Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 9 października 2025 r., II Ka 529/25

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 9 października 2025 r., II Ka 529/25

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 529/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 9 października 2025 r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Paweł Mądry

6 Protokolant:

7 st. sekr. sąd. Agnieszka Walerczak

8 przy udziale Prokuratora Andrzeja Boruty

9 po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r.

10 sprawy P. W.

11 oskarżonego z art. 209 § 1 kk

12 na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach

14 z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 268/25

15 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

16 II. określa, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II Ka 529/25

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 268/25

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☒

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☐

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 ----

76 ------------------------

77 --------------------------------------------------------------------

78 ----------------

79 ----------------

80 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 ----------

87 ------------------------

88 --------------------------------------------------------------------

89 ----------------

90 ----------------

91 2.2. Ocena dowodów

92 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach uznania dowodu

96 -------------------

97 ----------------------------------------

98 ----------------------------------------------------------------------------------

99 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

102 Dowód

103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

104 -------------------

105 ----------------------------------------

106 ----------------------------------------------------------------------------------

107 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Lp.

109 Zarzut

110 zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie w kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt I wyroku, a tym samym uznanie działania oskarżonego w ramach czynu ciągłego, podczas gdy zachowania oskarżonego stanowią jedno przestępstwo z art. 209 § 1 kk

111 ☐ zasadny

112 ☐ częściowo zasadny

113 ☒ niezasadny

114 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

115 - apelacja oskarżyciela publicznego jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy poddając skarżony wyrok kontroli instancyjnej nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie. Oskarżyciel publiczny w treści apelacji wskazał, że jego zdaniem, Sąd Rejonowy niewłaściwie uznał, że przedmiotem sprawy jest kilka okresów niealimentacji oddzielonych przerwą. W ocenie skarżącego, zachodzą wszelkie przesłanki, aby zachowanie oskarżonego potraktowane zostało jako jeden czyn, tj. tożsamość pokrzywdzonego, tożsamość sposobu działania i jedność zamiaru towarzyszącego sprawcy. Autor apelacji wskazał, że pomimo przerwy wynoszącej niecały miesiąc w związku z osadzeniem oskarżonego w zakładzie karnym, w przedmiotowej sprawie nadal zasadna jest ocena, że P. W. dopuścił się jednego czynu, a co za tym idzie – zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego w wyroku Sądu I instancji jest błędne. Skarżący podkreślił, że fakt zaistnienia przerwy między okresami niealimentacji nie powoduje i nie pozwala przyjąć, iż niealimentacja stanowi jeden czyn ciągły w rozumieniu art. 12 § 1 kk. Argumentując swoje stanowisko, oskarżyciel publiczny odwołał się do poglądu doktryny i orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem trwałym, co wyłącza możliwość przyjęcia konstrukcji z art. 12 § 1 kk.

116 - Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego. Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego jest wprawdzie przestępstwem trwałym, a więc polegającym na utrzymywaniu niezgodnego z prawem stanu rzeczy przez jakiś czas, niemniej, aby móc uznać składające się na nie zachowania za jeden czyn, przerwy między nimi nie mogą być długie. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania karnego są dwa okresy przedzielone odstępem niemal miesięcznym – spowodowanym osadzeniem w zakładzie karnym - nie sposób zasadnie przyjąć, by mogły one stanowić jedno zdarzenie historyczne. W zaistniałym w niniejszej sprawie układzie faktycznym nie było więc podstaw do przyjęcia jedności czynu (tak jak sugeruje to oskarżyciel publiczny) wyrażającej się w zakwalifikowaniu dwóch zachowań (zaniechań) oskarżonego jako jednego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 209 § 1 kk, bez jednoczesnego zastosowania konstrukcji jedności czynu z art. 12 § 1 kk. Sąd Okręgowy w tym składzie przychyla się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie III KK 414/14, iż „ przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako jeżeli między okresami uporczywej niealimentacji wystąpi przerwa lub przerwy wywołane na przykład tym, że zobowiązany nie był w stanie wykonać tego obowiązku albo osoba uprawniona do alimentacji w tym czasie nie znajdowała się w sytuacji zagrożenia, to w takim wypadku należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw”. Sąd Rejonowy w omawianej sprawie zastosował konstrukcję czynu ciągłego, gdyż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo uznał, że oskarżony działał z góry powziętym zamiarem trwania w swym zaniechaniu wywiązywaniu obowiązku alimentacyjnego, zaś okres wyłączony przez Sąd Rejonowy z czasookresu popełnienia przypisanego przestępstwa nie wynikał z dobrowolnej decyzji oskarżonego (np. decyzji o czasowym podjęciu się realizowania obowiązku alimentacyjnego), lecz wynikał z okoliczności niezależnych od sprawy (przymusowe umieszczenie w zakładzie karnym). Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie I KZP 1/17, „ w sytuacji, gdy stan taki przedzielały okresy, w których spełnienie obowiązku alimentacyjnego było możliwe, należy dokonać stosownej modyfikacji opisu czynu, pomijając te fragmenty zachowania sprawcy, w których nie można było mu przypisać odpowiedzialności za brak spełnienia ciążących na nim obowiązków. Pominięcie owego okresu w żadnym razie nie przesądza, czy w pozostałym zakresie poszczególne zachowania sprawcy polegające na zawinionym zaniechaniu obowiązku alimentacji należy potraktować jako jedno przestępstwo, czy też wiele przestępstw. Ocena ta dokonuje się bowiem w oparciu o ogólne kryteria jedności i wielości czynów (i przestępstw), przy uwzględnieniu konstrukcji ustawowych przesądzających o tzw. normatywnej jedności czynu, takich jak np. czyn ciągły z art. 12 kk. Powszechnie do kryteriów tych zalicza się także element czasowy, czyli okres, jaki upłynął pomiędzy dwoma badanymi zachowaniami (także mającymi postać zaniechania). Jeżeli okres ten jest dłuższy, to z reguły będzie to prowadziło do odrzucenia jedności czynu, a w konsekwencji do uznania, że zachodzi przypadek wielości przestępstw”. W przedmiotowej sprawie, pobyt w zakładzie karnym był krótki, bowiem zaledwie miesięczny, dlatego możliwym i dowodowo zasadnym było zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego z art. 12 § 1 kk.

117 - wyżej przytoczone tezy prowadzą do wniosku, iż trwały charakter przestępstwa niealimentacji w żaden sposób nie uniemożliwia zastosowania konstrukcji z art. 12 § 1 kk w odniesieniu czynów z art. 209 § 1 kk i w istocie prawnie dopuszczalne jest „ spięcie” kilku zachowań sprawcy nierealizującego obowiązku alimentacyjnego klamrą czynu ciągłego, skoro zaniechanie sprawcy zostało przedzielone okresem, w którym wina oskarżonego była wyłączona z uwagi na obiektywną niemożność łożenia na utrzymanie syna, która to niemożność powstała wskutek pozbawienia wolności.

118 - mając na względzie powyższe rozważania, w ocenie Sądu Okręgowego, przyjęta przez Sąd meriti konstrukcja nie narusza przepisu prawa materialnego, a ponadto została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona

119 Wniosek

120 wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu i kwalifikacji prawnej art. 12 § 1 kk oraz wyeliminowanie z podstawy prawnej wymiaru kary art. 57b kk

121 ☐ zasadny

122 ☐ częściowo zasadny

123 ☒ niezasadny

124 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

125 bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku

126 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

127 1.

128 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

129 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

130 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

131 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

132 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

133 1.

134 Przedmiot utrzymania w mocy

135 cały wyrok

136 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

137 bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

138 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

139 1.

140 Przedmiot i zakres zmiany

141 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------

142 Zwięźle o powodach zmiany

143 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

144 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

145 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

146 1.1.

147 ------------------------------------------------------------------------------

148 ☐ art. 439 k.p.k.

149 Zwięźle o powodach uchylenia

150 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

151 2.1.

152 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

153 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

154 Zwięźle o powodach uchylenia

155 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

156 3.1.

157 Konieczność umorzenia postępowania

158 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

159 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

160 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

161 4.1.

162 -----------------------------------------------------------------------------

163 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

164 Zwięźle o powodach uchylenia

165 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

166 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

167 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

168 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

169 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

170 Przytoczyć okoliczności

171 -----------------

172 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

173 6. Koszty Procesu

174 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

175 Przytoczyć okoliczności

176 II.

177 z uwagi na nieuwzględnienie środka odwoławczego wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 kpk określił, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa

178 7. PODPIS

179 1.3. Granice zaskarżenia

180 Kolejny numer załącznika

181 1

182 Podmiot wnoszący apelację

183 prokurator

184 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

185 cały wyrok

186 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

187 ☐ na korzyść

188 ☒ na niekorzyść

189 ☒ w całości

190 ☐ w części

191 ☐

192 co do winy

193 ☐

194 co do kary

195 ☐

196 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

197 1.3.2. Podniesione zarzuty

198 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

199 ☒

200 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

201 ☐

202 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

203 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

204 ☒

205 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

206 ☐

207 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

208 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

209 ☐

210 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

211 ☐

212 art. 439 k.p.k.

213 ☐

214 brak zarzutów

215 1.4. Wnioski

216 ☐

217 uchylenie

218 ☒

219 zmiana