Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 5 lutego 2025 r., II Ka 813/24

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 5 lutego 2025 r., II Ka 813/24

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 813/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 5 lutego 2025r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 sędzia (del.) Paweł Mądry

6 Protokolant:

7 stażysta Kinga Łempicka

8 przy udziale prokuratora Jarosława Mironiuka

9 po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy

10 P. U.

11 oskarżonego o czyn z art. 284 § 2 kk

12 na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim

14 z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt II K 1068/23

15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego P. U. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

16 Formularz UK 2

17 Sygnatura akt

18 II Ka 813/24

19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

20 1

21 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

22 6.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

23 wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 18 września 2024r. w sprawie II K 1068/23

24 6.2. Podmiot wnoszący apelację

25 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

26 ☐ oskarżyciel posiłkowy

27 ☐ oskarżyciel prywatny

28 ☐ obrońca

29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ inny

31 6.3. Granice zaskarżenia

32 6.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

33 ☐ na korzyść

34 ☒ na niekorzyść

35 ☒ w całości

36 ☐ w części

37 ☐

38 co do winy

39 ☐

40 co do kary

41 ☐

42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

43 6.1.2. Podniesione zarzuty

44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

45 ☐

46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

47 ☐

48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

50 ☒

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

55 ☐

56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

57 ☐

58 art. 439 k.p.k.

59 ☐

60 brak zarzutów

61 6.4. Wnioski

62 ☒

63 uchylenie

64 ☐

65 zmiana

66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

67 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 6.5. Ustalenie faktów

69 6.1.3. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 2.1.1.1.

76 --------------------

77 ----------------------------------------------------------

78 --------------

79 -----------------

80 6.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 2.1.2.1.

87 --------------------

88 -----------------------------------------------------------

89 --------------

90 -----------------

91 6.6. Ocena dowodów

92 6.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach uznania dowodu

96 ---------------

97 ---------------------------------------------------------------

98 -----------------------------------------------

99 6.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

102 Dowód

103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

104 ----------------

105 ---------------------------------------------------------------

106 ------------------------------------------------

107 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Lp.

109 Zarzut

110 3.1.

111 zarzut obrazy przepisów prawa karnego procesowego, która miała wpływ na treść wyroku, tj. art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 366 § 1 kpk, art. 410 kpk oraz art. 424 § 1 pkt 1 kpk, polegającej na jednostronnej, dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, dokonanej z przekroczeniem przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów, przeprowadzonej tylko i wyłącznie na korzyść oskarżonego bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego niekorzyść oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego, nienależyte rozważenie niektórych dowodów ujawnionych w toku postępowania we wzajemnym ich powiązaniu lub całkowite ich pominięcie, niesłusznie odstąpienie od wezwania świadków i bezpośredniego ich przesłuchania na rozprawie co spowodowało, że rozstrzygnięcie skutkowało uniewinnieniem od popełnienia zarzucanego mu występku

112 ☒ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☐ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

116 - Sąd Okręgowy zgadza się z poglądem prokuratora wyrażonym w apelacji, iż Sąd Rejonowy dokonał nie tylko jednostronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego, lecz także bardzo pobieżnej, która jedynie pozornie została przeprowadzona według dyrektyw z art. 7 kpk. Z rubryki pisemnego uzasadnienia wyroku zawierającej, zgodnie z opisem tabeli, powody uniewinnienia wynika, że Sąd Rejonowy:

117 - nie znalazł w sprawie jakikolwiek podstaw dowodowych do przyjęcia ustalenia, iż oskarżony jest osobą „ która chociażby poleciła zabrać kontener z placu budowy”,

118 - w sprawie nie ustalono osoby, która zabrała kontener z budowy i na kogo polecenie to zrobiła,

119 - stan zdrowia oskarżonego „ tłumaczy jego zaniechanie także w zakresie dotyczącym dbałości o własne mienie, tj. przedmioty i narzędzia pozostawione w kontenerze”.

120 Tymczasem prokurator w apelacji trafnie wskazuje, że podstawą do oceny zamiaru sprawcy przestępstwa z art. 284 § 2 kpk powinno być przede wszystkim jego zachowanie i okoliczności popełnienia czynu. Te elementy stanu faktycznego są niezwykle istotne zwłaszcza w sytuacji, gdy sprawca czynu z art. 284 § 2 kpk jest już w posiadaniu rzeczy ruchomej, zatem jego działanie wyczerpujące znamiona tego przestępstwa może być mniej zauważalne dla osób postronnych niż dla przykładu sprawcy kradzieży z włamaniem.

121 - prawidłowo zatem prokurator akcentuje bezsporny w sprawie fakt, że oskarżony zaprzestał płacenia czynszu, poczynając od tego, że nie zapłacił czynszu za użytkowanie kontenera za miesiąc luty 2023r. Oczywiście, na podstawie ustaleń Sądu Rejonowego należy przyjąć, że brak zapłaty czynszu wynikał z problemów finansowych oskarżonego, niemniej Sąd I instancji bezpodstawnie zbagatelizował ten aspekt sprawy. Sąd nie poczynił jakichkolwiek rozważań dotyczących tego, czy nie był to dostatecznie ważny powód dla oskarżonego, aby odstąpić od zawartej umowy najmu i podjąć rozmowy dotyczące zwrotu tego kontenera. Nie można w tym zakresie tłumaczyć zaniechania oskarżonego czynnikami zewnętrznymi, np. wykazywać utraty płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, gdyż zwrot kontenera nie wiązałby się z koniecznością posiadania przez oskarżonego gotówki. Oczywiście zadłużenie z tytułu trwania tej umowy nadal powiększałoby się, lecz nie stanowiłoby faktycznej ani prawnej przeszkody do wezwania pokrzywdzonej firmy do odbioru kontenera we własnym zakresie.

122 - trafnie akcentuje prokurator, że oskarżony pozostawał bierny na kolejne wiadomości przesyłane na adres poczty elektronicznej oskarżonego. W aktach sprawy znajduje się wydruk wiadomości email dopiero z 28 kwietnia 2023r. (k. 21), która stanowi pierwszą ujawnioną w procesie odpowiedź na wezwania pracowników firmy (...) do uregulowania długu. Sąd Rejonowy nie przeprowadził w tym zakresie żadnych rozważań, aby ustalić czy taki sposób prowadzenia przez oskarżonego spraw związanych z jego działalnością gospodarczą jest prawidłowy, właściwy dla standardów prowadzenia takiej działalności. Sąd Rejonowy nawet nie odniósł się do treści tej wiadomości, która ma niebagatelne znaczenie dla oceny zamiaru oskarżonego. Otóż z tej wiadomości wynika, że „ od dnia 01.04.2023 firma (...) zawiesiła działalność wykonawczą na terenie całej Polski do odwołania”. Sąd Rejonowy nie powziął w związku z tą informacją refleksji, że co najmniej od 01 kwietnia 2023r. kontener stał się zbędny dla funkcjonowania firmy oskarżonego, a mimo to oskarżony nie zawiadomił o tym fakcie P. i nie wezwał ich do odbioru kontenera. W sprawie nie ma także podstaw do przyjęcia, że oskarżony nie miał pełnego rozeznania co do faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej za pośrednictwem M. C. i M. T., gdyż z wyjaśnień oskarżonego wynika wprost, że przebywał na placu budowy, w tym w marcu 2023r. Oskarżony miał zatem niezbędne informacje do podjęcia decyzji o konieczności i sposobie rozwiązania umowy o wynajem kontenera.

123 - Sąd Rejonowy pominął zupełnie w swych rozważaniach fakt, że oskarżony podpisując umowę najmu zobowiązał się do określonych działań wynikających z zapisów tej umowy. Między innymi, zgodnie z § 3 ust. 12 Ogólnych warunków umów najmu (...) oskarżony był zobowiązany do „ niezwłocznego opuszczenia i zwrotu przedmiotu najmu” po zakończeniu okresu najmu. Ten aspekt sprawy jest bardzo istotny, gdyż w przypadku realizacji znamion przywłaszczenia poprzez zaniechanie dla przypisania czynu zabronionego koniecznym jest wykazanie, iż na sprawcy ciążył prawny szczególny obowiązek działania. W przedmiotowej sprawie oskarżony postąpił z powierzoną mu rzeczą ruchomą (kontenerem socjalnym) jak właściciel mimo, iż ciążył na nim obowiązek dbania o stan techniczny tej rzeczy oraz obowiązek jej zwrotu po ustaniu okresu najmu. Zdaniem Sądu Okręgowego, oskarżony postąpił z rzeczą jak właściciel, gdyż w ustalonym przez Sąd Rejonowy stanie faktycznym należy przyjąć, że oskarżony świadomie porzucił ten kontener na placu budowy i zaprzestał wykonywania obowiązków ciążących na nim z tytułu umowy najmu. W tym zaś kontekście bez znaczenia dla zaistnienia czynu z art. 284 § 2 kk pozostaje okoliczność ustalenia osoby, która zleciła usunięcie kontenera z placu budowy oraz osoby, która ten kontener fizycznie zabrała z placu. Osoby te, o ile miały świadomość bezprawności swoich czynów, mogą ewentualnie odpowiadać karnie za swoje czyny, lecz poza tym postępowaniem karnym, które dotyczy jedynie czynu zarzuconego P. U..

124 - zdaniem Sądu Okręgowego, wyrazistym przykładem jednostronnej i powierzchownej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Rejonowy jest kwestia wpływu stanu psychicznego oskarżonego na jego proces decyzyjny związany z wykonywaniem umowy najmu kontenera. W przedmiotowej sprawie prokurator na etapie postępowania przygotowawczego zasadnie przeprowadził dowód z opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej. Z wniosków tej niekwestionowanej przez strony opinii wynika, że „ w czasie popełniania zarzucanego czynu P. U. miał zachowaną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem” (k. 180). Nadto, co może zdumiewać w kontekście sposobu rozstrzygnięcia sprawy w zaskarżonym wyroku, Sąd Rejonowy uznał, że „ zaburzenia depresyjne nie są przesłanką medyczną do kwestionowania poczytalności oskarżonego” (k. 253). Trafnie zatem wskazuje w apelacji prokurator, iż Sąd Rejonowy popadł w wewnętrzną sprzeczność, gdyż stan zdrowia psychicznego oskarżonego uznał za jedną z zasadniczych podstaw do powzięcia decyzji o uniewinnieniu oskarżonego. Oczywiście Sąd Rejonowy nie zawarł w swych pisemnych powodach wyroku żadnych rozważań w tym zakresie, zatem nie wiadomo, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego był przesłanką wyłączającą winę oskarżonego, czy też inną bliżej niesprecyzowaną podstawą do wydania wyroku uniewinniającego poza granicami wyznaczonymi przez przepis art. 414 § 1 kpk. Sąd Okręgowy zgadza się w całości z poglądem prokuratora, iż w okolicznościach tej sprawy, w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd meriti nie istniały jakiejkolwiek podstawy do uznania, że oskarżony nie mógł rozpoznać znaczenia zarzuconego mu czynu i nie mógł pokierować swoim postępowaniem. Oczywiście motywacja sprawcy jest czynnikiem wyznaczającym stopień szkodliwości społecznej czynu, lecz nie może stać się podstawą do uniewinnienia oskarżonego, tak jak postąpił Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie.

125 - na zakończenie należy dodać, że trafnie akcentuje prokurator w apelacji, że w sprawie istnieją także inne, niedostrzeżone przez Sąd Rejonowy, okoliczności obciążające oskarżonego, w tym niekwestionowany fakt, że oskarżony nie interesował się sprawą nawet po uzyskaniu informacji o tym, że kontener został usunięty z placu budowy. Trafnie wskazuje prokurator, że oskarżony nie tylko nie uchronił kontenera przed utratą, lecz nawet nie zawiadomił o tym fakcie Wynajmującego i organów ścigania.

126 Wniosek

127 wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim

128 ☒ zasadny

129 ☐ częściowo zasadny

130 ☐ niezasadny

131 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

132 wobec zasadności podniesionego zarzutu wniosek apelacji zasługiwał na uwzględnienie

133 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

134 4.1.

135 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

136 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

137 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

138 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

139 6.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

140 5.1.1.

141 Przedmiot utrzymania w mocy

142 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

143 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

144 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

145 6.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

146 5.2.1.

147 Przedmiot i zakres zmiany

148 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

149 Zwięźle o powodach zmiany

150 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

151 6.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

152 6.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

153 5.3.1.1.1.

154 -------------------------------------------------------------------------------

155 ☐ art. 439 k.p.k.

156 Zwięźle o powodach uchylenia

157 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

158 5.3.1.2.1.

159 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

160 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

161 Zwięźle o powodach uchylenia

162 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

163 5.3.1.3.1.

164 Konieczność umorzenia postępowania

165 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

166 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

167 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

168 5.3.1.4.1.

169 ☒ art. 454 § 1 k.p.k.

170 Zwięźle o powodach uchylenia

171 materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, oceniony zgodnie z dyrektywami art. 7 kpk, stanowi podstawę do uznania winy oskarżonego w zakresie zarzuconego mu czynu. Jednakże z uwagi na ustawowy zakaz wyrażony w przepisie art. 454 § 1 kpk, Sąd Okręgowy nie mógł skazać oskarżonego z uwagi na treść zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu Okręgowego, w sprawie nie zaistniały także podstawy do umorzenia postępowania lub jego warunkowego umorzenia.

172 6.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

173 Sąd Rejonowy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przeprowadzi postępowanie dowodowe w całości, przykładając należną uwagę do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie zamiaru oskarżonego popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 kk, zgodnie z zaprezentowanymi wyżej rozważaniami. Sąd w toku postępowania dowodowego winien dokonywać rekonstrukcji przestępczego zamiaru oskarżonego na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a następnie dostosować opis czynu do ustalonych okoliczności i postaci działania sprawcy. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości nie oznacza natomiast konieczności bezpośredniego przesłuchania na rozprawie wszystkich świadków.

174 6.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

175 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

176 Przytoczyć okoliczności

177 -------------------

178 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

179 6. Koszty Procesu

180 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

181 Przytoczyć okoliczności

182 -----------------

183 z uwagi na kasatoryjny charakter wydanego wyroku Sąd Okręgowy nie orzekł o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze

184 7. PODPIS

185 1.3. Granice zaskarżenia

186 Kolejny numer załącznika

187 1

188 Podmiot wnoszący apelację

189 prokurator

190 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

191 cały wyrok

192 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

193 ☐ na korzyść

194 ☒ na niekorzyść

195 ☒ w całości

196 ☐ w części

197 ☐

198 co do winy

199 ☐

200 co do kary

201 ☐

202 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

203 1.3.2. Podniesione zarzuty

204 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

205 ☐

206 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

207 ☐

208 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

209 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

210 ☒

211 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

212 ☐

213 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

214 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

215 ☒

216 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

217 ☐

218 art. 439 k.p.k.

219 ☐

220 brak zarzutów

221 1.4. Wnioski

222 ☒

223 uchylenie

224 ☐

225 zmiana