Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2026 r., I C 816/25

wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2026 r., I C 816/25

Tekst

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 17 kwietnia 2026 r.

2 Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, I Wydział Cywilny w składzie:

3 Przewodniczący: asesor sądowy (...) Przybył

4 po rozpoznaniu

5 na posiedzeniu niejawnym

6 w dniu 17 kwietnia 2026 r.

7 w Ł.

8 sprawy z powództwa (...) Fundusz (...) spółki akcyjnej w F.

9 przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.

10 o zapłatę

11 I. Oddala powództwo

12 II. Kosztami procesu obciąża powoda w całości i zasądza od powoda na rzecz pozwanego 5417 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

13 asesor sądowy W. Ł.

Uzasadnienie

14 Powód (...) Fundusz (...) S.A. w F. wniósł o zasądzenie od (...) sp. z o.o. w Ł. kwoty 65.822,44 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 23 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

15 W uzasadnieniu powód wskazał, że jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa realizującą program „Tarcza Finansowa (...) dla (...)”. Pozwany złożył wniosek o udzielenie subwencji finansowej, składając wymagane oświadczenia, w wyniku czego strony zawarły w dniu 4 czerwca 2020 r. Umowę Subwencji, a powód wypłacił pozwanemu kwotę 395.169,00 zł. Powód podniósł, że na podstawie informacji uzyskanych od organów państwowych ustalono, iż pozwany przekazał nieprawdziwe dane, wobec czego część wypłaconej subwencji była nienależna i podlega zwrotowi. Zgodnie z § 3 ust. 6 Umowy Subwencji, w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń (...) jest uprawniony do żądania zwrotu całości lub części subwencji. W związku z powyższym powód skierował do pozwanego wezwanie do zapłaty należności dochodzonej pozwem.

16 W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty.

17 W uzasadnieniu pozwany wskazał, że roszczenie powódki jest niezasadne oraz przedawnione. Pozwany podniósł, iż dochodzone roszczenie związane jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, wobec czego znajduje zastosowanie trzyletni termin przedawnienia, który upłynął z dniem 31 grudnia 2023 r., podczas gdy pozew został wniesiony dopiero w dniu 21 lutego 2025 r. Pozwany wskazał, że już w dniu 1 lipca 2020 r. poinformował powódkę o korekcie deklaracji VAT za kwiecień 2020 r. oraz zwrócił się z pytaniem o możliwość dokonania korekty wniosku o subwencję poprzez zmianę miesiąca referencyjnego spadku obrotów z kwietnia 2020 r. na maj 2020 r. Następnie, zgodnie ze wskazaniami powódki oraz banku pośredniczącego, w dniu 14 lipca 2020 r. złożył korektę wniosku, która została przekazana do (...). Pozwany podniósł, że powódka nie zakwestionowała złożonej korekty, a w piśmie z dnia 7 października 2020 r. poinformowała, iż korekta nie wpływa na przyznanie subwencji ani jej wysokość, uznając sprawę za zakończoną. W ocenie pozwanego oznaczało to akceptację zmiany miesiąca referencyjnego oraz danych wskazanych w korekcie. Pozwany zarzucił również, że dochodzenie przez powódkę zwrotu subwencji po upływie ponad czterech lat, pomimo wcześniejszej akceptacji korekty i braku zgłaszania jakichkolwiek zastrzeżeń, stanowi nadużycie prawa podmiotowego oraz narusza zasady lojalności kontraktowej, uczciwości i zaufania stron. W konsekwencji pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.

18 W dalszym toku postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska.

STAN FAKTYCZNY:

19 (...) Fundusz (...) spółka akcyjna z siedzibą w F. (dalej jako: (...)) jest spółką Skarbu Państwa, której powierzono realizację programu rządowego „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm" (program). Programem objęci zostali przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców, będący mikro, małymi lub średnimi przedsiębiorcami, którzy spełniali określone w programie warunki.

20 (...) powstał 1 kwietnia 2016 r. w ramach planu na rzecz odpowiedzialnego rozwoju, wspierając zrównoważony rozwój, innowacyjność i cyfryzację. Jego funkcjonowanie reguluje ustawa z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju. Program „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” został przyjęty uchwałą Rady Ministrów z 5 stycznia 2021 r. i miał na celu ochronę rynku pracy oraz zapewnienie płynności finansowej w czasie pandemii (...)19. Program został powierzony do realizacji (...).

21 Program został zatwierdzony przez Komisję Europejską 23 grudnia 2020 r., a beneficjentami mogły przedsiębiorstwa zarejestrowane i działające w Polsce, które ucierpiały z powodu covid-19. Jednym z warunków było również posiadanie siedziby podatkowej w Europejskim Obszarze Gospodarczym, z wyjątkiem „rajów podatkowych”. Program był wcześniej promowany w mediach publicznych i Internecie.

22 okoliczności bezsporne

23 Powód (...) Fundusz (...) S.A. w F. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą między innymi w zakresie zarządzania funduszami, pozostałych form udzielania kredytów i zarządzania rynkami finansowymi.

24 Okoliczność bezsporna, a nadto dowód : wydruk KRS dot. powoda (k. 10-17)

25 Pozwany (...) sp. z o.o. w Ł. prowadzi działalność gospodarczą od 17 maja 2003 roku. Jako przedmiot działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności wskazano działalność związaną z towarowym transportem drogowym, przeładunek, magazynowanie, przechowywanie towarów, działalność związana z pakowaniem, sprzedaż, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności, działalność agencji transportu, działalność rachunkowo-księgową.

26 dowód : wydruk z KRS dot. pozwanego (k. 18-20)

27 Na podstawie prawidłowej identyfikacji przedsiębiorcy oraz złożonych oświadczeń o spełnianiu warunków pozwalających na przystąpienie do programu, w dniu 4 czerwca 2020 r. doszło do zawarcia umowy subwencji finansowej numer (...) pomiędzy (...) S.A. w F. a (...) sp. z o.o. w Ł.

28 Pozwana zadeklarowała, że na dzień 31 grudnia 2019 r. zatrudniania 19 pracowników oraz skalę spadku obrotów gospodarczych o 51%. Wielkość obrotów gospodarczych w 2019 r. wyniosła 6.586.154,00 zł. Przedsiębiorca zawnioskował o subwencję finansową w kwocie 395.169,00 zł.

29 W umowie subwencji Spółka wybrała, by porównanie spadku obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) nastąpiło w ujęciu miesiąc do miesiąca (§ 1 ust. 7 Umowy). Spółka wybrała jako miesiąc referencyjny kwiecień 2020 r. (§ 1 ust. 5 i 6 Umowy).

30 W § 1 ust. 2 i 4 Umowy pozwana oświadczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 roku była małym przedsiębiorcą.

31 (...) mógł wypłacić przedsiębiorcy subwencję finansową w ramach Programu Rządowego – Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla mikro, małych i średnich firm na warunkach określonych w umowie. Subwencja była wypłacana w PLN. Maksymalna wysokość subwencji finansowej dla przedsiębiorców będących mikro przedsiębiorcami obliczana była jako iloczyn liczby pracowników zatrudnionych przez przedsiębiorcę oraz bazowej kwoty subwencji finansowej (§ 2 ust. 1 i 2 Umowy).

32 Zgodnie z § 2 ust. 8 umowy, (...) podjął decyzję o wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, jeśli przedstawione przez przedsiębiorcę dane przy zawieraniu niniejszej umowy znajdują potwierdzenie w informacjach uzyskanych przez (...) z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów, a Przedsiębiorca będzie spełniał warunki wypłaty subwencji finansowej określone w niniejszej umowie oraz oświadczenia złożone przez Przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą w związku z zawarciem niniejszej umowy będą prawdziwe.

33 Uprawnionym do udziału w programie tarczy finansowej był przedsiębiorca, który odnotował określony Regulaminem spadek obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży). Zgodnie z określonymi warunkami programowymi zawartymi w § 10 pkt 8 Regulaminu udzielić subwencji można wyłączenie Beneficjentowi, który m.in. odnotowuje spadek obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży), o co najmniej 25% w dowolnym miesiącu po 1 lutego 2020 r. w porównaniu do poprzedniego miesiąca lub analogicznego miesiąca ubiegłego roku.

34 Warunki programowe przewidywały trzy przedziały spadku przychodów uprawiające do wzięcia udziału w programie: i) spadek przychodów większy niż 25% ale mniejszy niż 50%, ii) spadek przychodów większy niż 50% ale mniejszy niż 75% i iii) spadek przychodów większy niż 75%. Wysokość maksymalnej subwencji finansowej dla małych i średnich przedsiębiorców, do której to kategorii zaliczał się pozwany, obliczana była jako % tak określonego spadku przychodów ze sprzedaży (obrotów gospodarczych). Dla przedziału 25 do 50% maksymalna subwencja finansowa wynosiła 4% przychodów ze sprzedaży w 2019 r. (§ 2 ust. 5 i 6 Umowy).

35 Zgodnie z § 2 ust. 7 Umowy po zawarciu Umowy (...) zweryfikuje na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez przedsiębiorcę i złożeniu oświadczenia i podejmie decyzje o (i) wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, (ii) wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub (iii) odmowie wypłaty subwencji finansowej. Spółka zaakceptowała, że w wyniku zweryfikowania danych i oświadczeń (...) mógł podjąć ww. decyzje.

36 Zgodnie z § 3 ust. 6 Umowy do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę, (...) mógł kontrolować prawidłowość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie, (...) mógł podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w sposób pozwalający Przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji (...).

37 Zgodnie z § 4 ust. 1 Umowy kwota subwencji finansowej była nieoprocentowana.

38 Decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej podejmował (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez przedsiębiorcę w terminie dziesięciu dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy (§3 ust. 4 umowy).

39 Prawa i obowiązki (...) oraz przedsiębiorcy związane z wypłaconą subwencją finansową określone były także w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla mikro, małych i średnich firm”, który był dostępny pod wskazanym w Umowie adresem internetowym. Przedsiębiorca oświadczył, że zapoznał się z Regulaminem, rozumie go i akceptuje jego treść (§ 11 ust. 4 umowy).

40 Zgodnie z § 12 ust. 4 Regulaminu (...) w celu weryfikowania prawdziwości oświadczeń złożonych przez Beneficjentów we wniosku, może pozyskiwać informacje od osób trzecich i organów administracji, w tym między innymi od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ministra Finansów oraz Krajowej Administracji Skarbowej.

41 Natomiast zgodnie z § 12 ust. 14 Regulaminu umowa subwencji finansowej wygasała z chwilą udostępnienia Beneficjentowi w bankowości elektronicznej decyzji o odmowie przyznania subwencji finansowej lub w przypadku całkowitego wykonania tej umowy przez (...) i Beneficjenta.

42 Zgodnie z § 16 ust. 1 Regulaminu (...) mógł przekazywać informacje dotyczące Regulaminu w formie komunikatów publikowanych na stronie www.pfrsa.pl. (...) stanowił zaś, że Regulamin stanowi integralną część Umowy w zakresie, w jakim strony w Umowie nie ustalą odmiennie swoich prawi i obowiązków.

43 Bezsporne, nadto dowód : regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym (...) wraz z zał. (k.21-41), umowa subwencji finansowej numer (...) wraz z zał. (k. 42-56)

44 W dniu 5 czerwca 2020 r. powód wydał decyzję o przyznaniu pozwanej subwencji finansowej w kwocie 395.169,00 zł, będącej całkowitą wnioskowaną przez pozwanych kwotą subwencji finansowej.

45 Środki zostały przekazane pozwanej w dniu 8 czerwca 2020 r.

46 dowód: decyzja w sprawie subwencji finansowej z 5 czerwca 2020 r. (k. 57), potwierdzenie przelewu (k. 58)

47 W dniu 1 lipca 2020 r. pozwana zwróciła się do powoda z pytaniem o możliwość dokonania korekty wniosku o subwencję finansową w ramach Tarczy Finansowej (...). Wskazała, że po złożeniu korekty deklaracji VAT za kwiecień 2020 r. spadek obrotów za ten miesiąc wynosił 49% zamiast pierwotnie wskazanych 51%. Jednocześnie podała, że spadek obrotów za maj 2020 r. w porównaniu do maja 2019 r. wyniósł 61% i zapytała, czy możliwe jest wskazanie maja 2020 r. jako miesiąca referencyjnego. Pozwana zaznaczyła, że zmiana ta nie wpłynęłaby na wysokość przyznanej subwencji.

48 W odpowiedzi uzyskała pozwana uzyskała informacje, że beneficjent subwencji winien zwracać się do powoda z zapytaniem za pośrednictwem Banku.

49 Pozwana w dniu 14 lipca 2020 r. złożyła za pośrednictwem Banku korektę do wniosku o subwencję.

50 Pismem z dnia 7 października 2020 r. powód, w odpowiedzi na zgłoszenie pozwanej, poinformował, że przy rozpatrywaniu wniosku o subwencję bierze pod uwagę dane znajdujące się w systemach informatycznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Finansów/Krajowej Administracji Skarbowej według stanu na dzień złożenia wniosku. Powód wskazał również, że obowiązek zwrotu subwencji dotyczy wyłącznie przypadków, gdy została ona przyznana na podstawie nieprawdziwych oświadczeń mających wpływ na uzyskanie subwencji lub jej wysokość. Jednocześnie powód stwierdził, że zgłoszone przez pozwaną rozbieżności nie wpłynęły na przyznanie subwencji ani na jej wysokość, wobec czego uznał zgłoszenie za zamknięte.

51 dowód: korespondencja mailowa (k. 102-106), odpowiedź na zgłoszenie z dnia 7 października 2020 r. (k. 107)

52 Decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. powód wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej w wysokości 50%. Na podaną wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu składały się: 25% związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej oraz 25% związane z utrzymaniem zatrudnienia przez 12 miesięcy.

53 Wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu części subwencji wyniosła 197.584,50 zł.

54 Wartość subwencji finansowej pozostająca do spłaty wynosiła 197.584,50 zł.

55 dowód: oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej (k. 59-51), decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z 6 lipa 2021 r. (k. 62), harmonogram spłaty (k. 63-64)

56 W dniu 18 sierpnia 2023 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej w odpowiedzi na wniosek (...) z 9 sierpnia 2023 r. o udostępnienie danych podatkowych, przekazał z systemów teleinformatycznych dane obejmujące daty korekt dokonanych przez oznaczonych beneficjentów rządowego programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla mikro, małych i średnich firm”.

57 dowód: odpowiedź Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (k. 68-70), korekta (k. 71)

58 Pismem z dnia 8 marca 2024 r powód wezwał pozwaną do zwrotu, nie później niż do dnia 22.04.2024 r., części otrzymanego wsparcia w wysokości 65.822,44 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi w przypadku bezskutecznego upływu wskazanego terminu. W uzasadnieniu podano, że skala spadku przychodów w wybranym przez Beneficjenta okresie ustalona przez (...) w oparciu o bazę danych Ministerstwa Finansów - kwalifikuje Beneficjenta do przedziału od 25% do 50%.

59 Powyższe wezwanie pozwana odebrała w dniu 12 marca 2024r.

60 dowód: przedsądowe wezwanie do zapłaty z 8 marca 2024r. (k. 65-66), potwierdzenie odbioru (k. 67)

OCENA DOWODÓW:

61 Powołany powyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, które zgodnie z art. 243 2 k.p.c. stanowią dowód w sprawie bez wydawania odrębnego postanowienia.

62 W przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie zakwestionowała autentyczności dokumentów prywatnych złożonych w niniejszym postępowaniu, ani też pochodzenia oświadczeń w nich zawartych od osób, które dokumenty owe podpisały. Nie było zatem powodów, dla których Sąd dokumentom tym miałby w jakimkolwiek zakresie odmówić autentyczności. Stanowiły one jedynie wyłącznie dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., które nie korzystają z domniemań zawartych w treści art. 244 k.p.c. (domniemania zgodności z prawdą oświadczeń w nich zawartych), jak ma to miejsce w przypadku dokumentów urzędowych a jedynie – poza domniemaniem autentyczności – korzystają z domniemania wyłączającego potrzebę dowodu, że osoba, która dokument podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1982 r., sygn. akt III CRN 65/82, LEX nr 8414). Materialna moc dowodowa dokumentu prywatnego zależy od jego treści merytorycznej, o czym rozstrzyga sąd zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 233; też K. Knoppek: Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 25 września 1985 r., sygn. akt IV PR 200/85, PiP 1988, nr 5). W ocenie Sądu całość powyższego materiału dowodowego zasługiwała na uznanie za materiał wiarygodny i mogący posłużyć jako podstawa dla dokonania ustaleń faktycznych.

OCENA PRAWNA:

63 Powództwo okazało się bezzasadne i jako takie zostało oddalone.

64 Co do zasady stan faktyczny nie był kwestionowany. Niesporny był fakt zawarcia przez strony Umowy subwencji, wypłata przez powoda kwoty subwencji pozwanemu, podjęcia przez powoda decyzji o zwolnieniu z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, jak również wezwania pozwanej do zwrotu części otrzymanej kwoty, wobec ustaleń następczej weryfikacji.

65 Sąd w kontekście sformułowanego przez powoda żądania, dokonał analizy treści złożonego przez pozwanego oświadczenia, jak również okoliczności poprzedzających jego złożenie i wykładni zapisów umownych oraz norm prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

66 Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny oraz stanowiska procesowe stron postępowania, rozważania prawne w niniejszej sprawie rozpocząć należy od kilku uwag natury ogólnej. Przede wszystkim wskazać należy, że zawarta przez strony umowa podlega reżimowi właściwemu dla umów prawa cywilnego. Kwalifikacja umowy o subwencję przyznawanej przez (...) była przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 października 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. I GSK 1154/21 wskazał, że Polski Fundusz (...) nie został wyposażony ani przez ustawę, ani też przez porozumienie wydane na podstawie przepisów ustawy do podejmowania czynności o charakterze władczym, a działania Funduszu polegające na odmowie prawa do wypłaty nie ma charakteru publicznoprawnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z tzw. prywatyzacją zadań publicznych, gdyż zadania administracji publicznej realizuje podmiot znajdujący się poza strukturami administracji. W ocenie NSA spostrzeżenie to nie oznacza jednak, że doszło tu również do wyposażenia (...) w możliwość działania w formie decyzji administracyjnej. Co więcej, należy dojść do wniosku, że nie doszło tu również do wyposażenia tego podmiotu w jakąkolwiek formę działania władczego w sferze stosunków administracyjnoprawnych. W dalszej części przywołanego orzeczenia NSA wskazał, że m.in. z Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym (...) Funduszu (...) wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że realizacja zadań publicznych następuje w tym przypadku w sferze stosunków cywilnoprawnych, bez wyposażenia (...) w jakiekolwiek kompetencje do działania władczego. Z przytoczonego stanowiska należy wywodzić istotne konsekwencje w sferze oceny roszczenia o zwrot świadczenia wypłaconego przez powodową spółkę na rzecz pozwanej. Jeżeli bowiem powódka zawierając umowę o subwencję, przyjmując i rozpatrując wniosek o udzielenie subwencji finansowej, a następnie wypłacając subwencję, nie działa w ramach uprawnień władczych charakterystycznych dla stosunków publicznoprawnych, to działa w sferze cywilnoprawnej i wówczas dla oceny jej roszczenia winny znaleźć zastosowanie nie tylko wskazane przez (...) zapisy Regulaminu (...), czy wskazane alternatywnie przepisy art. 415 k.c., jak również art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c., ale w pierwszej kolejności naczelne zasady prawa cywilnego odnoszące się do umów. Warto wskazać, że w cytowanym wyżej postanowieniu z 5 października 2021 r. NSA dostrzegł, że w przypadku umów o subwencję strony umowy nie korzystają tylko w pełni z zasady swobody kontraktowej, gdyż ostatecznie postanowienia umowy zdeterminowane są przede wszystkim postanowieniami Regulaminu. Inne zasady prawa cywilnego odnoszące się do prawa umów nie doznają jednak ograniczeń.

67 Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się wyłącznie do konieczności rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości określania spadku przychodu ze sprzedaży i określenia wysokości obrotów gospodarczych Pozwanego w miesiącu maj 2019 r. i 2020 r., oraz zgodności złożonych w tym zakresie przez Pozwanego oświadczeń, z obowiązującymi przepisami prawa i postanowieniami Regulaminu, przy uwzględnieniu zasady racjonalności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, z jednoczesnym kierowaniem się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 12 Prawa przedsiębiorców).

68 W niniejszym postępowaniu powód na gruncie § 3 ust. 6 umowy subwencji finansowej dochodził od pozwanego zapłaty kwoty 65.822,44 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi 23 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu częściowo wypłaconej subwencji. Stanowisko argumentowano w ten sposób, że po dniu zawarcia umowy subwencji nastąpiła korekta w rejestrze Ministerstwa Finansów w zakresie wysokości przychodów. Wskutek korekty wystąpiła rozbieżność w odniesieniu do oświadczeń złożonych przez beneficjenta (pozwanego) w ramach umowy subwencji finansowej, a stanem faktycznym z uwzględnieniem korekt. Beneficjent oświadczył, że skala spadku przychodów w wybranym przez niego okresie kwalifikowała go do przedziału 50%-75%. Skala spadku przychodów w wybranym przez beneficjenta okresie ustalona przez (...) w oparciu o bazę danych MF- kwalifikowała beneficjenta do przedziału 25%-50 %. W ocenie strony powodowej oznaczało to, że po dniu zawarcia umowy doszło do zmiany danych w rejestrze MF w zakresie wysokości przychodów wpływających na skalę spadku przychodów. W następstwie powyższego, w ocenie powoda, na podstawie § 3 ust. 6 umowy subwencji finansowej jest uprawniony do dochodzenia zwrotu w/w kwoty z uwagi na stwierdzenie nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie subwencji finansowej.

69 Jednocześnie strona pozwana kwestionowała roszczenie powoda w całości, wskazując, że co prawda doszło do wskazania niepoprawnych informacji i oświadczeń w umowie subwencji, jednakże pozwana dowiedziała się o tym po otrzymaniu środków subwencji, gdyż było to skutkiem otrzymanej korekty. Ponadto pozwana jak wykazała, zwróciła się do powoda z zapytaniem czy z uwagi na korektę deklaracji VAT za kwiecień winna składać korektę wniosku o subwencje, jednakże w odpowiedzi na zapytanie otrzymała informacje, że przy rozpatrywaniu wniosku o subwencję bierze pod uwagę dane znajdujące się w systemach informatycznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Finansów/Krajowej Administracji Skarbowej według stanu na dzień złożenia wniosku.

70 Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i poddania analizie przedłożonych dokumentów, w całości podzielił stanowisko strony pozwanej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z ww. analizy nie wynika, aby pozwana w oświadczeniach na etapie zawierania Umowy podała nieprawdziwe informacje, dlatego też wskazana przez powoda zarówno w uzasadnieniu pozwu, jak i w przedsądowym wezwaniu do zapłaty z dnia 8 marca 2024 r. podstawa żądania zwrotu subwencji finansowej (§ 3 ust. 6 Umowy) jest niezasadna. Nieprawdziwe, mogłyby być oświadczenie nieprawdziwe w chwili jego złożenia, tj. na datę jego złożenia. Powód nie uprawdopodobnił na jakiej podstawie przyjął, że pozwani ubiegając się o subwencję podali nieprawdziwe (nieprawidłowe) informacje we wniosku, konieczne do udzielenia subwencji. Ponadto należy wskazać, że pozwana nie pozostała bierna na zmianę stanu faktycznego i po uzyskaniu korekty deklaracji VAT za kwiecień 2020 chciała dokonać korekty wniosku o subwencje.

71 Zachowanie powoda w ocenie Sądu niewątpliwie podważa również zaufanie obywatela do państwa. Uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie naruszałoby bezpieczeństwo prawne jednostki, dawałoby przywilej władzy w związku z naruszeniem zasady jednoznaczności prawa i faktycznie prowadziłoby do pozbawienia pozwanego uprawnień nabytych. Wszystkie powyższe zasady wywodzone są z art. 2 Konstytucji RP stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym. Zasada zaufania obywatela do państwa ma podstawowe znaczenie dla normatywnej treści klauzuli państwa prawnego. Jest ona oczywistą cechą demokratycznego państwa prawnego, bowiem „demokratyczne państwo prawne oznacza państwo, w którym chroni się zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa". Zasada ta oznacza przede wszystkim konieczność ochrony i respektowania praw słusznie nabytych i ochrony interesów w toku (por. m.in. orzeczenie TK z 2 marca 1993 r., K 9/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 6). Jednocześnie obejmuje zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji normatywnych, które są niewykonalne, stanowią złudzenie prawa i w konsekwencji jedynie pozór ochrony tych interesów majątkowych, które są funkcjonalnie związane z treścią ustanowionego prawa podmiotowego" (wyrok z 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK-A 2002, Nr 7, poz. 97).

72 Zasada lojalności państwa względem obywateli, ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, "by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny" ( wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 29). Opierają się one zatem na pewności prawa, czyli takim zespole cech przysługujących prawu, które gwarantuje jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiając jej decydować o swoim postępowaniu na podstawie pełnej znajomości przesłanek działania organów państwa, a zarazem znajomości konsekwencji prawnych, jakie postępowanie to może za sobą pociągnąć (zob. wyroki TK z: 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138; 19 listopada 2008 r., KP 2/08, OTK-A 2008, Nr 9, poz. 157; 20 stycznia 2009 r., P 40/07, OTK-A 2009, Nr 1, poz. 4; 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK-A 2010, Nr 2, poz. 15).

73 Koniecznym wymogiem realizacji zasady zaufania jest zagwarantowanie bezpieczeństwa prawnego. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych ( wyrok TK z 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138). Chodzi przy tym o pewność prawa nie tyle w rozumieniu stabilności przepisów, co w aspekcie pewności tego, że na podstawie obowiązującego prawa obywatel może kształtować swoje stosunki życiowe. W tym kontekście zasada ta wykazuje pewne podobieństwo do znanej z prawa prywatnego i międzynarodowego zasady nakazującej dotrzymywania zawartych umów.

74 Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu niniejsze powództwo podlegało oddaleniu w świetle art. 5 k.c.

75 Zgodnie treścią z art. 5 k.c., nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przywołany przepis reguluje instytucję nadużycia prawa podmiotowego, w ogólnym zaś kontekście określa zasadniczą regułę wykonywania praw podmiotowych ("czynienia ze swego prawa użytku"). Wykonywanie prawa podmiotowego jest przejawem możności postępowania uprawnionego w określony sposób i polega na dopuszczalnym zachowaniu się w określony przez normy prawne sposób. Takie zachowanie się uprawnionego przybierać może postać czynności prawnych lub faktycznych. Elementem pojęcia prawa podmiotowego jest możność postępowania, stąd z wykonywaniem prawa podmiotowego możemy mieć do czynienia zarówno wtedy, kiedy podmiot uprawniony podejmuje jakieś działania, jak i wtedy, gdy zachowuje się biernie i nie wykonuje żadnych działań. Przewidziana w przywołanym przepisie norma jest jednym z przejawów realizacji postulatu prawa słusznego (sprawiedliwego) i podstawą rekonstrukcji zasady słuszności jako zasady podstawowej prawa cywilnego. W przepisie tym ustawodawca uregulował ujemne konsekwencje (sankcję cywilnoprawną) będące następstwem zachowań naruszających normę prawną (zakaz z art. 5 k.c.) oraz określone normy (reguły postępowania w społeczeństwie) - moralne, etyczne i obyczajowe. Postulat prawa słusznego i zasady wykonywania praw podmiotowych określone zostały poprzez zawarcie w treści przepisu art. 5 k.c. klauzul generalnych odsyłających do zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa - jako kryteriów sądowej oceny nadużycia prawa podmiotowego. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie, przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć reguły postępowania ludzkiego, niebędące regułami prawnymi i konstruowane na podstawie ocen o charakterze moralnym o dostatecznym stopniu utrwalenia w społeczeństwie. Zasady współżycia społecznego powinny być utożsamiane z zasadami etycznego postępowania (tak w wyroku z 18.12.2019 r., sygn. V ACa 110/19). W ocenie Sądu, objęte pozwem w niniejszej sprawie roszczenie powódki tak sformułowane zasady narusza, a wniesione powództwo należy ocenić jako nadużycie prawa. Po weryfikacji przez (...) wniosku pozwanych, strony zawarły umowę subwencji, na podstawie której (...) przyznała i wypłaciła pozwanym całą wnioskowaną kwotę subwencji. Dopiero na późniejszym etapie powód powołał się na korektę, która miała wynikać z rejestru w Ministerstwie Finansów. Nie można przy tym stracić z pola widzenia faktu, że celem programu i wypłacenia subwencji było udzielenie pomocy finansowej branżom dotkniętym skutkami pandemii C.-19, w szczególności utrzymanie przez przedsiębiorców zatrudnienia pracowników (nie zaś doprowadzanie tych przedsiębiorców do stanu upadłości). Istotne jest przy tym, w toku niniejszego postępowania nie budziło wątpliwości, że pozwana spółka wykorzystała przyznaną subwencję właśnie na te cele. W konsekwencji spełniony został cel, dla którego sporne świadczenie zostało ustanowione i przyznane pozwanej. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie ma wątpliwości, że pozwana działała w zaufaniu do opublikowanych przez (...) informacji oraz że otrzymaną subwencję będzie mogła rozliczyć zgodnie z umową, o co zresztą wnioskowała. Stosując się do przedstawionych przez (...) jeszcze przed złożeniem wniosku o udzielenie subwencji informacji, a następnie postanowień zawartej umowy, pozwana miała prawo oczekiwać, że powódka nie będzie żądała zwrotu przyznanego świadczenia, zarzucając złożenie nieprawdziwych oświadczeń. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nawet gdyby uznać, że zaistniały przewidziane w umowie przesłanki do zwrotu kwoty subwencji, roszczenie powódki należało uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

76 Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt I sentencji.

KOSZTY PROCESU:

77 O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1, 1¹ i 2 k.p.c. i obciążył nimi powoda w całości, albowiem pozwana wygrała sprawę.

78 Na koszty procesu złożyły się 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

79 sędzia Michał Przybył