Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2020 r., IX Ka 205/20

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2020 r., IX Ka 205/20

Tekst

1 Sygn. akt IX Ka 205/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 30 czerwca 2020 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia SO Hubert Gąsior

5 Protokolant: protokolant sądowy Natalia Turek

6 przy udziale Prokuratora Wojciecha Pełeszok

7 po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r.

8 sprawy O. P. (O. P. (1)) ur. (...) w K. (Ukraina), syna I. i L. (I. i L.) z domu Z.

9 oskarżonego: 1. z art. 270 § 1 k.k.; 2. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.; 3. z art. 270 § 1 kk w zb. z art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.

10 na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę

11 od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

12 z dnia 28 listopada 2019 r., sygnatura akt VIII K 561/19

13 orzeka:

14 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

15 2. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180 (stu osiemdziesięciu) złotych tytułem opłaty oraz obciąża go pozostałymi kosztami postępowania odwoławczego.

Uzasadnienie

16 Formularz UK 2

17 Sygnatura akt

18 IX Ka 205/20

19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

20 1

21 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

22 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

23 Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 roku, sygn. akt VIII K 561/19

24 1.2. Podmiot wnoszący apelację

25 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

26 ☐ oskarżyciel posiłkowy

27 ☐ oskarżyciel prywatny

28 ☒ obrońca

29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ inny

31 1.3. Granice zaskarżenia

32 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

33 ☒ na korzyść

34 ☐ na niekorzyść

35 ☐ w całości

36 ☒ w części

37 ☐

38 co do winy

39 ☒

40 co do kary

41 ☐

42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

43 1.3.2. Podniesione zarzuty

44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

45 ☐

46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

47 ☐

48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

50 ☐

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

55 ☒

56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

57 ☐

58 art. 439 k.p.k.

59 ☐

60 brak zarzutów

61 1.4. Wnioski

62 ☐

63 uchylenie

64 ☒

65 zmiana

66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 2.1. Ustalenie faktów

68 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

75 Lp.

76 Oskarżony

77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

78 Dowód

79 Numer karty

80 2.2. Ocena dowodów

81 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

82 Lp. faktu z pkt 2.1.1

83 Dowód

84 Zwięźle o powodach uznania dowodu

85 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

86 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

87 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

88 Dowód

89 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

90 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

91 Lp.

92 Zarzut

93 3.1.

94 Rażąca niewspółmierność (tj. surowość) orzeczonej wobec oskarżonego O. P. kary łącznej pozbawienia wolności z zastosowaniem zasady kumulacji - w wymiarze 9 miesięcy.

95 ☐ zasadny

96 ☐ częściowo zasadny

97 ☒ niezasadny

98 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

99 Zastrzeżenia apelującego odnoszące się do niewspółmierności kary łącznej wymierzonej oskarżonemu przez sąd I instancji należy uznać za niezasadne. Zarzut rażącej niewspółmierności (surowości) kary może być podstawą do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia wtedy, gdy dysproporcja między zastosowaną sankcją, a tą, jaka byłaby zdaniem skarżącego i sądu odwoławczego odpowiednia, nie dałaby się zaakceptować / por. wyrok SN z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. SNO 55/14, Legalis nr 1157793/. W takich zaś kategoriach nie sposób postrzegać kary łącznej wymierzonej oskarżonemu.

100 Lektura uzasadnienia skarżonego orzeczenia przekonuje, że orzekając o wymiarze kar jednostkowych, jak i kary łącznej sąd miał na uwadze wszystkie okoliczności, które zgodnie z art. 53 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. mają wpływ na ich wymiar. Jak wynika z pisemnych motywów wyroku, Sąd Rejonowy uwzględnił zarówno stopień winy i społecznej szkodliwości zarzucanych oskarżonemu czynów, jego sposób działania, ujemne następstwa czynów, sposób życia oskarżonego przed popełnieniem zarzucanych mu przestępstw, jak też jego postawę zaprezentowaną w toku postępowania - fakt przyznania się do popełnienia czynów, wyrażoną skruchę oraz współpracę z organami procesowymi przejawiającą się w zdaniu obszernej relacji z przebiegu zdarzeń (na które to okoliczności łagodzące zwrócił uwagę obrońca w uzasadnieniu apelacji). W odniesieniu zaś do wymiaru kary łącznej zwrócono uwagę na łączność przedmiotową i bliskość czasową przypisanych czynów oraz kwestię prewencji ogólnej i szczególnej.

101 W realiach niniejszej sprawy zastosowanie przez sąd orzekający w I instancji zasady kumulacji nie stwarza w ocenie sądu odwoławczego podstaw do twierdzeń o rażącej niewspółmierności orzeczonej kary łącznej. Zważyć bowiem należy, iż za każdy z przypisanych oskarżonemu O. P. trzech czynów wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, które to kary następnie połączył i orzekł karę łączną w wymiarze 9 miesięcy. Przestępstwa te wypełniały znamiona czynów opisanych w treści art. 270 par 1 k.k. (zagrożonego między innymi karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat) oraz art. 272 k.k. (zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3). Zważyć zatem należy, że każda z kar jednostkowych orzeczona została w wymiarze zbliżonym do dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za omawiane przestępstwa. Dlatego też, w ocenie sądu odwoławczego, okoliczności podniesione przez obrońcę zostały uwzględnione przy wymiarze kary w bardzo szerokim zakresie, w związku z czym dalsze kształtowanie sytuacji prawnej oskarżonego na jego korzyść, poprzez orzeczenie kary łącznej w oparciu o zasadę asperacji, a co za tym idzie, dalsze obniżanie wymiaru orzeczonej wobec niego kary, byłoby nieuzasadnione, biorąc pod uwagę realia niniejszej sprawy.

102 Obrońca oskarżonego w zarzutach apelacji podniósł kwestię niewspółmierności tej kary, pomijając ocenę wymiaru kar jednostkowych. Jednakże w uzasadnieniu zwrócił uwagę na okoliczności osobiste oskarżonego, które winny podlegać uwzględnieniu przy zastosowaniu ogólnych dyrektyw wymiaru kary. Sąd odwoławczy podziela takie spojrzenie na problematykę kary łącznej, albowiem w judykaturze wskazuje się na jej specyficzną formę ze względu na obowiązywanie zarówno ogólnych dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 k.k. i następnych, jak również dyrektyw szczególnych odnoszących się do kary łącznej, opisanych w art. 85 k.k. i następnych / patrz: Nauka o karze. Sądowy wymiar kary, pod red. T. Kaczmarka, C.H. Beck 2017, s. 609/. Przy rozstrzyganiu o karze łącznej można więc wyszczególnić dwa etapy, z których pierwszy odnosi się do wymiaru kary na poziomie kar jednostkowych, orzekanych za pozostające w zbiegu przestępstwa, jak i budowanej na ich podstawie kary łącznej / patrz: Nauka o karze. Sądowy wymiar kary, pod red. T. Kaczmarka, C.H. Beck 2017, s. 592-593/. Nie jest wobec powyższego słusznym stwierdzenie, iż okoliczności przytoczone przez obrońcę oskarżonego O. P. w uzasadnieniu apelacji nie zostały uwzględnione przy orzekaniu wobec niego łącznej kary 9 miesięcy pozbawienia wolności, albowiem jak podkreślono powyżej, wykazane to zostało w treści uzasadnienia wyroku, a którą to argumentację sąd odwoławczy w pełni podziela. Wprawdzie sąd orzekający w I instancji wyszczególnił te okoliczności analizując kwestię wymiaru kary za poszczególne czyny, nie odnosząc się do nich uzasadniając wymiar kary łącznej, ale nie może pozostać niezauważonym, iż orzekając karę łączną zastępującą w istocie wcześniej orzeczone kary jednostkowe zastosował formę prawnokarnej reakcji na wielość popełnionych przez tego samego sprawcę, pozostających w zbiegu przestępstw, podsumowując całokształt jego działalności przestępczej.

103 Sąd zważył, iż w odniesieniu do O. P. oraz popełnionych przez niego czynów zachodzi tożsamość podmiotowa i bliski związek przedmiotowy oraz czasowy. Nie można jednak pominąć okoliczności stopnia zawinienia oskarżonego, który sąd I instancji słusznie uznał za wysoki. Ponadto, zastosowanie zasady kumulacji przy orzekaniu kary łącznej w oparciu o kary orzeczone za poszczególne czyny przypisane oskarżonemu uzasadnia w ocenie sądu stopień społecznej szkodliwości tych zachowań. Należy zwrócić uwagę, iż przepisy, których naruszenia dopuścił się O. P., chronią dobro powszechne, jakim jest wiarygodność dokumentów, a w konsekwencji i pewność obrotu prawnego. Posługiwanie się przez niego sfałszowanymi dokumentami wobec różnych podmiotów, w tym przed notariuszem, czy sądem, w celu uzyskania dokumentów mających określone znaczenie w obrocie prawnym świadczy o wielokierunkowości jego działań, przemyślanym charakterze podjętych działań, jako elementów ustalonego planu oraz uczynieniu z takiej postawy sposobu na funkcjonowanie w przestrzeni publicznej. Ponadto, wobec oskarżonego orzeczony był do maja 2019 roku zakaz wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc zdobycie fałszywych dokumentów, pozwalających na obejście tego zakazu, świadczy o braku poszanowania dla polskiego porządku prawnego oraz podporządkowania się decyzji organów władzy państwowej. Taka postawa zasługuje na potępienie, również mając na uwadze cele, jakie kara ma odnieść w stosunku do kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w sankcji karnej wymierzonej O. P. przez sąd I instancji. Podkreślenia wymaga, że popełnienie kilku takich przestępstw w sposób istotny przemawia za orzeczeniem kary łącznej surowszej, niż wynikałoby to z dyrektywy absorpcji, a nawet za odwołaniem się do dyrektywy kumulacji. Ratio legis instytucji kary łącznej nie polega co do zasady na tworzeniu korzystniejszej sytuacji prawnej dla skazanego. Żaden przepis prawa materialnego ani procesowego nie nakłada na sąd takiego obowiązku / por. wyrok SA w Białymstoku z dn. 07.11.2018 r., II AKa 156/18, LEX nr 2630429/.

104 Odnosząc się do podniesionej przez obrońcę kwestii braku świadomości O. P., że składanie na dokumentach podpisu o treści (...), stanowi przestępstwo, wskazać należy na jej niezasadność w ocenie sądu. Twierdzeniom obrońcy przeczy całokształt zachowań oskarżonego. Przyjęcie przez niego fałszywej tożsamości było sposobem na dostanie się na terytorium Polski i podejmowanie czynności o znaczeniu prawnym, co byłoby niemożliwe, gdyby posługiwał się własnymi danymi osobowymi. Dla przyjęcia bezprawności czynu wystarczy ustalenie, że sprawca uświadamiała sobie, iż czynem swym naruszył przewidzianą regułę postępowania, do której był zobowiązany, co w przypadku O. P. bez wątpienia miało miejsce.

105 Sąd uznał za niezasadny zarzut obrońcy dotyczący przewlekłości postępowania sądowego, która doprowadzić miała do stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego przez okres dłuższy, niż wymiar kary łącznej wskazany przy skorzystaniu z instytucji dobrowolnego poddania się karze. W ocenie sądu odwoławczego argument ten nie może się ostać po pierwsze, z uwagi na szerokie zastosowanie przy wymiarze kar jednostkowych okoliczności na korzyść oskarżonego, o czym obszernie pisano w uzasadnieniu wyroku. Kwestia środka zapobiegawczego pozostawała zatem bez znaczenia dla przyjęcia zasady kumulacji przy orzekaniu kary łącznej, szczególności wobec faktu, iż postanowieniem sądu I instancji tymczasowe aresztowanie stosowane było wobec oskarżonego do listopada 2019 roku, również z uwagi na realne możliwości rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia końcowego. Po drugie, od chwili wpłynięcia aktu oskarżenia do sądu (tj. od dnia 6 sierpnia 2019 roku) do dnia wydania wyroku (tj. 28 listopada 2019 roku) minął okres niespełna 4 miesięcy. O przewlekłości postępowania sądowego można mówić w przypadku wielomiesięcznej bezczynności sądu polegającej na niewyznaczaniu rozprawy.

106 Również okoliczność braku zatarcia uprzedniego skazania z uwagi na niemożność wykonania kary grzywny nie może przemawiać za obniżeniem wymiaru kary łącznej orzeczonej wobec O. P.. Dotychczasowa niekaralność jako okoliczność łagodząca może zostać uznana jako przejaw pozytywnego stosunku oskarżonego do dyscypliny społecznej w zakresie przestrzegania prawa. Takim przejawem może być również postawa osoby, która była uprzednio karana, jednakże doświadczenie to wpłynęło na korzystną zmianę jego postępowania, przejawiającą się w zaniechaniu łamania norm prawnych. Oskarżony O. P. (2) mimo uprzedniej karalności, zdecydował się na ponowne naruszenie porządku prawnego, natomiast okoliczność złej sytuacji majątkowej, która uniemożliwiła wcześniejsze zatarcie tego skazania, w żadnej mierze nie może przemawiać na korzyść oskarżonego.

107 Reasumując, rozmiary orzeczonych kar jednostkowych oraz kary łącznej są adekwatne do stopnia winy oskarżonego oraz społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu, a także uwzględniają pozostałe przesłanki określone w przepisach kodeksu karnego. Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do ingerencji w ich wymiar.

108 Wniosek

109 Zmiana wyroku poprzez wymierzenie łagodniejszej kary łącznej, tj. w wysokości 7 miesięcy pozbawienia wolności, ewentualnie 8 miesięcy pozbawienia wolności.

110 ☐ zasadny

111 ☐ częściowo zasadny

112 ☒ niezasadny

113 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

114 Zarzuty podniesione przez skarżącego w wywiedzionym środku odwoławczym okazały się bezzasadne. Wymierzona oskarżonemu kara jest adekwatna do stopnia winy i społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, uwzględnia wszystkie okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz realizuje cele w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej. Ponadto, jej wymiar w niewielkim stopniu odbiega od wnioskowanego przez obrońcę w toku niniejszego postępowania.

115 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

116 1.

117 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

118 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

119 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

120 1.

121 Przedmiot utrzymania w mocy

122 Zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy w całości.

123 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

124 Apelacja obrońcy, zmierzająca do zmiany zaskarżonego wyroku, nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy, kontrolując zaskarżone orzeczenie, nie stwierdził również zaistnienia uchybień skutkujących koniecznością jego uchylenia lub zmiany niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

125 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

126 1.

127 Przedmiot i zakres zmiany

128 Zwięźle o powodach zmiany

129 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

130 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

131 1.1.

132 ☐ art. 439 k.p.k.

133 Zwięźle o powodach uchylenia

134 2.1.

135 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

136 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

137 Zwięźle o powodach uchylenia

138 3.1.

139 Konieczność umorzenia postępowania

140 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

141 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

142 4.1.

143 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

144 Zwięźle o powodach uchylenia

145 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

146 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

147 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

148 Przytoczyć okoliczności

149 6. Koszty Procesu

150 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

151 Przytoczyć okoliczności

152 2

153 Apelacja okazała się niezasadna, zatem zgodnie z przepisem art. 636 § 1 kpk koszty procesu za postępowanie odwoławcze Sąd zasądził od oskarżonego, ustalając wchodzącą w ich skład opłatę na podstawie art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.).

154 7. PODPIS

155 1.3. Granice zaskarżenia

156 Kolejny numer załącznika

157 1

158 Podmiot wnoszący apelację

159 obrońca

160 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

161 Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dn. 28 listopada 2019 r. sygn. akt VIII K 561/19 – w zakresie kary

162 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

163 ☒ na korzyść

164 ☐ na niekorzyść

165 ☐ w całości

166 ☒ w części

167 ☐

168 co do winy

169 ☒

170 co do kary

171 ☐

172 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

173 1.3.2. Podniesione zarzuty

174 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

175 ☐

176 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

177 ☐

178 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

179 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

180 ☐

181 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

182 ☐

183 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

184 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

185 ☒

186 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

187 ☐

188 art. 439 k.p.k.

189 ☐

190 brak zarzutów

191 1.4. Wnioski

192 ☐

193 uchylenie

194 ☒

195 zmiana