 zł x 19 dni = 9,50 zł). Jak już podniesiono wcześniej zasadny czas najmu wynosił łącznie 30 dni, od 16 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r., a zatem roszczenie zapłaty po 0,50 zł za kolejne dni, wykraczające poza 14 kwietnia 2017 r. należy uznać za bezzasadne.

20 Reasumując roszczenie jest zasadne do kwoty 464,50 zł, w tym 455 zł za okres najmu od 16 do 22 marca 2017 r. oraz 9,50 zł za okres najmu od 27 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r. W pozostałym zakresie zgłoszone roszczenie należy uznać za bezzasadne jako wykraczające bądź poza zasadny czas najmu (30 dni od 16 marca 2017 r. do 14 kwietnia 2017 r., bądź poza uzasadnioną stawkę dobową najmu (95 zł od dnia 23 marca 2017 r.).

21 Żądanie odsetek za opóźnienie znajduje podstawę w art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odnośnie daty początkowej, od której mają być naliczane odsetki, Sąd zważył, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie, a w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W niniejszej sprawie szkoda w pojeździe została zgłoszona stronie pozwanej w dniu 15 marca 2017 r. Jednakże w odniesieniu do odszkodowania z tytułu poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego należy podnieść, że zobowiązanie do zapłaty odszkodowania w tym zakresie jest zobowiązaniem bezterminowym, w związku z czym przekształcenie go w zobowiązanie terminowe następuje stosownie do treści art. 455 k.c. w wyniku wezwania do spełnienia świadczenia. Roszczenie w tym zakresie zostało zgłoszone w dniu 8 maja 2017 r. poprzez doręczenie stronie pozwanej faktury obejmującej koszty najmu pojazdu zastępczego. Ustawowy 30-dniowy termin do zapłaty upłynął zatem 7 czerwca 2017 r. Wskazany okres był wystarczający do wydania decyzji przez ubezpieczyciela w tym zakresie. Wymagalność roszczenia powoda, a tym samym opóźnienie w spełnieniu świadczenia istniało zatem w dacie objętej żądaniem zasądzenia odsetek za opóźnienie.

22 Wobec powyższego Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 464,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty, o czym orzekł w punkcie 1. wyroku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, o czym orzekł w punkcie 2. wyroku.

23 O kosztach procesu sąd orzekł w punkcie 3. wyroku na podstawie art. 100 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów, przyjmując, że powód wygrał proces w 93%, a strona pozwana wygrała proces w 7% (powód domagał się zasądzenia kwoty 500 zł, a zasądzono kwotę 464,50 zł). Koszty poniesione przez strony wyniosły łącznie 1377,78 zł, z czego powód poniósł koszty w wysokości 1370,40 zł (opłata od pozwu 30 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 270 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł, oraz zaliczki na poczet opinii biegłego w łącznej wysokości 1053,40 zł – faktycznie powód wpłacił zaliczki w kwocie łącznie 1100 zł, ale wynagrodzenie biegłego wyniosło łącznie 1053,40 zł, co oznacza, że kwota 46,60 zł podlega zwrotowi powodowi jako nadpłacona na podstawie art. 80 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), natomiast strona pozwana poniosła wyłącznie koszty notarialnego poświadczenia zgodności dokumentu pełnomocnictwa z oryginałem w wysokości 7,38 zł. Powód powinien ponieść koszty w wysokości 96,44 zł (7% z 1377,78 zł). Różnica pomiędzy poniesionymi przez niego kosztami (1370,40 zł) a tymi, które powinny go obciążać (96,44 zł) wynosi zatem 1273,96 zł. Tę kwotę Sąd zasądził tytułem zwrotu kosztów procesu od strony pozwanej na rzecz powoda wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty zgodnie z art. 98 § 1¹ k.p.c.

24 Sędzia Jarosław Pokora

25 Sygn. akt I C 449/23 upr

26 Zarządzenia:

27 1) uzasadnienie odnotować;

28 2) odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć bez pouczenia pełnomocnikowi strony pozwanej;

29 3) wezwać pełnomocnika powoda do uiszczenia opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia wniosku;

30 4) zwrócić powodowi kwotę 46,60 zł z zaliczki zarejestrowanej jak na potwierdzeniu wpłaty (k. 155) – jako nadpłatę na podstawie art. 80 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych;

31 5) zaksięgować pozostałą część zaliczki (wpłaconej w kwocie 400 zł, zarejestrowanej jak na potwierdzeniu wpłaty - k. 155) do kwoty 353,40 zł na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju, ponieważ kwota ta tytułem wynagrodzenia biegłego została zarachowana ze środków Skarbu Państwa zamiast z zaliczki (wynagrodzenie biegłego wypłacone zgodnie z postanowieniem z 6 lutego 2025 r. - k. 168, zarządzeniem z 19 marca 2025 r. - k. 177);

32 6) kal. 14 dni lub z wpływem.

33 J., dnia 8 sierpnia 2025 r.

34 Sędzia Jarosław Pokora