Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2024 r., IV Ka 1123/24
uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2024 r., IV Ka 1123/24
Uzasadnienie
1 Formularz UK 2
2 Sygnatura akt
3 IV Ka 1123/24
4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
5 1
6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
8 Wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2024 roku w sprawie M. W. oskarżonego o czyn z art. 233 § 1 k.k.
9 1.2. Podmiot wnoszący apelację
10 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
11 ☐ oskarżyciel posiłkowy
12 ☐ oskarżyciel prywatny
13 ☐ obrońca
14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
15 ☐ inny
16 1.3. Granice zaskarżenia
17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
18 ☐ na korzyść
19 ☒ na niekorzyść
20 ☒ w całości
21 ☐ w części
22 ☐
23 co do winy
24 ☐
25 co do kary
26 ☐
27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
28 1.1.2. Podniesione zarzuty
29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
30 ☒
31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
32 ☐
33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
35 ☐
36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
37 ☐
38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
40 ☐
41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
42 ☐
44 ☐
45 brak zarzutów
46 1.4. Wnioski
47 ☒
48 uchylenie
49 ☐
50 zmiana
51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami
52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
53 1.5. Ustalenie faktów
54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione
55 Lp.
56 Oskarżony
57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
58 Dowód
59 Numer karty
60 2.1.1.1.
61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione
62 Lp.
63 Oskarżony
64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
65 Dowód
66 Numer karty
67 2.1.2.1.
68 1.6. Ocena dowodów
69 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
70 Lp. faktu z pkt 2.1.1
71 Dowód
72 Zwięźle o powodach uznania dowodu
73 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
74 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
75 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
76 Dowód
77 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
78 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
79 Lp.
80 Zarzut
81 3.1.
82 Obrazy prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu, wyrażającą się w mylnym przyjęciu, że niewątpliwie fałszywe zeznania M. W. złożone w toku postępowania o sygn. 2011-1. (...).2022 Prokuratury (...) we W. dotyczyły okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia tego postępowania, a tym samym nie stanowiły dowodu w sprawie, przez co jego zachowanie nie wyczerpało znamion czynu zabronionego z art. 233 1 k.k. podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego
83 ☒ zasadny
84 ☐ częściowo zasadny
85 ☐ niezasadny
86 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
87 Zrzut zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy wskazał w uzasadnieniu wyroku, że odpowiedzialność karną generuje wyłącznie złożenie zeznań służących za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, co oznacza, że jeżeli świadek złoży wprawdzie fałszywe zeznania, lecz co do okoliczności nie mających znaczenia dowodowego, to nie ponosi odpowiedzialności z art. 233 k.k. Pogląd wyrażony przez Sąd Rejonowy jest w znacznej mierze uproszczony i nie znajduje prostego zastosowania w niniejszej sprawie. Otóż M. W. został oskarżony o popełnienie czynu z art. 233 § 1 k.k., który miał polegać na zeznaniu nieprawdy oraz zatajeniu prawdy. O ile rozumienie znamienia zeznania nieprawdy nie nastręcza trudności, o tyle drugie znamię czasownikowe „zataja” rodzi pewne trudności interpretacyjne. Sedno zagadnienia sprowadza się do tego, czy jawną deklarację o odmowie (chociażby bezpodstawnej) składania zeznań można utożsamić z "zatajeniem" prawdy, czy też do jej "zatajenia" dojść może jedynie w toku zachowania kompleksowego, stanowiącego połączenie działania z zaniechaniem. Taka kombinacja działania z zaniechaniem jest właśnie typowa dla przestępstwa określonego w art. 233 § 1 k.k., i to w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, w większości wypadków zachowanie przestępne, polegające na pozór jedynie na czynności pozytywnej, tj. na zeznaniu nieprawdy, ma - niejako "z drugiej strony zwierciadła" - komponentę zaniechania, tj. zatajenie prawdy. Sformułowanie ustawowe: "Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód (...) zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę" zawiera w tym drugim wypadku opis pewnej postaci zachowania się aktywnego, tj. składania zeznań, w toku którego występuje również pewna postać zaniechania, tj. nieprzedstawienia znanych sprawcy faktów - a więc zatajenia prawdy (por. L. Kubicki: Przestępstwo popełnione przez zaniechanie. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1975, s. 71). Zauważyć należy, że spójnik "lub", użyty w treści art. 233 § 1 k.k., oznacza - w przeciwieństwie do spójnika "albo" - nie tylko wzajemne wyłączanie się zdań równorzędnych albo części zdania, ale także ich możliwą wymienność i "współistnienie". Świadczy to o tym, iż ustawodawca miał świadomość tego, że obie formy zachowania nie wykluczają się. Przeciwnie, najbardziej typowa jest sytuacja, w której nie można precyzyjnie oddzielić jednej z tych form działania od drugiej, albowiem są one ze sobą immanentnie związane. Tak np. sprawca, zatajając prawdę w pewnym elemencie, może próbować "uwiarygodnić" swe zeznania podając okoliczności szczegółowe, które same w sobie są nieprawdziwe. Nie oznacza to, iżby odróżnienie obu form działania nie było celowe. Tak więc, jeśli fałsz zeznania polega przede wszystkim na eksponowaniu okoliczności nieprawdziwych (a więc na "dodawaniu" przez zeznającego obiektywnie i subiektywnie nieprawdziwych okoliczności), mamy do czynienia z "zeznaniem nieprawdy", jeśli zaś ów fałsz sprowadza się do świadomego i celowego przemilczenia pewnych okoliczności (a więc na "ujmowaniu" przez zeznającego okoliczności obiektywnie i subiektywnie prawdziwych) mamy do czynienia z "zatajeniem prawdy". Innymi słowy, fałszywe zeznanie może polegać na tym, że zawiera ono okoliczności, których nie było, bądź okoliczności, które były w rzeczywistości, ale w formie istotnie odmiennej, lub na tym, że przemilcza ono okoliczności bądź zaprzecza okolicznościom, które rzeczywiście były. Składanie zeznań polega zatem na przekazywaniu określonej treści intelektualnej. Złożenie zaś zeznania oznacza jego dotarcie do uprawnionego organu. Dopiero zawarcie w treści złożonego zeznania pewnej, przynajmniej minimalnej, puli informacji pozwala na stwierdzenie, iż uprawniony organ dysponuje określonej treści środkiem dowodowym (taką minimalną pulą informacji jest np. stwierdzenie: "nic w przedmiotowej sprawie nie wiem" lub "nie mam w sprawie nic do powiedzenia"). Natomiast odmowa, choćby najzupełniej bezpodstawna, złożenia zeznania jest zaprzeczeniem składania zeznania i nie prowadzi do pozyskania przez uprawniony organ środka dowodowego, ponieważ nie zawiera jakichkolwiek informacji o faktach podlegających udowodnieniu w konkretnej sprawie. Tylko bezpodstawne uchylenie się od złożenia zeznania nie jest "zatajeniem prawdy" w rozumieniu art. 233 § 1 k.k. ( por. Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 22 stycznia 2003 r. I KZP 39/02). Oświadczenie M. W. w toku przesłuchania w charakterze świadka, że nie ujawni wymaganych od przesłuchujących informacji, nie stanowiło uchylenia od złożenia zeznania, tylko zatajenie prawdy. W tej sytuacji rzeczą Sadu I instancji było rozważenie, czy oskarżony uczestniczący wówczas w postępowaniu jako świadek miał prawo samodzielnie decydować, co jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, a co nie i czy, w związku z tym miał prawo zataić informację o sposobie wejścia w posiadanie dokumentu, którym nie miał prawa dysponować tj. planu czynności śledczych podejmowanych w sprawie 2011-1.Ds.4.2022. Wyrażony przez Sąd Rejonowy pogląd, że oskarżony miał wówczas takie prawo oraz, że zatajenie prawdy nie realizowało znamienia ustawowego występku z art. 233 § 1 k.k., albowiem fakt przemilczenia dotyczył okoliczności nieistotnej dla postępowania jest nie do zaakceptowania. Gdy rzecz dotyczy faktów niełączących się ze zdarzeniem przestępnym, o nich świadek, co zrozumiałe, nie ma obowiązku informować przesłuchującego. Ale jeśli zostanie o taki fakt zapytany, musi udzielić zgodnej z prawdą odpowiedzi. Nie do świadka wszak należy ocena przydatności takich, czy innych informacji dla procesu karnego.( por. z uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2014 r. IV KK 82/14)
88 Reasumując Sąd Odwoławczy uznał, że Sąd Rejonowy dokonał bardzo powierzchownej analizy prawnej zachowania oskarżonego i wyprowadził błędne wnioski końcowe
89 Wniosek
90 O uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania
91 ☒ zasadny
92 ☐ częściowo zasadny
93 ☐ niezasadny
94 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
95 Z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności i treść art. 454 § 1 k.p.k. wniosek zasługiwał na uwzględnienie
96 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
97 4.1.
98 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
99 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
100 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
101 5.1.1.
102 Przedmiot utrzymania w mocy
103 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
104 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
105 5.2.1.
106 Przedmiot i zakres zmiany
107 Zwięźle o powodach zmiany
108 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
109 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
110 5.3.1.1.1.
112 Zwięźle o powodach uchylenia
113 5.3.1.2.1.
114 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
116 Zwięźle o powodach uchylenia
117 5.3.1.3.1.
118 Konieczność umorzenia postępowania
120 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
121 5.3.1.4.1.
122 Wydanie wyroku uniewinniające od popełnienia czynu z art. 233 § 1 k.k. w sytuacji nierozważenia wszystkich okoliczności ustalonych w sprawie.
124 Zwięźle o powodach uchylenia
125 Sąd Rejonowy bezkrytycznie uznał, że składający zeznania w charakterze świadka M. W. miał prawo samodzielnie decydować, o czym chce zeznawać, a na jakie okoliczności nie chce składać zeznań, które z okoliczności nie są istotne dla sprawy i, że w tym zakresie ma prawi zataić posiadane informacje. Jak przedstawiono wyżej M. W. przesłuchany w charakterze świadka miał obowiązek mówić prawdę, niczego nie ukrywając z tego co jest mu wiadome. Natomiast o tym, czy posiadane przez niego informacje są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy mógł decydować wyłącznie organ prowadzący postepowanie. Skoro przesłuchujący uznał, że dla postępowania jest istotne ustalenie, od kogo M. W. pozyskał plan czynności śledczych, którym nie miał prawa dysponować, to na świadku spoczywał obowiązek wyjawienia tych okoliczności.
126 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
127 Sąd Rejonowy raz jeszcze przeprowadzi postępowanie w całości i ustali, czy M. W. został prawidłowo pouczony o prawie do odmowy zeznań, prawie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania. Następnie Sąd dokona oceny, czy okoliczności, co do których M. W. jako świadek miał powiedzieć nieprawdę lub zataić prawdę miały lub mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ocenie organu prowadzącego postępowanie. Sąd Rejonowy ustali także, czy zachowanie oskarżonego zostało ewentualnie podjęte w warunkach art. 233 § 1 a k.k., bacząc, że przepis ten dodany został przez art. 7 pkt 13 lit. b ustawy z dnia 11 marca 2016 r. (Dz.U.2016.437) zmieniającej nin. ustawę Kodeks karny z dniem 15 kwietnia 2016 r. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Rejonowy weźmie pod uwagę zapatrywanie prawne przedstawione przez Sąd Odwoławczy w pkt. 3.1
128 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
129 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
130 Przytoczyć okoliczności
131 6. Koszty Procesu
132 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
133 Przytoczyć okoliczności
134 7. PODPIS
135 SSO Paweł Pomianowski SSO Jerzy Menzel SSO Krzysztof Głowacki
136 1.11. Granice zaskarżenia
137 Kolejny numer załącznika
138 1
139 Podmiot wnoszący apelację
140 Prokurator
141 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
142 Orzeczenia o winie
143 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
144 ☐ na korzyść
145 ☒ na niekorzyść
146 ☒ w całości
147 ☐ w części
148 ☐
149 co do winy
150 ☐
151 co do kary
152 ☐
153 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
154 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty
155 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
156 ☒
157 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
158 ☐
159 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
160 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
161 ☐
162 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
163 ☐
164 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
165 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
166 ☐
167 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
168 ☐
170 ☐
171 brak zarzutów
172 0.1.1.4. Wnioski
173 ☒
174 uchylenie
175 ☐
176 zmiana