Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2016 r., XXVII Ca 2282/16

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2016 r., XXVII Ca 2282/16

Tekst

1 Sygn. akt XXVII Ca 2282/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 18 kwietnia 2016 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Aleksandra Łączyńska - Mendakiewicz

6 po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 roku w Warszawie

7 na posiedzeniu niejawnym

8 sprawy z powództwa L. M. i R. M.

9 przeciwko (...) S.A. w W.

10 o zapłatę

11 na skutek apelacji powodów

12 od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w W.

13 z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II C1039/15

14 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od (...) S.A. w W. na rzecz L. M. i R. M. kwoty po 1 671,20 zł (jeden tysiąc sześćset siedemdziesiąt jeden złotych 20/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwoty po 630 zł (sześćset trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

15 2. zasądza od (...) S.A. w W. na rzecz L. M. i R. M. kwoty po 330 zł (trzysta trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji odwoławczej.

16 SSO Aleksandra Łączyńska - Mendakiewicz

17 Sygn. akt XXVII Ca 2282/16

Uzasadnienie

18 Pozwem z dnia 16 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) R. M. i L. M. wnieśli o zasądzenie od (...) S.A. w W. kwoty 3 342,40 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

19 W odpowiedzi na pozew z dnia 30 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

20 Wyrokiem z dnia 9 września 2015 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w W. oddalił powództwo w całości oraz zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

21 Od powyższego orzeczenia powodowie wnieśli apelację zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie:

22 1. art. 358 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż waluta Euro została zastrzeżona do wypłaty odszkodowania dochodzonego w niniejszym postępowaniu i że niniejszy przepis znajduje zastosowanie do roszczeń objętych Rozporządzenia (WE) nr 261/2004;

23 2. art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wypłata odszkodowania na podstawie Rozporządzenia nastąpić może wyłącznie w walucie euro, mimo braku takiego zastrzeżenia w treści Rozporządzenia, pomimo istnienia upoważnienia pasażera do wyboru formy wypłaty między innymi w bonach, oraz pomimo konieczności elastycznego interpretowania Rozporządzenia jakie wynika z jego Preambuły oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości w podobnych sprawach.

24 Wskazując na powyższe zarzuty powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kwoty po 1671,20 zł na osobę, łącznie 3 342,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22 października 2014 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu według norm przepisanych za obie instancje.

25 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

26 Apelacja powodów zasługiwała na uwzględnienie w całości.

27 Sąd Rejonowy oddalił powództwo wskazując przede wszystkim, że roszczenie odszkodowania było dochodzone na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów i zostało określone w walucie polskiej, mimo iż ww. akt prawny określa wysokość odszkodowania za opóźniony lot w Euro. W ocenie Sądu pierwszej instancji powodowie nie byli uprawnieni do wyboru waluty, w jakiej dochodzili żądania, bowiem uprawnienia takiego nie daje mu art. 358 k.c., a tym samym powództwo podlegało oddaleniu zważywszy na przepis art. 321 k.p.c.

28 Sąd Okręgowy nie podziela powyższego stanowiska z poniższych względów:

29 Po pierwsze, argumentacja Sądu Rejonowego wywiedziona została, na błędnym, w ocenie Sądu Okręgowego, odniesieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r. (sygn. akt III CSK 273/11) do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

30 Wskazany wyrok Sądu Najwyższego odnosi się do stosowania art. 358 § 2 k.c. po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo dewizowe w zakresie przysługiwania wierzycielowi uprawnienia do wyboru waluty, w której świadczenie ma być spełnione, w wypadku zwłoki dłużnika w jego spełnieniu. W wymienionym orzeczeniu Sądu Najwyższego wskazane zostało, iż art. 358 k.c. ma na celu ochronę praw dłużnika w zakresie wyboru waluty, w jakiej spełni umowne świadczenie określone w walucie obcej. Dotyczy to jednak świadczenia spełnianego w ramach wykonania wzajemnego zobowiązania zastrzeżonego w umowie w walucie obcej, nie zaś na wypadek niewykonania bądź nieprawidłowego wykonania umowy, a zatem roszczenia powstałego już po wykonaniu umowy wzajemnej, a ponadto uregulowanej w akcie prawnym, jakim jest rozporządzenie (WE) nr 261/2004.

31 Podkreślić należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec uregulowania wysokości należnego odszkodowania z tytułu odwołanego bądź opóźnionego lotu w akcie prawa wspólnotowego, żadna ze stron nie miała wpływ na wybór waluty, w jakiej uregulowano spełnienie tego świadczenia.

32 Nie sposób przyjąć, aby świadczenie to, mające odnosić się do obywateli wszystkich państw członkowskich, a zatem również tych niebędących w tzw. strefie Euro, miało stanowić zastrzeżenie spełnienia świadczenia w walucie obcej w rozumieniu art. 358 § 1 k.c.

33 Wskazany przepis określa bowiem w ust. 1, że w przypadku odwołania lotu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 400 Euro dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 kilometrów.

34 Takie sformułowanie, stanowi w ocenie Sądu Okręgowego jedynie wskazanie wysokości nominalnej należnego zryczałtowanego odszkodowania z tytułu odwołanego bądź opóźnionego lotu. Mając na uwadze wykładnię celowościową, określenie kwoty odszkodowania w Euro, w walucie obowiązującej w ramach Unii Europejskiej, od organu której ten akt pochodzi, jest przejawem ujednolicenia praw pasażerów niezależnie od miejsca dochodzenia oraz czy państwo, w którym odszkodowania dochodzą, jest członkiem Unii Gospodarczej i Walutowej, tak, aby pasażerowie w stosunku, do których Rozporządzenie znajduje zastosowanie mogli liczyć na równowartościową kwotowo rekompensatę, bez znaczenia w jakiej walucie dochodzą odszkodowania.

35 Za przyjęciem wykładni celowościowej wobec Rozporządzenia 261/2004 opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, iż przyznanie pierwszeństwa wykładni gramatycznej prowadziło by do uniemożliwienia pasażerom dochodzenia odszkodowania w przypadku powstania opóźnienia, nawet gdyby było ono wielogodzinne (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 1971/12). W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż wykładnia prawa wspólnotowego winna być dokonywana w granicach uznania sądu tak, aby osiągnąć rezultat określony w akcie prawa wspólnotowego , nawet gdyby prowadziło to do zastąpienia normy krajowej normą prawa wspólnotowego (vide: wyrok NSA z dn. 5 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1880/07).

36 W art. 7 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 wskazano, iż świadczenie określone w ust. 1 co do zasady wypłacane jest w gotówce, elektronicznym przelewem bankowym, przekazem bankowymi lub czekami bankowymi, ale za pisemną zgodą pasażera, może być wypłacone również w bonach podróżnych i/lub w formie innych usług.

37 Niewątpliwie, z treści powyższej regulacji, wynika, iż jej celem jest umożliwienie pasażerowi otrzymania rekompensaty za opóźnienie bądź odwołanie wykupionego lotu, w dowolnie wybranej formie, w tym również poprzez otrzymanie sumy pieniężnej stanowiącej równowartość kwoty odszkodowania w wybranej przez pasażera walucie.

38 Biorąc zatem pod uwagę, iż przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004 nie zastrzega rodzaju waluty, w jakiej świadczenie odszkodowawcze musi być spełnione oraz, że pozwana nie wyraziła woli skorzystania z uprawnienia do świadczenia przemiennego, jakie wynika z art. 358 § 1 k.c., możliwe jest określenie należnego stronie powodowej świadczenia także w walucie polskiej, przy odpowiednim zastosowaniu regulacji art. 358 § 2 k.c. Brak jest bowiem regulacji w omawianym rozporządzeniu co do wyboru kursu waluty, według którego ma nastąpić przewalutowanie należnego odszkodowania.

39 Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż brak było podstaw do oddalenia powództwa, z uwagi na oznaczenie przez powoda kwoty odszkodowania w walucie innej niż wynika to z art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004.

40 Z kolei, wobec przyznania przez pozwaną w odpowiedzi na pozew, że zaszła okoliczność uzasadniająca wypłatę odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia 261/2004, Sąd Okręgowy uznał za zasadne uwzględnienie powództwa w całości. W konsekwencji koniecznym stało się dokonanie zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie na rzecz powodów kwot po 1 671,20 zł stanowiącej równowartość 400 euro.

41 Podstawę prawną rozstrzygnięcia o odsetkach stanowi art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Termin spełnienia świadczenia głównego określany jest zgodnie z art. 455 k.c. Dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, gdy nie spełnia świadczenia w terminie oznaczonym lub wynikającym z właściwości zobowiązania, a w przypadku gdy termin nie został w taki sposób oznaczony, jeśli nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Świadczenie główne staje się więc wymagalne z chwilą upływu terminu lub niezwłocznie po wezwaniu ze strony wierzyciela.

42 Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 3 oraz art. 7 Rozporządzenia 261/2004, obsługujący przewoźnik lotniczy jest zobowiązany do wypłacenia odszkodowania pasażerom, chyba że odwołanie lub opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem wyjątkowych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W dniu 17 sierpnia 2013 r. doszło do opóźnienia lotu, za który pozwany ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą. Spełnienie świadczenia powinno nastąpić niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia, a zatem żądanie przez powodów odsetek ustawowych od dnia 22 października 2013 r. – 14 dni po wezwaniu pozwanej od zapłaty - jest uzasadnione.

43 Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oraz art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i art. 481 § 1 k.c. orzekł jak w sentencji.

44 O kosztach postępowania w obu instancjach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy określoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

45 Koszty postępowania pierwszoinstancyjnego obejmowały opłatę od pozwu (30 zł) oraz wynagrodzenie, którego wysokość ustalono w oparciu o przepis § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (600 zł).

46 Z kolei, w postępowaniu apelacyjnym koszty obejmowały opłatę od apelacji (30 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika, którego wysokość ustalono w oparciu o przepis § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia (300 zł).

47 SSO Aleksandra Łączyńska - Mendakiewicz