Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 25 czerwca 2026 r., VI U 632/25

wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 25 czerwca 2026 r., VI U 632/25

Tekst

1 Sygn. akt VI U 632/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 25 czerwca 2026 roku.

3 Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski

6 Protokolant starszy protokolant sądowy Aleksandra Łaszuk

7 po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2026 roku w Warszawie

8 na rozprawie

9 sprawy z odwołania N. C.

10 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w O.

11 o zasiłek pogrzebowy

12 1. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w O. z dnia 17 października 2025 roku, znak (...), w ten sposób, że przyznaje N. C. prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu 22 sierpnia 2025 roku S. C.;

13 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w O. na rzecz N. C. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

14 Sygn. akt VI U 632/25

Uzasadnienie

15 Decyzją z dnia 17 października 2025 roku, znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w O. odmówił N. C. prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu 22 sierpnia 2025 roku S. C..

16 W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w dniu zgonu syna N. C. przebywał na urlopie bezpłatnym.

17 (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w O. – akta organu rentowego)

18 Od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w O. z dnia 17 października 2025 roku N. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł odwołanie do tut. Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Nadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

19 (odwołanie – k. 1 – 2)

20 W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w O. wniósł o jego oddalenie.

21 (odpowiedź na odwołanie – k. 5)

22 W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.

23 Sąd ustalił, co następuje:

24 Od dnia 15 września 2022 roku N. C. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. w pełnym wymiarze czasu pracy.

25 (dowód z akt organu rentowego: zaświadczenie o zatrudnieniu)

26 W dniach od 10 do 31 sierpnia i od 1 do 20 września 2025 roku N. C. miał urlop bezpłatny.

27 (dowód z akt organu rentowego: wydruk z systemu informatycznego)

28 W dniu 22 sierpnia 2025 roku zmarł syn N. C., S. C., urodzony w dniu (...).

29 Do dnia śmierci S. C. nie pobierał świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

30 (dowód z akt organu rentowego: wniosek o zasiłek pogrzebowy, odpis skrócony aktu zgonu)

31 W dniu 27 sierpnia 2025 roku odbył się pogrzeb S. C..

32 N. C. w całości pokrył koszty pogrzebu w kwocie 4.150 zł, a zasiłek pogrzebowy nie został mu wypłacony z innego tytułu.

33 (dowód z akt organu rentowego: wniosek o zasiłek pogrzebowy, faktura VAT)

34 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, jak również Sąd nie widział powodów, aby podważać ich wiarygodność z urzędu.

35 Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego.

36 Sąd zważył, co następuje:

37 Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci: 1) ubezpieczonego; 4) członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2. Jak stanowi art. 77 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 4, są dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu.

38 Zgodnie z art. 4 pkt 13 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych użyte w ustawie określenie „ubezpieczony” oznacza osobę podlegającą ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak stanowi art. 7 pkt 8 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, okresami nieskładkowymi są okresy urlopu bezpłatnego. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.s.u.s. za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Jak stanowi art. 13 pkt 1 u.s.u.s., pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

39 Zgodnie z art. 174 § 2 KP okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

40 „W katalogu okresów nieskładkowych nie wymienia się urlopu bezpłatnego (art. 174 k.p.) udzielanego w czasie trwania stosunku pracy. W tym okresie zawieszeniu ulega ochrona ubezpieczeniowa, choć w dalszym ciągu trwa obowiązek ubezpieczenia, gdyż ustaje on dopiero w chwili ustania stosunku pracy (art. 13 pkt 1 ustawy o s.u.s.). W konsekwencji okresy urlopu bezpłatnego nie są wliczane do okresów ubezpieczenia […]” (K. Antonów [w:] R. Babińska-Górecka i in., Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, [w:] Emerytury i renty z FUS. Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech ustaw emerytalnych, wyd. I, Warszawa 2019, art. 7.).

41 W postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2017 roku w sprawie o sygn. akt I UK 304/16 Sąd Najwyższy wskazał, że w czasie urlopu bezpłatnego pracownik nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Jak bowiem wskazuje się w doktrynie, „Definicja pracownika sformułowana w art. 8 ust. 1 u.s.u.s. odbiega od sposobu rozumienia terminu »pracownik« przyjętego w Kodeksie pracy. […] Na odmienność sposobu rozumienia terminu »pracownik« przyjętego w Kodeksie pracy oraz w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje również art. 6 ust. 1 pkt 19 u.s.u.s., który korzystanie z urlopu wychowawczego czy pobieranie zasiłku macierzyńskiego (przysługującego przecież m.in. w trakcie urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego i urlopu ojcowskiego) traktuje jako odrębny tytuł obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Pozostawanie w zatrudnieniu pracowniczym nie stanowi również tytułu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w okresie korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego. W okresie urlopu bezpłatnego zawieszone zostają prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Pracownik nie świadczy wówczas pracy i nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. W okresie tym pracodawca jest zwolniony z obowiązku naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne” (K. Roszewska, M. Zieleniecki [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, art. 6.; por. również D. Dzienisiuk, P. Kostrzewa, M. Kozłowska, P. Ziółkowski [w:] M. Culepa i in., Komentarz do niektórych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych., LEX/el. 2013, art. 6.).

42 Do powyższy kwestii pośrednio odnosił się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 maja 2024 roku w sprawie o sygn. akt I USKP 25/24. Koniecznym jest jednak zauważenie, że w stanie faktycznym sprawy badano gotowość odwołującej do pracy, która nie mogła jej wykonywać z powodu przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Wobec tego należy przytoczyć tylko ten fragment uzasadnienia przedmiotowego wyroku, który jest adekwatny w niniejszej sprawie, i wskazać, że „W świetle art. 13 pkt 1 i 4 u.s.u.s. okresy pozostawania ubezpieczonego będącego pracownikiem na urlopie bezpłatnym czy zawieszenia pozarolniczej działalności gospodarczej powinny być traktowane jako okresy podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu, w trakcie których brak jest ochrony ubezpieczeniowej. […] Kluczowe […] znaczenie dla oceny podlegania pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego ma faktyczne istnienie więzi pracowniczej, na co składa się, po pierwsze, faktyczna realizacja obowiązków wynikających z umowy o pracę, po drugie, możliwość ich zakwalifikowania jako zatrudnienie pracownicze (wykazujące cechy wskazane w art. 22 § 1 k.p.) - wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 2021 r., II USKP 74/21, OSNP 2022 Nr 12, poz. 119”.

43 Upraszczając i przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że ubezpieczonym jest osoba podlegającą ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 4 pkt 13 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają pracownicy (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s.). Zatem co do zasady N. C. podlega tym ubezpieczeniom. Jednakże w przypadku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych okresy urlopu bezpłatnego są okresami nieskładkowymi (art. 7 pkt 8 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Nadto w czasie urlopu bezpłatnego pracownik nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (I UK 304/16). Wobec tego w okresie urlopu bezpłatnego, to jest w dniach od 10 sierpnia do 20 września 2025 roku, N. C. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W szczególności nie osiągał wynagrodzenia za pracę, z którego można by potrącić składki na ten cel. Tym niemniej, mimo że odwołujący nie podlegał tym ubezpieczeniom, to jednak – wobec trwającego nadal stosunku pracy w spornym okresie – nadal był ubezpieczonym w rozumieniu ww. art. 77 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

44 Idąc dalej, należy podkreślić, że zasiłek pogrzebowy nie przysługuje w razie śmierci jakiegokolwiek członka rodziny, lecz jedynie członka rodziny ubezpieczonego. Skoro zatem w spornym okresie odwołujący był ubezpieczonym w rozumieniu ww. art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to jego członek rodziny był członkiem rodziny ubezpieczonego w rozumieniu art. 77 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

45 Reasumując, wobec faktu śmierci dziecka pracownika przebywającego na urlopie bezpłatnym zasiłek pogrzebowy przysługuje. Z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych urlop bezpłatny nie pozbawia pracownika statusu osoby ubezpieczonej. Przebywając na tym urlopie, pracownik nadal formalnie pozostaje w stosunku pracy. Zatem zasiłek pogrzebowy przysługuje, sokoro dziecko zmarło w okresie, gdy rodzic posiadał tytuł do ubezpieczenia - czyli pozostawał w stosunku pracy, mimo skierowania na urlop bezpłatny.

46 Powyższe prowadzi do konkluzji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji Sąd – na podstawie ww. przepisów i art. 477¹⁴§ 2 KPC – zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w O. z dnia 17 października 2025 roku, znak (...), w ten sposób, że przyznaje N. C. prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu 22 sierpnia 2025 roku S. C..

47 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Przeciwnik odwołującego, jako strona przegrywająca sprawę w całości, obowiązany jest zwrócić odwołującemu poniesione koszty zastępstwa procesowego. Wysokość tych kosztów ustalono na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, który przewiduje stawkę minimalną w wysokości 360 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Z tego względu Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w O. na rzecz N. C. kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.