Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 19 października 2023 r., II Ca 1123/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 19 października 2023 r., II Ca 1123/23

Tekst

1 Sygn. akt II Ca 1123/23

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 9 maja 2023 roku, sygn. akt I Ns 715/18, Sąd Rejonowy w Gryfinie:

3 ustanowił na nieruchomości stanowiącej działkę nr (...), położonej: obręb S., gmina B., dla której Sąd Rejonowy w Gryfinie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...), na rzecz (...) Spółka akcyjna w B. służebność przesyłu polegającą na możliwości korzystania z pasa gruntu o powierzchni 256 m ( 2) (oznaczenie na mapie SG 1), 1 141 m ( 2) (oznaczenie na mapie SG 2) i 197 m ( 2) (oznaczenie na mapie SG 3), zgodnie z opinią biegłego z zakresu geodezji K. M. z 15 marca 2021 , na karcie od 1073 do 1085, stanowiącą integralną część postanowienia, w zakresie posadowienia przepompowni ścieków P-2 i kanalizacji sanitarnej rurociągu tłocznego, obejmującą uprawnienie uprawnionego do korzystania w zakresie niezbędnym do utrzymania, eksploatacji, przeprowadzania kontroli i inspekcji ich stanu, konserwacji, usuwania usterek i awarii, dokonywania remontów wraz z prawem wstępu, przechodu i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem;

4 zasądził od wnioskodawcy (...) Spółki akcyjnej w B. na rzecz uczestników J. S. i S. S. solidarnie kwotę 8 950,- zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu;

5 oddalił wniosek w pozostałej części;

6 ustalił, że koszty postępowania ponoszą w całości uczestnicy solidarnie, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

7 Uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcia, Sąd Rejonowy zawarł na kartach 1276 – 1283 akt sprawy.

8 Powyższe postanowienie zaskarżyli w zakresie punktów I, II i IV uczestnicy J. S. i S. S.. Zarzucili:

9 błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia i wpływający na jego treść a polegający na przyjęciu, iż wnioskodawca jest właścicielem urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych wchodzących w skład przedsiębiorstwa i nie należących do części składowych nieruchomości podczas gdy wnioskodawca okoliczności tej nie wykazał a urządzenia przesyłowe stanowią część składową nieruchomości uczestników i stanowią ich własność;

10 Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych, iż wnioskodawca jest właścicielem urządzeń przesyłowych, podczas gdy stanowią one część składową nieruchomości uczestników.

11 Wskazując na te zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku, a ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

12 W uzasadnieniu apelacji rozwinęli powyższe zarzuty.

13 W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

14 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

15 Apelacja uczestników okazała się bezzasadna.

16 Wstępnie zaznaczenia wymaga, że w myśl art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że sąd drugiej instancji przy rozpoznawaniu środka zaskarżenia jest związany granicami apelacji, przy czym w polskiej procedurze cywilnej realizowana jest zasada pełnej apelacji (por. postanowienie SN z dnia 21 maja 2014 r., II CZ 8/14). Sądu odwoławczego rozpoznającego sprawę na skutek apelacji nie wiążą przedstawione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego; wiążą go jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego (por. uchwała SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07). Obowiązkiem sądu odwoławczego jest w związku z tym nie tylko rozpoznanie zarzutów podniesionych w apelacji, lecz szerzej rozpoznanie sprawy, choć w granicach zaskarżenia. Nakłada to na sąd obowiązek dokonania własnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i poddanie ich ocenie prawnej przez pryzmat mających zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego (por. wyrok SN z dnia 26 czerwca 2013 r., V CSK 347/12).

17 Sąd odwoławczy rozpoznając sprawę na skutek apelacji w granicach zaskarżenia (w okolicznościach sprawy postanowienie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone w części, tj. w zakresie punktów I, II i IV) rozpoznał ponownie merytorycznie niniejszą sprawę.

18 Żądanie będące przedmiotem wniosku znajduje swoją podstawę normatywną w dyspozycji przepisu art. 305¹ k.c. stanowiącego, iż nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Cytowany wyżej przepis określa przesłanki ustanowienia na rzecz przedsiębiorcy energetycznego prawa służebności przesyłu na nieruchomości na której znajduje się infrastruktura elektroenergetyczna stanowiąca własność tego przedsiębiorstwa. Sąd orzekający w sprawie, której przedmiotem jest żądanie ustanowienia takiej służebności, winien ustalić przede wszystkim, w jakim zakresie, tj. w jakim pasie gruntu i co do jakich czynności, korzystanie przez przedsiębiorcę ze służebności jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania tych linii i w związku z tym uzasadniające ustanowienie służebności o określonej treści (vide: postanowienie SN z dnia 29 listopada 2013 r., I CSK 253/13, LEX nr 1523349). W dalszej kolejności, winno zostać przez sąd ustalone odpowiednie wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości za ustanowienie służebności przesyłu (art. 305² § 1 k.c.).

19 Wbrew twierdzeniom uczestników wnioskodawca wykazał w sposób prawidłowy, że przebiegający przez działkę kolektor ściekowy oraz przepompownia stanowią własność wnioskodawcy. Uczestnicy poza zaprzeczeniem tej okoliczności oraz powołaniem na zasadę superficies solo cedit nie wskazali przy tym na żadne inne okoliczności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 231 k.p.c. sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). W niniejszej sprawie sąd rejonowy szeroko w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na dokumentację pochodzącą z 1991 roku (strona 8 uzasadnienia), jak również na korespondencję stron z 2010 roku. Z pisma uczestników z dnia 30 lipca 2010 roku (k – 78) jasno wynika, że przed wszczęciem niniejszego postępowania przyznawali, iż to poprzednik prawny wnioskodawcy jest właścicielem urządzeń posadowionych na ich gruncie. Świadczy o tym całokształt okoliczności związanych z koniecznością usunięcia awarii urządzeń, jak i wprost sformułowanie pisma, w którym domagają się usunięcia wszelkich urządzeń z ich terenu. Co więcej uczestnicy pomimo, że od 2004 roku byli wieczystymi użytkownikami działki nr (...), nigdy nie weszli w posiadanie przepompowni znajdującej się na ich gruncie, nie mają do niej kluczy, ani też nie prowadzą ani nie prowadzili żadnego postępowania zmierzającego do uzyskania posiadania tego obiektu. Za przyjęciem, że urządzenie to stanowi składnik przedsiębiorstwa przemawia także okoliczność, że przepompownia nie jest urządzeniem służącym wyłącznie uczestnikom. Z aneksu nr (...) z dnia 29 września 1992 roku (k – 18 – 20) jasno wynika, że wybudowany kolektor przejmie na swój majątek (...) (§ 8 ust. 1). Powyższe okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają ustalenia sądu rejonowego, czyniąc zarzuty apelacji bezzasadnymi. W sposób prawidłowy Sąd Rejonowy określił również wynagrodzenie za ustanowienie służebności, opierając się w tej mierze na opiniach biegłych.

20 W konsekwencji na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. apelację należało oddalić.

21 Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło zgodnie z zasadą wynikającą z art. 520 § 3 k.p.c. W postępowaniu o ustanowienie służebności interesy przedsiębiorstwa i właściciela nieruchomości, który sprzeciwia się ustanowieniu służebności są sprzeczne, co w sytuacji uwzględnienia stanowiska wnioskodawcy przemawia za zasądzeniem na jego rzecz kosztów postępowania od uczestników, których wnioski zostały oddalone. Z tych względów należało zasądzić od uczestników na rzecz wnioskodawcy koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, w wysokości stawki minimalnej określonej zgodnie z § 5 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie.

22 Nadto, w punkcie 3 Sąd Okręgowy przyznał adw. M. W. od Skarbu Państwa Sądu w Gryfinie wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestnikom z urzędu w postępowaniu odwoławczym na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.) w tej samej wysokości, przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 roku, SK 53/22.

23 sędzia Tomasz Szaj

24 (...)

25 (...)

26 (...)

27 (...)

28 (...)