Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 22 grudnia 2025 r., IV Ka 741/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 22 grudnia 2025 r., IV Ka 741/25

Tekst

1 Sygnatura akt IV Ka 741/25

2 1.

3 2.WYROK

4 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

5 Dnia 22 grudnia 2025 roku

6 4.Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

7 1.Przewodniczący:

8 1.SSO Waldemar Majka

9 1.Protokolant:

10 1.Ewa Ślemp

11 6. przy udziale Zbigniewa Katy Prokuratora Prokuratury Okręgowej,

12 7.po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2025 roku

13 8.sprawy

14 1. P. M.

15 9.syna Z. i D.z domu W.

16 10.urodzonego (...) w W.

17 11.oskarżonego o czyny z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk, art. 18 § 3 kk w zw. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk,

18 2. T. L.

19 12.syna S.i B.z domu L.

20 13.urodzonego (...) w B.

21 14.oskarżonego o czyn z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk

22 15.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

23 16.od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy

24 17.z dnia 13 czerwca 2025 roku, sygnatura akt VI K 353/23

25 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

26 II. stwierdza, iż koszty procesu zaistniałe w postępowaniu odwoławczym ponosi Skarb Państwa.

Uzasadnienie

27 Formularz UK 2

28 Sygnatura akt

29 IV Ka 741/25

30 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

31 1

32 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

33 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

34 Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

35 1.2. Podmiot wnoszący apelację

36 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

37 ☐ oskarżyciel posiłkowy

38 ☐ oskarżyciel prywatny

39 ☐ obrońca

40 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

41 ☐ inny

42 1.3. Granice zaskarżenia

43 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

44 ☐ na korzyść

45 ☒ na niekorzyść

46 ☒ w całości

47 ☐ w części

48 ☐co do winy

49 ☐co do kary

50 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

51 1.1.2. Podniesione zarzuty

52 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

53 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

54 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

55 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

56 ☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

57 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

58 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

59 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

60 ☐art. 439 k.p.k.

61 ☐brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☒Uchylenie

64 ☐Zmiana

65 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

66 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 1.5. Ustalenie faktów

68 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 2.1.1.1.

75 P. M.

76 T. L.

77 niekaralność oskarżonych

78 Informacja z KRK

79 540,541

80 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 2.1.2.1.

87 1.6. Ocena dowodów

88 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

89 Lp. faktu z pkt 2.1.1

90 Dowód

91 Zwięźle o powodach uznania dowodu

92 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

93 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

94 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

95 Dowód

96 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

97 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

98 Lp.

99 Zarzut

100 3.1.

101 Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że zachowanie oskarżonych polegające w przypadku P. M. na założeniu na żądanie przygodnie poznanych mężczyzn 4 rachunków bankowych, a następnie przekazanie im pełnej dokumentacji dotyczącej tychże rachunków, a w przypadku T. L. – przekazanie przygodnie poznanym mężczyznom kart bankomatowych i loginów do uprzednio posiadanych rachunków bankowych, co oskarżeni uczynili w zamian za drobną kwoty pieniężne, nie stanowiło pomocnictwa do przestępstwa oszustwa na szkodę K. G., Z. P. oraz G. i Z. T. oszukanych metodą „na policjanta” przy wykorzystaniu rachunków bankowych oskarżonych, podczas gdy zasady prawidłowego rozumowania oraz doświadczenie życiowe poparte stanowiskiem doktryny i orzecznictwem Sądu Najwyższego a także praktyką orzeczniczą w innych postępowaniach wskazują, że przekazanie przez oskarżonych w podanych przez nich okolicznościach dostępu do ich rachunków bankowych przemawiają za stanowiskiem, iż oskarżeni działali z zamiarem ewentualnym godząc się na wykorzystanie ich rachunków do celów oszukańczych przez osoby pragnące ukryć swoją tożsamość przed pokrzywdzonymi.

102 ☐ zasadny

103 ☐ częściowo zasadny

104 ☒ niezasadny

105 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

106 Zarzut okazał się bezzasadny. Sama świadomość oskarżonych, iż efekt ich działań może być wykorzystany do bliżej nieokreślonej działalności przestępczej (jak to wskazał w zarzucie skarżący – „do działań oszukańczych”) nie jest wystarczający do konstruowania zarzutu współsprawstwa czy pomocnictwa. Apelacja sprowadza się do polemiki z przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzecznictwem sądowym i przywołania alternatywnego orzecznictwa o fragmentu komentarza w zakresie nieadekwatnym do realiów niniejszej sprawy.

107 Forsowany przez apelującego ewentualny zamiar pomocnictwa do przestępstwa z zamiarem kierunkowym jest w realiach niniejszej sprawy dość osobliwą konstrukcją jeśli się weźmie pod uwagę, że w toku postępowania oskarżyciel publiczny nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na obejmowanie wiedzą oskarżonych w jakim konkretnie przestępstwie i popełnianym przez kogo mają pomagać ułatwiając swoimi czynnościami sprawczymi dokonanie konkretnych przestępstw. Pomocnictwo jako opisana w art. 18 § 3 k.k. forma zjawiskowa przestępstwa wymaga udowodnienia, że pomocnik uświadamia sobie zły zamiar sprawcy, zaś dla prawidłowego przypisania odpowiedzialności za pomocnictwo konieczne jest m.in. wskazanie konkretnego przestępstwa, którego popełnienie pomocnik ma ułatwić; pomocnik musi obejmować świadomością (bezpośrednią lub ewentualną), iż podejmując określone czynności czyni to w odniesieniu do skonkretyzowanego w odpowiednim przepisie części szczególnej Kodeksu karnego czynu zabronionego. Nadto musi chcieć, aby inna osoba dokonała takiego konkretnego przestępstwa albo przewidując taką możliwość na to się godziła, zaś zamiar taki nie może być dorozumiany, musi być pewny, udowodniony. Stąd nie wystarczy udowodnić, że od strony przedmiotowej działanie danej osoby obiektywnie ułatwiło sprawcy dokonanie konkretnego przestępstwa np. wyłudzenia, ale trzeba też wykazać, i to konkretnymi dowodami, istnienie owego "chcenia lub godzenia się" na dokonanie przez sprawcę takiego przestępstwa ( podzielając argumentację prawną wyrażoną w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2025 roku, sygnatura akt IV KK 194/25).

108 Sąd orzekający przyjął na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że oskarżeni realizowali ustalone czynności w postaci założenia rachunku bankowego, jak również przekazania dokumentacji związanej z tymi umowami oraz umożliwienie dostępu do rachunków istniejących nieznanym mężczyznom, co potwierdzone jest dokumentacją oraz wyjaśnieniami oskarżonych. Niekwestionowane jest również, że oskarżeni mieli świadomość, że założone przez nich rachunki mogą służyć do naruszenia prawa. Wątpliwości nie budzi również kwestia celu, w jakim oskarżony podjął się ww. czynności, a celem tym było osiągnięcie łatwego i szybkiego zarobku, co miało uzasadnienie szczególnie mając na uwadze sytuację życiową i majątkową oskarżonych.

109 Skarżący w sumie nie kwestionuje ustaleń faktycznych mimo podniesionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, natomiast uważa za nieuprawnione przyjęcie przez sąd meriti, że ustalone okoliczności nie pozwalają przypisać oskarżonym współsprawstwa ani pomocnictwa, wskutek czego zostali uniewinnieni, a zatem winien podnieść zarzut naruszenia art.7 kpk. Apelujący podnosi, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją podstawy by ustalić, że oskarżeni byli świadomi tego, że uczestniczą w przestępczych procederach, jednak nie wskazuje konkretnych dowodów mających to potwierdzać.

110 Wobec powyższego analizy wymagało, czy w realiach niniejszej sprawy doszło do wypełnienia przez oskarżonych znamion pomocnictwa do przestępstwa z art. 286 § 1 kk, tj. działania w celu uzyskania korzyści majątkowej i doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd.

111 W ocenie sądu odwoławczego oskarżeni, co słusznie też przyjął sąd meriti, niewątpliwie działali w celu uzyskania korzyści majątkowej. Polegało ono na uzgodnieniu z nieznajomymi, że jeśli podejmą się określonych działań (odpowiednio założenie rachunków bankowych i udzielenie dostępu do rachunków istniejących) to otrzymają za to wynagrodzenie. Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonych w tym zakresie (a skarżący zdaje się wyjaśnień tych nie kwestionować) i zgromadzonym w sprawie dowodom, które świadczą o tym, że każdorazowo porozumienie między nieznajomym a oskarżonym obejmowało jedynie ww. działania oraz żaden oskarżony nie był „wtajemniczony” w plan nieznajomego.

112 Przyjęte jako wiarygodne wyjaśnień oskarżonych, co do tego, że mieli świadomość, że założony przez nich rachunek może posłużyć do jakichś bliżej niekreślonych działań (oszukujących pracodawcę co do faktu posiadania rachunku w polskim banku jak w wypadku P. M. – k.508-509 czy do bliżej nieokreślonego celu – jak w wypadku T. L. – k.510 odwr.), czy nawet zaistnienie podejrzeń oskarżonych, czego przecież nie ustalono przeprowadzonymi dowodami, że ich rachunki mogą zostać użyte do dokonania czynu zabronionego, nie przesądza o tym, że oskarżeni mieli pewność i świadomość całej operacji innych osób, skoro nie obejmowali nawet wiedzą osób pokrzywdzonych czy elementów czynności sprawczych dokonanych później przestępstw.

113 Skarżący forsuje pogląd, że samo założenie rachunku bankowego i udostępnienie go nieznajomym mężczyznom w celu osiągnięcia łatwego i szybkiego zarobku świadczy o tym, że oskarżeni dokonali pomocnictwa do przestępstw z art. 286 § 1 kk. Stwierdzenie to jest jednak niezasadne, z uwagi na to, że oskarżeni nie znając planów co do dalszego wykorzystania rachunków bankowych przez nieznajome osoby udzielające z tego tytułu gratyfikacji pieniężnej, nie mogli pomóc wprowadzić w błąd każdego z pokrzywdzonych, o których istnieniu na etapie dokonywania czynności sprawczych nie wiedzieli. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że oskarżeni wiedzieli o koncepcji nieznanych im mężczyzn, tj. mieli świadomość podjęcia przez inne konkretne osoby konkretnych działań, ich celu oraz sposobu realizacji, zwłaszcza że oskarżyciel publiczny nie przedstawił też żadnego dowodu, że osoby którym oskarżeni przekazali dostęp do rachunków bankowych są sprawcami oszustw na szkodę K. G., Z. P. oraz Z. i G. T. i dokonywały „przeksięgowania środków” opisanych w zarzutach.

114 Sąd odwoławczy podziela stanowisko sądu I instancji, że brak jest podstaw do przypisania oskarżonym pomocnictwa ani współsprawstwa. Kwalifikując czyny oskarżonych jako współsprawstwo, należałoby wykazać, że dążyli on do realizacji wspólnego planu i działa według uzgodnionego podziału ról, ułatwiając bezpośredniemu sprawcy wykonanie wspólnego celu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2003 r., V KK 346/02). Choć niewątpliwie oskarżeni obiektywnie ułatwili popełnienie oszustwa to brak wykazania istnienia porozumienia pomiędzy nimi a nieznajomymi, uniemożliwia również przypisanie im – niezależnie od takiej możliwości ze względu na granice zarzutów oskarżenia - współsprawstwa.

115 Niedopuszczalne jest również przyjęcie, że każdy z oskarżonych działał jako pomocnik. Kwalifikując działanie oskarżonego jako pomocnictwo, nie wystarczy wykazać, że od strony podmiotowej działanie obiektywnie ułatwiło sprawcy dokonanie konkretnego przestępstwa. Niezbędne jest nadto udowodnienie, że oskarżony chciał, żeby inna osoba dokonała konkretnego przestępstwa albo przewidując taką możliwość godził się na to. Jednocześnie jego zamiar nie może być dorozumiany, lecz udowodniony. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II KK 540/21). Oczywiście w ramach pomocnictwa do przestępstwa oszustwa oskarżeni mogliby działać również z zamiarem ewentualnym i należy zaaprobować prezentowane w tym zakresie w orzecznictwie poglądy, odsyłając do lektury wybranych judykatów, których wywody sąd odwoławczy podziela (zob. wyroki Sądu Najwyższego np. z dnia 27 marca 2013 r., III KK 308/12, LEX nr 1308127, z dnia 15 października 2013 r., III KK 184/13, LEX nr 1388228). W związku jednak z brakiem wykazania przez skarżącego, że oskarżeni byli świadomi dalszych konkretnych działań innych osób, przypisanie im pomocnictwa nie znajduje podstaw.

116 Podzielić należy podgląd adekwatnie określający rolę oskarżonego, zgodnie z którym „ pełniąc w planie oszukańczym nieujawnionych jeszcze sprawców rolę tzw. słupa, wykorzystanego jedynie do założenia konta, poprzez które sprawcy ci przejęli pieniądze przelane przez pokrzywdzoną. Organizacja przestępstwa, jak też rola, którą za niewielką opłatą przyjął młody człowiek z problemami osobowościowymi, psychologicznymi, poszukujący pracy i mieszkania, jest typowa dla schematu tego rodzaju czynów, obliczona na nieujawnienie organizatorów i beneficjentów wyłudzeń metodą „na wnuczka”, „na policjanta” itp. Rola oskarżonego w przestępstwie i choć naganna, była jednak uboczna. Z pewnością nie uczestniczył on umyślnie w planie oszustwa i nie miał świadomości sposobu wprowadzenia w błąd pani pokrzywdzonej, ani wysokości wyłudzonych od niej środków.”, wyrażony w Wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt II AKa 134/21.

117 Wniosek

118 uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Świdnicy do ponownego rozpoznania

119 ☐ zasadny

120 ☐ częściowo zasadny

121 ☒ niezasadny

122 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

123 Wniosek należy uznać za niezasadny, co wynika z uznania zarzutu za niezasadny na podstawie poczynionej powyżej analizy. Nadto skarżący domaga się ponownego rozpoznania sprawy nie wskazując ani kierunku uzupełnienia postępowania dowodowego ani też, które dowody pozwalają na przypisanie sprawstwa i winny oskarżonych – jakiego konkretnie przestępstwa.

124 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

125 4.1.

126 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

127 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

128 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

129 5.1.1.

130 Przedmiot utrzymania w mocy

131 Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

132 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

133 Bezzasadność apelacji

134 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

135 5.2.1.

136 Przedmiot i zakres zmiany

137 Zwięźle o powodach zmiany

138 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

139 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

140 5.3.1.1.1.

141 ☐ art. 439 k.p.k.

142 Zwięźle o powodach uchylenia

143 5.3.1.2.1.

144 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

145 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia

147 5.3.1.3.1.

148 Konieczność umorzenia postępowania

149 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

150 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

151 5.3.1.4.1.

152 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

153 Zwięźle o powodach uchylenia

154 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

155 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

156 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

157 Przytoczyć okoliczności

158 6. Koszty Procesu

159 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

160 Przytoczyć okoliczności

161 II

162 Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art.636§1 kpk.

163 7. PODPIS

164 SSO Waldemar Majka

165 1.11. Granice zaskarżenia

166 Kolejny numer załącznika

167 1

168 Podmiot wnoszący apelację

169 Prokurator

170 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

171 Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

172 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

173 ☐ na korzyść

174 ☒ na niekorzyść

175 ☒ w całości

176 ☐ w części

177 ☐co do winy

178 ☐co do kary

179 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

180 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

181 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

182 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

183 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

184 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

185 ☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

186 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

187 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

188 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

189 ☐art. 439 k.p.k.

190 ☐brak zarzutów

191 0.1.1.4. Wnioski

192 ☒Uchylenie

193 ☐Zmiana