Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 10 września 2024 r., VI Ka 655/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 10 września 2024 r., VI Ka 655/24

Tekst

1 Warszawa, dnia 2 września 2024 r.

2 Sygn. akt VI Ka 655/24

3 1

4 2WYROK

5 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 Przewodniczący:SSA (del.) Anna Kalbarczyk

8 protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska

9 4przy udziale prokuratora Katarzyny Skrzeczkowskiej

10 po rozpoznaniu dnia 2 września 2024 r.

11 5sprawy Z. S., syna R. i R., ur. (...) w miejscowości O.

12 6oskarżonego o przestępstwo z art. 255 § 1 kk, art. 190 § 1 kk

13 7na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, oskarżonego i jego obrońcę

14 8od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie

15 9z dnia 14 marca 2024 r. sygn. akt II K 846/22

16 I. uchyla wyrok w zaskarżonej części tj. co do czynu z pkt. I i V aktu oskarżenia i sprawę w tym zakresie przekazuje do Sądu Rejonowego w Legionowie do ponownego rozpoznania;

17 II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz r.pr. M. R. kwotę 840 zł, powiększoną o podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu Z. S. z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Uzasadnienie

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 VI Ka 655/24

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 3

23 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

24 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

25 Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II K 846/22 w sprawie Zbigniewa Stonogi

26 1.2 Podmiot wnoszący apelację

27 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

28 ☐ oskarżyciel posiłkowy

29 ☐ oskarżyciel prywatny

30 ☒ obrońca

31 ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☐ inny

33 0.11.3. Granice zaskarżenia

34 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

35 ☒ na korzyść

36 ☒ na niekorzyść

37 ☒ w całości

38 ☒ w części

39 ☐

40 co do winy

41 ☒

42 co do kary

43 ☐

44 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

45 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

46 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

47 ☒

48 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

49 ☐

50 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

51 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

52 ☒

53 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

54 ☒

55 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

56 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

57 ☒

58 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

59 ☐

60 art. 439 k.p.k.

61 ☐

62 brak zarzutów

63 0.11.4. Wnioski

64 ☒

65 uchylenie

66 ☒

67 zmiana

68 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

69 0.12.1. Ustalenie faktów

70 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

71 Lp.

72 Wskazać oskarżonego.

73 Wskazać fakt.

74 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

75 1.

76 Oskarżony jest osobą karaną

77 informacja z KRK - k. 1356-1362

78 2.

79 Z. S.

80 Sytuacja majątkowa oskarżonego

81 EPUAP - k. 1355

82 3.

83 2.

84 Stawiennictwo oskarżonego na badania w Instytucie (...)

85 k. 1371 informacja z Sądu Rejonowego w Ełku

86 0.12.2. Ocena dowodów

87 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

88 Wskazać fakt

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach uznania dowodu.

91 1.

92 Dane o karalności z systemu KRK

93 2.

94 Informacja majątkowa oskarżonego z systemu EPUAP

95 Załączone dokumenty urzędowe zostały sporządzone przez organ do tego uprawniony i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów.

96 3.

97 Pismo z Sądu Rejonowego w Ełku

98 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

APELACJA OSKARŻONEGO I JEGO OBROŃCY

99 Lp.

100 Zarzuty

101 1.1.

102 Oskarżony Z. S.:

103 

104 rażąca obraza prawa procesowego tj. art. 6 k.p.k.  prawa do obrony poprzez przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność mimo złożenia wniosku o kolizji terminów i uczestnictwa ze stawiennictwem obowiązkowym w czynności procesowej badaniach lekarsko sądowych Ł. na godz.11.00 w sprawie II Ko 991/22 Sądu Rejonowego w Ełku, na które się stawił;

105 Obrońca oskarżonego adw. M. R.:

106 

107 ograniczenie oskarżonemu prawa do obrony

108 ☒ zasadny

109 ☐ częściowo zasadny

110 ☐ niezasadny

111 Uwaga wstępna:

112 Zgodnie z dyspozycją art. 436 k.p.k. sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.

113 Mając powyższe na uwadze sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do uchybienia, podniesionego przez oskarżonego odnośnie naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. wynikającego z art. 6 k.p.k.  prawa do obrony, o czym poniżej. Ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów jest przedwczesne.

114 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

115 1. Oskarżony Z. S. w dniu 13 marca 2024 r. poinformował Sąd Rejonowy w Legionowie drogą mailową, że na 14 marca 2024 roku, którego to dnia odbywała się rozprawa w sądzie rejonowym został wezwany na badania przez lekarzy sądowych do (...) w Ł. w sprawie o sygn. akt II Ko 991/22. Poinformował również, że jego stawiennictwo na tych badaniach jest obowiązkowe. Informując o powyższym wniósł o odroczenie rozprawy przewidzianej na ten dzień (k. 1290).

116 2. Sąd w dniu 14 marca 2024 r. postanowił w trybie art. 117 § 3a k.p.k. nie uwzględnić wniosku oskarżonego o odroczenie albowiem na rozprawie stawiła się jego obrońca oraz z uwagi na to, że oskarżony „w żaden sposób nie udowodnił. że w dniu dzisiejszym ma kolizję z innymi sądami jak również że na dzień dzisiejszy wyznaczone badanie sądowo-lekarskie.”

117 3. W dniu 14 marca 2024 roku sąd rejonowy prowadził postępowanie dowodowe i przesłuchał świadka Z. D.. Okolicznością najistotniejszą jest natomiast fakt, że tego dnia przewodnicząca zamknęła przewód sądowy, a sąd wydał wyrok.

118 4. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez sąd odwoławczy, oskarżony Z. S. faktycznie stawił się na badania sądowo-lekarskie w dniu 14 marca 2024 roku w Ł. w sprawie Sądu Rejonowego w Ełku o sygn. akt II Ko 991/22. Informacja podana przez oskarżonego była zatem prawdziwa.

119 5. Oskarżony poinformował sąd o kolizji terminów i konieczności obowiązkowego stawiennictwa na badania lekarskie dzień przed terminem rozprawy. Z. S. nie został zobowiązany do nadesłania dokumentu potwierdzającego konieczność stawiennictwa na badania. Z uwagi na możliwość szybkiej komunikacji pocztą elektroniczną możliwym było dokonanie weryfikacji oświadczenia oskarżonego, w przypadku istnienia wątpliwości co do zgodnością z prawdą jego informacji. Oczywiście decyzja o usprawiedliwieniu nieobecności uczestnika na rozprawie należy do sądu, ale sąd ma obowiązek badać, czy przedstawione usprawiedliwienie wskazuje na okoliczności rzeczywiście uniemożliwiające stronie stawienie się na rozprawę i jest udokumentowane w sposób niebudzący wątpliwości co do zaistnienia tych okoliczności (postanowienie SN z 13.01.2017 r., SDI 72/16, LEX nr 2194886). Tego natomiast nie uczyniono.

120 6. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy niestawiennictwo oskarżonego za usprawiedliwione, tym samym postępowanie nie powinno być zakończone pod jego nieobecność. Zgodnie bowiem z art. 117 § 2 k.p.k. czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosiła o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

121 7. Powołany w postanowieniu sądu pierwszej instancji art. 117 § 3a k.p.k. jest jednym z wyjątków od ogólnej reguły i umożliwia przeprowadzenie czynności procesowej w sytuacji niestawiennictwa strony, która została należycie zawiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od przyczyny, w sytuacji gdy stawi się obrońca. Sąd nie dostrzegł natomiast przepisu art. 378a k.p.k., który stanowi lex specialis do normy z art. 117 § 3a k.p.k.

122 8. Przepis ten stanowi, że jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, będąc zawiadomiony o jej terminie, sąd, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może przeprowadzić postępowanie dowodowe podczas jego nieobecności, chociażby usprawiedliwił należycie niestawiennictwo, a w szczególności przesłuchać świadków, którzy stawili się na rozprawę (§ 1). W sytuacji zaistnienia takiego wypadku oskarżonego lub obrońcę należy wezwać lub zawiadomić o nowym terminie rozprawy (§ 2).

123 9. Te uregulowanie świadczy zatem o tym, że o ile możliwym jest przeprowadzenie czynności procesowej pod nieobecność prawidłowo zawiadomionego oskarżonego, który usprawiedliwił należycie niestawiennictwo, o tyle nie ma możliwości zakończenia postępowania orzeczeniem kończącym postępowanie.

124 10. Reasumując o ile sąd pierwszej instancji był uprawniony do przesłuchania w charakterze świadka Z. D., o tyle nie miał uprawnienia do zamknięcie przewodu sądowego i wydania wyroku w sprawie. Oskarżony usprawiedliwił bowiem swoją nieobecność w sposób zgodny z rzeczywistością oraz wniósł o odroczenie rozprawy.

125 11. W ten sposób sąd pierwszej instancji naruszył art. 6 k.p.k., co miało niewątpliwie wpływ na treść wyroku. Jak wynika z apelacji oskarżonego zamierzał złożyć wnioski dowodowe mające wykazać niepopełnienie czynów, za które został tego dnia nieprawomocnie skazany. Uniemożliwiono mu także przedstawienie w sposób ustny oświadczeń i argumentacji przed wydaniem wyroku.

126 12. Prowadzenie rozprawy w oparciu o przepis art. 117 § 3a k.p.k. jest wyjątkiem, który należy stosować z ostrożnością uwzględniając art. 6 k.p.k., ale także art. 42 ust. 2 Konstytucji oraz art. 6 EKPC.

127 13. W związku z powyższym dla poszanowania praw oskarżonego, z uwagi na wagę uchybienia w niniejszej sprawie niezbędne będzie powtórzenie postępowania dowodowego w zakresie czynu zarzucanego Z. S. w punkcie I i V aktu oskarżenia.

128 Wniosek

129 Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

130 ☒ zasadny

131 ☐ częściowo zasadny

132 ☐ niezasadny

133 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

134 

135 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

136 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

137 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

138 Stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej z art. 438 pkt 2 k.p.k. w postaci naruszenia prawa do obrony – artykułu 6 k.p.k.

139 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

140 Zwięźle o powodach uchylenia.

141 Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r. (I KZP 3/19) „Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji.”

142 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

143 Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe z poszanowaniem prawa do obrony, tak aby w pełni zagwarantować oskarżonemu możliwość złożenia wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się co do stawianych zarzutów w punkcie I i V aktu oskarżenia.

144 6. Koszty Procesu

145 Wskazać oskarżonego.

146 Przytoczyć okoliczności.

147 Z. S.

148 W postępowaniu odwoławczym oskarżony reprezentowany był przez obrońcę z urzędu, dlatego też na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz r.pr. M. R. kwotę 840 zł powiększoną o podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

149 7. PODPIS

150 Anna Kalbarczyk

151 1.1. Granice zaskarżenia

152 Kolejny numer załącznika

153 1

154 Podmiot wnoszący apelację

155 Oskarżony

156 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

157 Wyrok Sądu Rejonowego W Legionowie z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 846/22.

158 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

159 ☒ na korzyść

160 ☐ na niekorzyść

161 ☐ w całości

162 ☒ w części

163 ☒

164 co do winy

165 ☐

166 co do kary

167 ☐

168 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

169 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

170 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

171 ☒

172 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

173 ☐

174 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

175 ☒

176 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

177 ☒

178 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

179 ☐

180 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

181 ☐

182 art. 439 k.p.k.

183 ☐

184 brak zarzutów

185 0.11.4. Wnioski

186 ☐

187 uchylenie

188 ☒

189 zmiana

190 1.2. Granice zaskarżenia

191 Kolejny numer załącznika

192 2

193 Podmiot wnoszący apelację

194 Obrońca oskarżonego

195 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

196 Wyrok Sądu Rejonowego W Legionowie z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 846/22.

197 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

198 ☒ na korzyść

199 ☐ na niekorzyść

200 ☒ w całości

201 ☐ w części

202 ☐

203 co do winy

204 ☐

205 co do kary

206 ☐

207 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

208 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

209 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

210 ☐

211 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

212 ☒

213 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

214 ☒

215 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

216 ☐

217 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

218 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

219 ☐

220 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

221 ☐

222 art. 439 k.p.k.

223 ☐

224 brak zarzutów

225 0.11.4. Wnioski

226 ☒

227 uchylenie

228 ☒

229 zmiana

230 1.3. Granice zaskarżenia

231 Kolejny numer załącznika

232 3

233 Podmiot wnoszący apelację

234 Prokurator

235 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

236 Wyrok Sądu Rejonowego W Legionowie z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 846/22.

237 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

238 ☐ na korzyść

239 ☒ na niekorzyść

240 ☐ w całości

241 ☒ w części

242 ☐

243 co do winy

244 ☒

245 co do kary

246 ☐

247 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

248 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

249 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

250 ☐

251 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

252 ☐

253 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

254 ☐

255 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

256 ☐

257 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

258 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

259 ☒

260 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

261 ☐

262 art. 439 k.p.k.

263 ☐

264 brak zarzutów

265 0.11.4. Wnioski

266 ☐

267 uchylenie

268 ☒

269 zmiana