Wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 21 marca 2016 r., I C 696/15
wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 21 marca 2016 r., I C 696/15Otwórz w aplikacji
Tekst
1 Sygn. akt I C 696/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 21 marca 2016 r.
3 Sąd Okręgowy w Przemyślu I Wydział Cywilny
4 w składzie następującym:
5 Przewodniczący:
6 SSO Grażyna Mrozowicz
7 Protokolant:
8 st. sekr. sądowy Marta Dziduch
9 po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. w Przemyślu sprawy
10 z powództwa M. S.
11 przeciwko (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.
12 o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
13 I. o d d a l a powództwo ,
14 II. z a s ą d z a od powódki M. S. na rzecz pozwanego (...) Bank (...) S.A. w W. kwotę 7.217 złotych (siedem tysięcy dwieście siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów procesu,
15 III. p r z y z n a j e od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Przemyślu na rzecz adw. M. K. wynagrodzenie w kwocie 8.856 złotych (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.
16 Sygn. akt I C 696/15
Uzasadnienie
17 wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu
18 z dnia 21 marca 2016 r.
19 Powódka M. S. w pozwie wniesionym w dniu
20 2 października 2015 r., ostatecznie sprecyzowanym na rozprawie w dniu
21 9 marca 2016 r. wniosła o:
22 1. pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego - bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) z dnia 14 lutego 2014r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy
23 w J. X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P., sygn. akt X Co 141/14 przeciwko M. S. odpowiedzialnej
24 jako poręczyciel wekslowy do umowy nr (...) kredytu obrotowego z dnia 25 września 1999 r., zmienionego Aneksem nr (...)
25 z dnia 14 maja 2000 r., aneksem nr (...) z dnia 14 maja 2001 r., aneksem z dnia 28 lutego 2002 r., zmienioną umową ugody z dnia
26 7 października 2003 r., zmienionej aneksem nr (...) z dnia
27 27 stycznia 2005 r., aneksem z dnia 28 maja 2007 r., zmienionej aneksem nr (...) z dnia 15 października 2007 r., zasądzający od powódki na rzecz pozwanego jako sumę wekslową kwotę 272.954,31 zł
28 oraz dalsze odsetki należne od dnia 11 kwietnia 2013 r.
29 2. zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu, a z ostrożności procesowej przyznanie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa prawnego, oświadczając jednocześnie,
30 iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części
31 oraz nieobciążanie powódki kosztami procesu z uwagi na trudną sytuację rodzinną i finansową.
32 Na uzasadnienie podała, że wnosi o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego
33 z dnia 14 lutego 2014 r., nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu X Zamiejscowy
34 Wydział Cywilny z siedzibą w P., sygn. akt X Co 141/14
35 co do zobowiązań dłużnika M. S., określonych szczegółowo w tytule wynikających z poręczenia wekslowego do umowy nr (...)
36 kredytu obrotowego z dnia 25 września 1999 r., zmienionego ostatecznie umową ugody z dnia 28 maja 2007 r. z aneksem z dnia
37 15 października 2007 r., zasądzającego od powódki mnie jako poręczyciela wekslowego kwotę 272.954,31 zł z odsetkami od dnia 11 kwietnia 2013 r.
38 w wysokości 13%, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia.
39 Zdaniem powódki, roszczenie pozwanego względem niej jest bowiem przedawnione, na potwierdzenie czego przytoczyła treść stosownych przepisów, przytaczając stosowne orzecznictwo, wskazując dalej, że bankowy
40 tytuł egzekucyjny nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)
41 i nie wywołuje skutków prawnych na gruncie art. 125 k.c. Wierzytelność stwierdzona w (...) nie jest traktowana jak roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu i nie przedawnia się w terminie,
42 o którym mowa we wskazanym przepisie (10 lat). Wystawienie (...)
43 przez bank nie wywołuje także skutków na gruncie art. 123 § 1 k.c.,
44 (nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia).
45 Naprowadzono dalej, że bank rozwiązał umowę w dniu
46 9 kwietnia 2010 r., zaś w dniu 14 lutego 2014r, wystawił bankowy
47 tytuł egzekucyjny nr (...), który następnie w dniu 31 marca 2014 r.
48 został zaopatrzony w klauzule wykonalności postanowieniem
49 Sądu Rejonowego w Jarosławiu X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą
50 w P., sygn. akt X Co 141/14.
51 W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...)
52 Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wskazała, iż nie uznaje powództwa
53 i wniosła o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
54 Na uzasadnienie strona pozwana podała, że małżonkowi powódki
55 J. S., pozwany (...) S.A. w W. udzielił
56 kredytu obrotowego PLN według umowy nr (...) z dnia
57 22 listopada 1999 r., zmienionej aneksem nr (...) z dnia 25 września 2000 r., aneksem nr (...) z dnia 14 maja 2001 r., aneksem nr (...) z dnia
58 28 lutego 2002 r., objętego umową ugody z dnia 7 października 2003 r., zmienioną aneksem nr (...) z dnia 27 stycznia 2005 r., aneksem
59 nr (...) z dnia 4 maja 2005 r., aneksem nr (...) z dnia
60 27 kwietnia 2006 r., objętego ponowną umową ugody z dnia 28 maja 2007r., zmienioną aneksem nr (...) z dnia 15 października 2007 r., wskazując jednocześnie, iż do wierzytelności objętej ostatnią umową ugody z dnia
61 28 maja 2007 r. powódka M. S. udzieliła zabezpieczenia w postaci awalu weksla wystawionego przez J. S..
62 Następnie naprowadzono, iż w stosunku do J. S.
63 pozwany Bank uzyskał tytuł z umowy kredytu, wystawiając (...)
64 nr (...) z dnia 12 kwietnia 2013 r., któremu Sąd Rejonowy
65 w P. V Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie sygn. akt V GCo 108/13 nadał klauzulę wykonalności.
66 W stosunku natomiast to awalistki weksla - M. S. pozwany Bank dochodził roszczeń z weksla poręczonego przez nią na zabezpieczenie wierzytelności kredytu obrotowego PLN nr umowy (...)
67 z dnia 22 listopada 1999 r. z późniejszymi zmianami, w tym umową ugody
68 z 2007 r. Wyjaśniono nadto, iż w tym celu pozwany, weksel opatrzył
69 sumą wekslową, na którą składała się niespłacona należność główna
70 i odsetki, wzywając powódkę do wykupu weksla. W zakreślonym terminie powódka weksla jednak nie wykupiła. Wobec powyższego pozwany Bank wystawił (...) nr (...) w dniu 14 lutego 2014 r., któremu Sąd Rejonowy w Jarosławiu X Zamiejscowy Wydział Cywilny z/s w P. postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. nadał klauzulę wykonalności.
71 W dalszej kolejności strona pozwana wskazała, iż J. S. wniósł
72 do Sądu Okręgowego w Rzeszowie VI Wydziału Gospodarczego powództwo przeciwko (...) S.A. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego - (...) z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Przemyślu V Wydział Gospodarczy
73 w dniu 14 maja 2013 r., sygn. akt V GCo 108/13. Sprawa zawisła
74 w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie pod sygn. akt VI GC 360/14, a w sprawie tej J. S. podnosił identyczne zarzuty jak w niniejszej sprawie
75 M. S., a przede wszystkim zarzut przedawnienia wierzytelności
76 z kredytu.
77 W przywołanej sprawie Sąd Okręgowy w Rzeszowie nie podzielił twierdzeń J. S. co do zaistnienia przedawnienia i prawomocnym wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r. oddalił powództwo, w uzasadnieniu wskazując, że w sprawie doszło do tzw. uznania niewłaściwego długu,
78 które legło u podstaw rozstrzygnięcia w sprawie na korzyść (...) S.A.
79 Zdaniem strony pozwanej, skoro Sąd w sprawie tego samego kredytu,
80 do którego zabezpieczenia w postaci awalu udzieliła powódka w niniejszej sprawie - M. S., rozstrzygnął, że wierzytelność z tytułu kredytu
81 nie jest przedawniona, to tym samym suma wekslowa, który bank opatrzył weksel również nie jest przedawniona, a w konsekwencji zarzut pozwanego
82 co do przedawnienia jest całkowicie bezpodstawny. Nadto pozwany zauważył jednak, że M. S. wiedząc o niekorzystnym dla jej małżonka wyroku, świadomie naraża się na poniesienie dodatkowych kosztów postępowania.
83 Pozwana przyznała jednocześnie, że co prawda wystawienie (...)
84 nie przerywa biegu przedawnienia, jednakże czyni to postanowienie
85 o nadaniu (...) klauzuli wykonalności przez Sąd.
86 Z ostrożności procesowej, z uwagi na brak wskazania przez powódkę jakich roszczeń dotyczy podniesiony przez nią zarzut przedawnienia, tj. co do wierzytelności z umowy kredytu czy do wierzytelności z weksla, strona pozwana wskazała, iż zarzut ten jest niezasadny, bowiem po rozwiązaniu umowy ugody J. S., któremu Bank udzielił kredytu, a do którego M. S. powódka w niniejszej sprawie udzieliła zabezpieczenia w postaci awalu weksla, uznał zobowiązanie poprzez:
87 1) złożenie w dniu 7 października 2010 r. wniosku o uzgodnienie nowych warunków spłaty, w którym opisuje, że pobiera rentę chorobową, z której większość mógłby przeznaczyć na spłatę zadłużenia, prosi o ustalenie dogodnych warunków spłaty kredytów na co miesięcznie mógłby przeznaczyć kwotę 1.000 zł.
88 W odpowiedzi na wniosek Bank pismem z dnia 17 stycznia 2009 r. wskazał stan zadłużenia z tytułu dwóch kredytów oraz w przypadku dalszego starania się o ugodę, wskazał jakie dokumenty powinien
89 powód dołączyć.
90 2) złożenie w dniu w dniu 9 lutego 2011 r. pisma, w którym wnosi
91 o przedłużenie terminu do dostarczenia dokumentów wymaganych przez bank w związku z wnioskiem o zawarcie umowy ugody
92 3) dokonywanie wpłat na poczet zadłużenia w następujących terminach i wysokościach:
93 - 21.04.2011 r.- 500,00 zł
94 - 16.05.2012 r.- 500,00 zł
95 - 31.12.2013 r.- 1000,00 zł
96 - 01.04.2014 r.- 1000,00 zł
97 - 02.05.2014 r.- 1000,00 zł
98 4) złożenie w dniu 15 października 2014 r. pisma, w którym
99 wnosi o zwolnienie nieruchomości spod zabezpieczenia hipotecznego, gdyż nieruchomość tą chce sprzedać dobrowolnie, a środki wpłacić
100 na poczet zadłużenia w Banku.
101 Strona pozwana podniosła także, iż przy ocenie zarzutu przedawnienia
102 nie można kierować się jedynie datą wniesienia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, ale należy brać również wyżej wskazane czynności powoda, które jednoznacznie wskazują, że powód zobowiązanie względem banku uznawał, chciał je spłacać, a nawet spłacał dokonując wyżej wymienionych wpłat. Czynnościami tymi przerywał bieg przedawnienia, co oznacza,
103 że wierzytelność banku nie jest przedawniona wbrew twierdzeniom powódki.
104 Dodatkowo podniesiono, iż kwestia przedawnienia wierzytelności
105 z umowy została już rozstrzygnięta przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem. Tym samym zarzut przedawnienia
106 zdaniem pozwanego jest bezpodstawny.
107 Odnosząc się kolejno do przedawnienia roszczeń z weksla strona pozwana natomiast wskazała, że roszczenia z weksla ulegają przedawnieniu trzyletniemu liczonemu od dnia płatności weksla, zaś w przedmiotowej sprawie datą płatności weksla była data 11 kwietnia 2013 r. Bank wystawił bowiem (...) w dniu 14 lutego 2014 r., a sąd nadał klauzulę
108 w dniu 31 marca 2014 r. Tym samym zdaniem pozwanego dochowano czynności zachowawczych, przerywając bieg przedawnienia roszczeń
109 z weksla postanowieniem o nadaniu klauzuli wykonalności.
110 Z wyżej naprowadzonych względów wniesiono o oddalenie powództwa.
111 Następnie w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2016 r. (k.138-144) powódka w całości podtrzymała dotychczasowe żądanie zawarte w pozwie oraz twierdzenia i wnioski w nim zawarte. Dodatkowo odniesiono się
112 do odpowiedzi na pozew, potwierdzając, że z powództwa jej męża J. S. toczyło się postępowanie przed Sądem Okręgowym w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego - (...) z dnia
113 12 kwietnia 2013 r., nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Przemyślu, a w sprawie tej J. S. podnosił zarzut przedawnienia wierzytelności z kredytu, a Sąd Okręgowy w Rzeszowie
114 nie podzielił jego twierdzeń, ustalając, iż faktycznie od daty rozwiązania ugody z dniem 9 kwietnia 2010 r. rozpoczęło swój bieg przedawnienie roszczenia, a wniosek przez pozwanego do Sądu o zaopatrzenie (...)
115 w klauzulę wykonalności wpłynął w dniu 14 maja 2013r. tj. po 3 latach,
116 jednakże z uwagi na uznanie niewłaściwe długu przez J. S.
117 doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia.
118 Powódka wskazała, iż nie zgadza się jednak z twierdzeniem pozwanego, że skoro Sąd Okręgowy w Rzeszowie w sprawie tego samego kredytu,
119 do którego zabezpieczenia w postaci awalu udzieliła powódka rozstrzygnął, że wierzytelność z tytułu kredytu nie jest przedawniona, a jej zarzut przedawnienia jest całkowicie bezpodstawny. Jej zdaniem bowiem fakt,
120 iż przeciwko dłużnikom głównym zobowiązanie nie uległo przedawnieniu
121 nie ma znaczenia dla odpowiedzialności poręczycieli wekslowych,
122 którzy odpowiadają solidarnie, na potwierdzenie czego powołała uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt IV CSK 371/10, LEX nr 784973.
123 Nadto powódka przytoczyła, iż zgodnie z przepisem art. 881 k.c. poręczyciele ponoszą wobec wierzyciela taką odpowiedzialność
124 jak współdłużnicy solidarni.
125 Odnosząc się kolejno do faktu, iż w stosunku do dłużnika J. S. Sąd Okręgowy w Rzeszowie ustalił, że doszło do uznania niewłaściwego, powódka wskazała, iż wobec dyspozycji art. 371 i 372 k.c. pozostaje
126 ono bez wpływu na sytuację powódki jako współdłużniczki solidarnej. Powołany przepis art. 371 k.c. wyraża bowiem zasadę, że w czasie trwania stosunku obligacyjnego dłużnik solidarny nie może swoim działaniem
127 lub zaniechaniem pogorszyć sytuacji prawnej pozostałych współdłużników. Ujemne konsekwencje zachowania dłużnika dotykają tylko jego, nie dotykają
128 natomiast pozostałych współdłużników, czyli wpływają one tylko na położenie dłużnika, który ich dokonał.
129 W konsekwencji powyższego uznanie długu przez jednego z dłużników jest skuteczne wyłącznie w stosunku do dłużnika, który uznania dokonał,
130 a nie w stosunku do pozostałych współdłużników. Kontynuacją tej zasady polegającej na ograniczeniu skutków czynności dokonanych
131 przez wierzyciela na rzecz jednego dłużnika, a pogarszających położenie prawne tego dłużnika do jego osoby - z wykluczeniem ujemnego wpływu
132 na innych dłużników jest regulacja art. 372 k.c., zgodnie z którą przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.
133 Tym samym w niniejszej sprawie zdaniem powódki błędne jest zatem twierdzenie pozwanego, że zarzut przedawnienia powódki jest bezpodstawny, bowiem wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie rozstrzygnął kwestię przedawnienia kredytu.
134 Nadto powódka podkreśliła, że postępowanie toczące się przed
135 Sądem Okręgowym w Rzeszowie z powództwa J. S. dotyczyło pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego - (...) z dnia
136 12 kwietnia 2013 r., nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Przemyślu z dniu 14 maja 2013 r., podczas gdy powódka domaga się w niniejszym postępowaniu pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego - (...) z dnia 14 lutego 2014 r., nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu
137 X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P., sygn. akt
138 X Co 141/14, co zdaniem powódki ma istotne znaczenie, z uwagi na podnoszony przez powódkę zarzut przedawnienia.
139 Powódka jednocześnie nakreśliła, iż co prawda oba (...)
140 i przeciwko powódce i przeciwko J. S. dotyczą tego samego kredytu, jednakże były wystawiane przez pozwanego w różnych okresach czasu, jak również inna jest data składania wniosku o nadanie im klauzuli wykonalności do Sądu, podczas gdy kredyt będący podstawą wystawienia (...) przeciwko obu dłużnikom został rozwiązany w jednej dacie
141 tj. 9 kwietnia 2010 r.
142 Jak wynika natomiast z dołączonej przez pozwanego do odpowiedzi na pozew umowy ugody z dnia 28 maja 2007 r. rozwiązanie ugody skutkuje postawieniem wierzytelności jaka istniała w dniu rozwiązania umowy ugody w stan natychmiastowej wymagalności i naliczaniem odsetek od należności głównej według stopy przewidzianej dla należności przeterminowanych
143 (§ 8 pkt 3). Rozwiązanie tej umowy nastąpiło w dniu 9 kwietnia 2010 r.
144 i z tą datą nastąpiła wymagalność przedmiotowego roszczenia i jednocześnie z tą datą rozpoczęło swój bieg przedawnienie. W konsekwencji zdaniem powódki z dniem 9 kwietnia 2013 r. roszczenie to podlegałoby przedawnieniu, a te okoliczności wynikają z przedłożonych dokumentów,
145 jak również sama strona pozwana potwierdza je (chociażby przedkładając uzasadnienie SO w Rzeszowie z zakreśleniem tych dat - str. 7 uzasadnienia tego wyroku).
146 Argumentując dalej zajęte stanowisko powódka podała, iż zgodnie
147 z art. 120 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, zaś zgodnie z art. 123 k.c.
148 bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem
149 lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed Sądem polubownym, powziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia
150 lub zabezpieczenia roszczenia oraz przez uznanie roszczenia przez osobę przeciwko której roszczenie przysługuje, zaś po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.c.).
151 W tej sytuacji, w ocenie powódki, pierwszą czynnością pozwanego, która przerwałaby bieg przedawnienia jest data wniesienia wniosku
152 do Sądu w dniu 14 luty 2014 r. o zaopatrzenie w klauzulę wykonalności bankowego tytułu wykonawczego nr (...) przeciwko powódce.
153 Zatem czasokres jaki upłynął od daty rozwiązania umowy tj. od dnia
154 9 kwiecień 201O r. do daty złożenia w/w wniosku tj. do dnia 24 luty 2014 r. przekracza 3 letni okres przewidziany treścią art. 118 k.c.
155 Do przerwania biegu przedawnienia doszłoby zatem, gdyby powódka po rozwiązaniu umowy ugody uznała zobowiązanie, co jej zdaniem
156 w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Uznanie ustalone przez
157 Sąd Okręgowy w Rzeszowie, na które powołuje się strona pozwana,
158 nastąpiło przez dłużnika J. S..
159 Nadto powódka podniosła, iż podnoszony z ostrożności procesowej przez stronę pozwaną zarzut i dowody na jego poparcie, tj. uznanie
160 przez powódkę zobowiązania, nie zasługuje na uwzględnienie. Przedłożone przez pozwaną dokumenty tj. wniosek z dnia 7 października 2010 r.,
161 czy pismo z dnia 15 października 2013 r., nie są opatrzone podpisem powódki i były one wystosowywane do pozwanej przez J. S.. Podobnie, wpłaty w ilości 5 szt., były dokonywane przez dłużnika
162 J. S., co też wynika z ich treści. Jednocześnie powódka wskazała,
163 iż wspólnie z mężem J. S. posiadała jeszcze inny kredyt u pozwanej, wynikający z umowy nr (...), a przedłożone
164 wpłaty dotyczyły właśnie tego kredytu, podobnie jak i pismo z dnia
165 15 października 2013 r., o czym świadczy chociażby fakt, że po jego przedłożeniu u strony pozwanej i otrzymaniu zgody na sprzedaż nieruchomości obciążonych hipoteką - zmniejszeniu uległa wysokość wspólnego kredytu. Powódka przyznała także, iż faktycznie podpisała jedno
166 z pism kierowanych do pozwanego, tj. pismo z dnia 7 lutego 2011 r., jednakże z pisma tego nie wynika jej zdaniem, by uznawała ona roszczenie
167 z kredytu będącego przedmiotem sporu. We wskazane dacie nie powstała także jeszcze jej odpowiedzialność względem tego kredytu, a jedynie kredytu nr 202- (...). Nadto zdaniem powódki niespłacenie kredytu nie powoduje od razu powstania odpowiedzialności poręczyciela wekslowego, gdyż będzie on obowiązany zapłacić dopiero wtedy, gdy bank uzupełni weksel in blanco a jego wystawca nie zapłaci w terminie płatności wskazanym
168 w treści weksla. Tym bardziej, że jeżeli weksel nie zostanie uzupełniony zgodnie z wymogami formalnymi, poręczyciel nie będzie odpowiadał
169 wobec wierzyciela (banku) w ogóle, jednocześnie zaznaczając, iż pozwany wypełnił weksel dopiero w dniu 28 marzec 2013 r. i po tej dacie wezwała powódkę do jego wykupu.
170 Dodatkowo podano, iż nawet gdyby przyjąć, że pismo podpisane przez powódkę miałoby przerwać bieg przedawnienia roszczenia z uwagi
171 na uznanie niewłaściwe, powódka wskazała, iż po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Zatem czasokres jaki upłynął
172 od tej daty – od dnia 9 luty 2011 r. do daty złożenia wniosku do Sądu
173 o zaopatrzenie (...) w klauzulę wykonalności z dnia 24 luty 2014 r. przekracza 3 letni okres przewidziany treścią art. 118 k.c., aczkolwiek powódka stanowczo zaprzecza jakoby z jej strony doszło do uznania niewłaściwego.
174 Kolejno, odnosząc się do twierdzenia strony pozwanej, że roszczenia
175 z weksla ulegają przedawnieniu trzyletniemu liczonemu od dnia płatności weksla, wskazano, iż powódka zgadza się z tym twierdzeniem,
176 podaje jednakże, że w przypadku weksla in blanco dochodzenie roszczenia jest możliwe w terminie trzyletnim od daty płatności wpisanej na wekslu - pod warunkiem, że przed tą datą płatności wynikającą z weksla roszczenie
177 nie ulegnie przedawnieniu, na potwierdzenie czego powołała wyrok
178 Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt
179 I ACa 1364/12, LEX nr 1313325.
180 W konsekwencji, w omawianym przypadku roszczenie w stosunku
181 do powódki jako poręczyciela przedawniło w dniu 9 kwietnia 2013 r.,
182 czyli przed datą płatności weksla wskazanej na dzień 11 kwietnia 2013 r.,
183 a zatem w dacie wpisanej na wekslu jako data płatności już zdaniem powódki nie istniało.
184 W odpowiedzi na zajęte przez powódkę stanowisko w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2016 r., strona pozwana (...) Bank (...) S.A. w W. podtrzymała dotychczasowe żądania podniesione w odpowiedzi na pozew, a nadto podała, iż podtrzymuje dotychczas podnoszone twierdzenia w niniejszej sprawie, podnosząc dodatkowo, czego nie kwestionuje także powódka, że jej odpowiedzialność
185 z tytułu weksla rozpoczyna się z chwilą wypełnienia weksla i wezwania
186 do wykupu weksla, wyjaśniając jednocześnie, iż odpowiedzialność dłużnika osobistego z tytułu kredytu i dłużnika z tytułu weksla jest owszem solidarna, ale in solidum, gdyż wynika z różnych tytułów prawnych.
187 Reasumując zajęte stanowisko, strona pozwana podała, iż skoro
188 z tytułu kredytu wierzytelność nie uległa przedawnieniu, bowiem kwestię
189 tą ponad wszelkie wątpliwości stwierdził Sąd, zaś odpowiedzialność dłużnika wekslowego rozpoczyna się z chwilą wypełnienia weksla, zdaniem
190 strony pozwanej nie można twierdzić, że w stosunku do powódki w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia wierzytelności składającej się na sumę wekslową, a dłużnik osobisty działał na jej niekorzyść. Na nieprzedawnienie wierzytelności z kredytu jak wskazano dalej powódka nie miała wpływu, gdyż nie odpowiadała za kredyt tylko za sumę wekslową od chwili wypełnienia weksla.
191 Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
192 Mąż powódki J. S. zawarł ze stroną pozwaną Powszechną
193 (...) Bank (...) S.A. łącznie dwie umowy kredytowe tj.:
194 1) umowę z dnia 22 listopada 1999 r. o nr (...)
195 2) umowę z dnia 21 września 2001 r. o nr 202- (...) –
196 do długu z tej umowy przystąpiła powódka.
197 Na podstawie umowy nr (...) bank przyznał
198 J. S. kwotę 45.000 zł tytułem kredytu z przeznaczeniem
199 na regulowanie bieżących zobowiązań z prowadzonej przez niego
200 działalności gospodarczej.
201 Następnie w dniu 14 maja 2001 r. J. S. zawarł z pozwanym aneks do umowy, na podstawie którego tytułem kredytu przyznana została mu kwota 39.021 franków szwajcarskich.
202 Na mocy kolejnego aneksu do umowy z 1999 r. z dnia
203 28 lutego 2002 r. mężowi powódki tytułem udzielonego kredytu przyznana została kwota 64.695 franków szwajcarskich.
204 W dniu 7 października 2003 r. J. S. zawarł ze stroną pozwaną (...) Bank (...) S.A. umowę ugody dotyczącą umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r. o nr (...)
205 w treści zmienionej aneksami. W wyniku zawartej umowy kredytobiorca uznał dług wobec pozwanego w kwotach 168.816,03 zł jako kwota kredytu oraz 38.772,08 zł jako odsetki naliczone do dnia 6 października 2003 r. Zgodnie z § 3 tej umowy ugody strony ustaliły, iż zabezpieczeniem spłaty kredytu będzie m.in. weksel własny in blanco poręczony przez powódkę M. S..
206 Aneksem nr (...) z dnia 27 stycznia 2005 r. do umowy ugody
207 z dnia 7 października 2003 r. zmieniono oznaczenie kredytobiorcy w związku ze zmianą firmy prowadzonej działalności gospodarczej przez J. S..
208 Kolejno umowę ugody z dnia 27 stycznia 2005 r. modyfikowano aneksem (...) z dnia 4 maja 2005 r., a także aneksem (...) z dnia
209 27 kwietnia 2006 r. Na ich podstawie zmodyfikowano harmonogram wpłat jakich na pokrycie kredytu dokonywać miał J. S., nadto pozwany zobowiązał się do umorzenia 10% odsetek po prawidłowym wykonaniu postanowień umowy naliczonych od dnia zawarcia aneksu nr (...).
210 Następnie w dniu 28 maja 2007 r. J. S. zawarł kolejną
211 umowę ugody ze stroną pozwaną (...)
212 Bank (...) S.A. dotyczącą umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r.
213 o nr(...). Na jej podstawie kredytobiorca uznał dług
214 w kwocie 200.736,18 zł, na którą składa się należność główna w wysokości 111.516,03 zł oraz odsetki naliczone do dnia zawarcia umowy ugody
215 w kwocie 89.220,15 zł. Zgodnie z § 6 tejże umowy jej zabezpieczenie stanowiło: weksel in blanco wystawiony przez J. S., poręczony
216 przez M. S., zastaw na mieniu ruchomym firmy wraz z cesją
217 z polisy ubezpieczeniowej, hipoteka zwykła w kwocie 111.516,03 zł
218 na nieruchomości położonej w N. objętej KW nr (...), stanowiącej własność M. S. wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej przedmiotowej nieruchomości.
219 W dniu 28 maja 2007 r. do umowy ugody z dnia 28 maja 2007 r. zawarto aneks nr (...), na podstawie którego pozwany, stosując ulgę w spłacie zaliczał kwoty wpłacane w kolejności:
220 1) koszty, opłaty i prowizję
221 2) należność główna
222 3) należne odsetki
223 (dowód: umowa kredytu obrotowego Nr (...)zawarta w dniu
224 22 listopada 1999 r. pomiędzy J. S. i (...).P. – k. 51 – 55/2, aneks nr (...) z dnia 14 maja 2001 r. do umowy o kredyt obrotowy
225 nr (...)- k. 56 - 61, aneks nr (...) z dnia 28 lutego 2002 r. do umowy
226 o kredyt obrotowy nr (...), umowa ugody z dnia
227 7 października 2003 r. zawarta pomiędzy (...) S.A. – k. 63 – 66/2, aneks nr (...) z dnia 27 stycznia 2005 r. do umowy ugody z dnia
228 7 października 2003 r. – k. 67, aneks nr (...) z dnia 4 maja 2005 r. do umowy ugody z dnia 7 października 2003 r. – k. 68 - 69/2, aneks nr (...) z dnia
229 27 kwietnia 2006 r. do umowy ugody z dnia 7 października 2003 r. – k. 70 – 70/2, umowa ugody z dnia 28 maja 2007 r. zawarta pomiędzy (...) S.A. – k. 71 73, aneks nr (...) z dnia 15 października 2007 r. do umowy ugody z dnia
230 28 maja 2007 r. – k. 71, wyrok z dnia 25 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem – zalegający na karcie 171, 178 – 182/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie
231 o sygn. akt VI GC 360/14, przesłuchanie powódki M. S. na rozprawie w dniu
232 9 marca 2016 r. – k. 155)
233 Pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. pozwany rozwiązał umowę ugody
234 z dnia 28 maja 2007 r. do umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r.
235 o nr (...) (z późn. zm.), informując że zadłużenie
236 z ww. tytułu wynosi 102.633,32 zł, jako należność główna 99.941,78 zł
237 oraz 2.062,88 zł tytułem odsetek za nieterminową spłatę, stawiając kredyt
238 w stan wymagalności i jednocześnie wzywając do jego zapłaty.
239 Pismem z dnia 7 października 2010 r. J. S. zwrócił się
240 do pozwanego o uzgodnienie nowych warunków spłaty kredytów.
241 Jako nadawcy tego pisma wskazani zostali J. S. oraz M. S., aczkolwiek pod pismem podpis złożył wyłącznie J. S..
242 Odpowiadając w dniu 17 stycznia 2011 r. na wskazane pismo (...) Bank (...) S.A. zawiadomiła J. S. oraz M. S., iż istnieje możliwość restrukturyzacji zobowiązań wynikających z zadłużenia z kredytów: z dnia 22 listopada 1999 r.
243 o nr (...) oraz z dnia 21 września 2001 r.
244 o nr 202- (...). W piśmie tym pozwany wskazał kwotę zadłużenia na dzień 17 stycznia 2011 r., wynikającą z umów obu kredytów, w tym z umowy nr (...), określając ją na kwotę
245 220.366,83 zł, na co składa się 102.633,32 zł jako kapitał oraz kwotę 117.703,51 zł jako odsetki. Jednocześnie bank wezwał adresatów do spłaty zadłużenia w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma,
246 bądź przedłożenia w tym terminie wskazanych informacji, dokumentów
247 oraz uzgodnienia nowych warunków płatności.
248 W odpowiedzi na pismo pozwanego M. S. oraz J. S. zwrócili się o kilkudniowe przesunięcie terminu dostarczenia dokumentów.
249 J. S. w dniu 24 kwietnia 2011 r. dokonał wpłaty na kwotę
250 500 zł, w dniu 16 maja 2012 r. wpłaty na kwotę 500 zł, w dniu
251 31 grudnia 2013 r. wpłaty na kwotę 1000 zł, w dniu 31 marca 2014 r.
252 na kwotę 1000 zł oraz w dniu 2 maja 2014 r. na kwotę 1000 zł.
253 W tytułach przelewów J. S. nie wskazywał które zadłużenie spłaca.
254 W konsekwencji pozwany zaliczył dokonane przez J. S. wpłaty
255 na należności z umowy kredytu z dnia z dnia 22 listopada 1999 r.
256 o nr (...)
257 (dowód: pismo J. S. do (...) S.A. z daty N. 7 października 2010 r. - zalegające na karcie 145 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
258 VI GC 360/14, pismo z dnia 17 stycznia 2011 r. skierowanego przez (...) S.A.
259 do J. S. i M. S. wraz z potwierdzeniem odbioru - zalegające na kartach 147 - 148 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
260 pismo M. S. i J. S. z dnia 7 lutego 2011 r. (9 lutego 2011 r. data wpływu do Banku (...) S.A.) - zalegające na karcie 146 -146/2 w aktach
261 Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14, 4 potwierdzenia dokonania przelewu przez J. S. kredytu z dnia: 21 kwietnia 2011 r., 16 maja 2012 r.,
262 31 grudnia 2013 r., 31 marca 2014 r. - zalegające na kartach 150 - 153 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14, potwierdzenie wpłaty gotówkowej z dnia 2 maja 2014 r. dokonanej przez J. S. tytułem kredytu - zalegające na karcie 149 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
263 VI GC 360/14, historia operacji na kontrakcie kredytowym z dnia 17 marca 2015 r. - zalegająca na kartach 108 – 108/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie,
264 sygn. akt VI GC 360/14, wyrok z dnia 25 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem – zalegający na kartach 171, 178 – 182/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14)
265 W dniu 12 kwietnia 2013 r. pozwany wystawił bankowy
266 tytuł egzekucyjny nr (...) wobec J. S., obejmujący należność
267 z tytułu umowy kredytu obrotowego z dnia 22 listopada 1999 r.
268 o nr (...), w którym wskazano, iż na wymagalne zadłużenie składają się należność główna w wysokości 102.663,32 zł oraz odsetki
269 za okres od 18 lutego 2006 r. do 11 kwietnia 2013 r. w wysokości 170.344,43 zł.
270 Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt V GCo 108/13
271 na skutek wniosku pozwanego z dnia 24 kwietnia 2013 r., Sąd Rejonowy
272 w P. V Wydział Gospodarczy nadał klauzulę wykonalności wymienionemu powyżej bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia
273 12 kwietnia 2013 r. nr (...).
274 W dniu 11 kwietnia 2013 r. (...)
275 Bank (...) S.A. wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny nr (...)
276 wobec dłużników solidarnych J. S. i M. S., przy czym odpowiedzialność J. S. wynika z umowy z dnia 21 września 2001 r.
277 o nr 202- (...), zaś M. S. z tytułu przystąpienia
278 do wynikającego z tej umowy długu. Na należność objęta wskazanym bankowym tytułem egzekucyjnym złożyła się należność główna w wysokości 41.426,29 zł oraz odsetki za okres od 12 listopada 2007 r. do
279 11 kwietnia 2013 r. w kwocie 52.451,76 zł.
280 Postanowieniem z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt V GCo 107/13 Sąd Rejonowy w Przemyślu nadał klauzulę wykonalności wymienionemu powyżej bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 11 kwietnia 2013 r.
281 nr (...) przeciwko J. S. i M. S..
282 (dowód: bankowy tytułu egzekucyjny Nr (...) wystawiony przeciwko
283 J. S. i M. S. – zalegający na karcie 94 – 94/2 w aktach
284 Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14, postanowienie
285 GCo 108/13 – k. 75, postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia
286 26 listopada 2013 r. w sprawie V GC0 107/13 - zalegające na karcie 95 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14, wyrok z dnia
287 25 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem – zalegający na kartach 171, 178 – 182/2
288 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14)
289 Niepodpisanym pismem z dnia 15 października 2013 r. wrócono się
290 do pozwanego z prośbą o wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości obciążonej hipotecznie na rzecz banku, stanowiącej własność M. S., przedkładając w załączeniu operat szacunkowy wyceny nieruchomości.
291 Strona pozwana pismem z dnia 19 listopada 2013 r. wyraziła
292 zgodę warunkową na wyłączenie z księgi wieczystej działek szczegółowo wskazanych w piśmie bez obciążenia hipotecznego po wpłacie
293 na jego rachunek kwoty wynikającej z aktu notarialnego, nie mniejszej
294 niż 38.400 zł.
295 Aktem notarialnym z dnia 26 listopada 2013 r. rep. A (...) powódka M. S. sprzedała należące do niej działki, a kwota uzyskana
296 ze sprzedaży pomniejszyła kwotę objętą bankowym tytułem egzekucyjnym
297 nr (...), z którego tytułem należności głównej do spłaty pozostało 3.026,29 zł.
298 W oparciu o bankowy tytuł egzekucyjny nr (...)
299 Komornika Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Jarosławiu prowadzi egzekucję przeciwko powódce pod sygn. akt Km 141/14.
300 (dowód: pismo bez podpisu do (...) SA Biura (...) w L. z dnia
301 15 października 2014 r. zawierające prośbę o wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości wraz z załącznikiem w postaci operatu szacunkowego nieruchomości stanowiącej własność J. S. i M. S. położonej w N. - zalegające na kartach 159 - 160 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
302 VI GC 360/14, akt notarialny z dnia 26 listopada 2013 r. rep. A: (...) - zalegający na kartach 89 - 92 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
303 VI GC 360/14, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z wezwaniem do zapłaty długu z dnia 21 sierpnia 2014 r. Komornika Sądowego przy SR
304 w J. w sprawie Km 141/14 - zalegające na karcie 96 w aktach
305 Sądu Okręgowego w Rzeszowie o sygn. akt VI GC 360/14)
306 Pozwany w dniu 28 marca 2013 r. wypełnił weksel sumą wekslową,
307 na którą składała się należność główna oraz odsetki i pismem z tego samego dnia wezwał powódkę jako awalistkę weksla do jego wykupu do dnia
308 11 kwietnia 2013 r.
309 W dniu 14 lutego 2014 r. (...) Bank (...) S.A. wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) wobec M. S., jako poręczycielki wekslowej umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r.
310 o nr (...)(z późn. zm.). Na należność objęta wskazanym bankowym tytułem egzekucyjnym złożyła się suma wekslowa w wysokości 272.954,31 zł.
311 Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. sygn. akt X Co 141/14
312 Sąd Rejonowy w Jarosławiu X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedziba
313 w P. nadał klauzulę wykonalności wymienionemu powyżej bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 14 lutego 2014 r. nr (...) przeciwko M. S..
314 Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. Komornik Sądowy
315 przy Sądzie Rejonowym w Jarosławiu wszczął egzekucję przeciwko
316 powódce na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia
317 14 lutego 2014 r. nr (...) pod sygn. akt Km 918/14.
318 (dowód: weksel z dnia 28 maja 2007 r. na kwotę 272.954,31 zł wystawiony
319 przez J. S. i poręczony przez M. S. – k. 76 – 76/2, wezwanie do wykupu weksla z dnia 28 marca 2013 r. skierowane do M. S. – k. 77, postanowienie Sądu Rejonowego w Jarosławiu zamiejscowego Wydziału Cywilnego w P.
320 z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie X Co 141/14 – k. 79 – 80,
321 akta Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Jarosławiu J. P.,
322 sygn. akt Km 918/14)
323 Wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt VI GC 360/14
324 Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy oddalił powództwo J. S., domagającego się pozbawienia wykonalności bankowego
325 tytułu egzekucyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Przemyślu V Wydział Gospodarczy w dniu 14 maja 2013 r., sygn. akt V GCo 108/13, który opierał swoje roszczenie na zarzucie przedawnienia.
326 (dowód: wyrok z dnia 25 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem – zalegający
327 na kartach 171, 178 – 182/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
328 VI GC 360/14)
329 Powyższy stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie:
330 I. dowodów z dokumentów urzędowych i prywatnych, takich jak:
331 1. zalegających w aktach sprawy Sądu Okręgowego w Rzeszowie
332 o sygn. akt VI GC 360/14 kserokopii potwierdzonej za zgodność
333 z oryginałem:
334 a. pisma J. S. do (...) SA z daty N.
335 7 października 2010 r. - zalegającej na karcie 145 w aktach
336 Sądu Okręgowego w Rzeszowie o sygn. akt VI GC 360/14,
337 b. pisma z dn. 17 stycznia 2011 r. skierowanego
338 przez (...) S.A. do J. S. i M. S.
339 wraz z potwierdzeniem odbioru - zalegającej na kartach
340 147 - 148 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
341 VI GC 360/14,
342 c. pisma M. S. i J. S. z daty 7 lutego 2011 r.
343 (9 lutego 2011 r. data wpływu do Banku (...) S.A.) - zalegającego na karcie 146 -146/2 w aktach Sądu Okręgowego
344 w R., sygn. akt VI GC 360/14,
345 d. 4 potwierdzeń dokonania przelewu przez J. S. kredytu z dnia: 21 kwietnia 2011 r., 16 maja 2012 r., 31 grudnia 2013 r., 31 marca 2014 r. - zalegających na kartach 150 - 153 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie o sygn. akt VI GC 360/14,
346 e. potwierdzenia wpłaty gotówkowej z dnia 2 maja 2014 r. dokonanej przez J. S. tytułem kredytu - zalegającego
347 na karcie 149 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie,
348 sygn. akt VI GC 360/14,
349 f. historii operacji na kontrakcie kredytowym z dnia
350 17 marca 2015 r. - zalegającej na kartach 108 – 108/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
351 g. pisma bez podpisu do (...) SA Biura (...) w L.
352 z dnia 15 października 2014 r. zawierające prośbę o wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości wraz z załącznikiem w postaci operatu szacunkowego nieruchomości stanowiącej własność J. S. i M. S. położonej w N. - zalegającego na kartach 159 - 160 w aktach Sądu Okręgowego
353 w R. sygn. akt VI GC 360/14,
354 h. wyroku z dnia 25 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem – zalegającego na kartach 171, 178 – 182/2 w aktach
355 Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
356 i. bankowego tytułu egzekucyjny Nr (...) wystawiony przeciwko J. S. i M. S. – zalegający na kartach
357 94 – 94/2 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt
358 VI GC 360/14,
359 j. postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia
360 26 listopada 2013 r. w sprawie V GC0 107/13 - zalegające
361 na karcie 95 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
362 k. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości
363 z wezwaniem do zapłaty długu z dnia 21 sierpnia 2014 r. Komornika Sądowego przy SR w Jarosławiu w sprawie
364 Km 141/14 - zalegające na karcie 96 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
365 l. aktu notarialnego z dnia 26 listopada 2013 r.
366 rep. A: (...) - zalegającego na kartach 89 - 92 w aktach Sądu Okręgowego w Rzeszowie, sygn. akt VI GC 360/14,
367 2. akta Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Jarosławiu J. P. o sygn. akt Km 918/14,
368 3. umowa kredytu obrotowego Nr (...)zawarta
369 w dniu 22 listopada 1999 r. pomiędzy J. S. i (...).P. – k. 51 – 55/2,
370 4. aneks nr (...) z dnia 14 maja 2001 r. do umowy o kredyt obrotowy
371 nr(...)- k. 56 - 61,
372 5. aneks nr (...) z dnia 28 lutego 2002 r. do umowy o kredyt obrotowy
373 nr (...)– k. 62 – 62/2,
374 6. umowa ugody z dnia 7 października 2003 r. zawarta pomiędzy (...) S.A. – k. 63 – 66/2,
375 7. aneks nr (...) z dnia 27 stycznia 2005 r. do umowy ugody z dnia 7 października 2003 r. – k. 67,
376 8. aneks nr (...) z dnia 4 maja 2005 r. do umowy ugody z dnia
377 7 października 2003 r. – k. 68 - 69/2,
378 9. aneks nr (...) z dnia 27 kwietnia 2006 r. do umowy ugody z dnia 7 października 2003 r. – k. 70 – 70/2,
379 10. umowa ugody z dnia 28 maja 2007 r. zawarta pomiędzy
380 (...) S.A. – k. 71 - 73,
381 11. aneks nr (...) z dnia 15 października 2007 r. do umowy ugody z dnia 28 maja 2007 r. – k. 71,
382 12. postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia
383 14 maja 2013 r. w sprawie o sygn. akt V G Co 108/13 – k. 75,
384 13. weksel z dnia 28 maja 2007 r. na kwotę 272.954,31 zł wystawiony przez J. S. i poręczony przez M. S. – k. 76 – 76/2,
385 14. wezwanie do wykupu weksla z dnia 28 marca 2013 r. skierowane do M. S. – k. 77,
386 15. postanowienie Sądu Rejonowego w Jarosławiu zamiejscowego Wydziału Cywilnego w P. z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie X Co 141/14 – k. 79 - 80,
387 II. przesłuchanie powódki M. S. na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. – k. 155.
388 Powyżej ustalony stan faktyczny był w sprawie bezsporny, a został ustalony głównie w oparciu o powołane dokumenty urzędowe i prywatne, które sporządzone zostały w przepisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania. Dokumenty urzędowe zostały sporządzone przez osoby kompetentne w zakresie ich urzędowych obowiązków,
389 a ich autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
390 Podobnie żadna ze stron nie zaprzeczyła prawdziwości dokumentów prywatnych i pochodzenia zawartych w nich oświadczeń.
391 Wiarygodność tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu,
392 stąd uznane zostały za w całości polegające na prawdzie, odnośnie dokumentów urzędowych - w zakresie tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.), a odnośnie dokumentów prywatnych
393 - w zakresie faktu złożenia oświadczeń zawartych w dokumentach
394 przez osoby je podpisujące (art. 245 k.p.c.).
395 Sąd dał wiarę zeznaniom powódki w części, w której korelują
396 one z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem z dokumentów.
397 Za niewiarygodne w ocenie Sądu należy uznać twierdzenia M. S.,
398 iż podejmowane przez nią oraz J. S. działania po wypowiedzeniu przez pozwanego pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. umowy ugody z dnia
399 28 maja 2007 r. do umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r.
400 o nr (...) (z późn. zm.) sprowadzały się do regulowania zobowiązań z umowy kredytu z dnia 21 września 2001 r.
401 o nr 202- (...), ponieważ nie korelują one ze zgromadzonym materiałem w sprawie.
402 Sąd zważył co następuje:
403 Powództwo M. S. nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlega oddaleniu.
404 Podstawę prawną roszczenia powódki stanowi art. 840 k.p.c.,
405 który jako środek merytorycznej obrony dłużnika, pozwala
406 na zakwestionowanie wykonalności tytułu wykonawczego w drodze badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem.
407 Stosownie do treści art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. w drodze powództwa
408 o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części
409 albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności, gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu.
410 Zgodnie z art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
411 Do zastosowania trzyletniego terminu przedawnienia nie jest wymagane, aby obie strony stosunku prawnego, z którego wywodzi się roszczenie majątkowe, prowadziły działalność gospodarczą. Wystarczy,
412 że działalność gospodarczą prowadzi tylko strona dochodząca roszczenia, które wiąże się z tą działalnością (wyrok Sądu Najwyższego z dnia
413 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt III CSK 302/07, OSNC-ZD 2009, nr 2, poz. 37).
414 Na podstawie art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się
415 od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego,
416 bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
417 W oparciu o art. 123 § 1 pkt 2 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
418 Sens instytucji uznania roszczenia sprowadza się do tego, że dłużnik zapewnia wierzyciela o zamiarze wykonania zobowiązania, w związku z czym wierzyciel nie musi już obawiać się upływu przedawnienia i powstrzymać się z dochodzeniem (egzekucją) roszczenia bowiem pozostaje
419 w usprawiedliwionym przekonaniu, że dłużnik rzeczywiście dobrowolnie spełni świadczenie. Dla skuteczności tzw. uznania niewłaściwego nie jest wymagane istnienie po stronie zobowiązanego zamiaru wywołania
420 skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia. Istotne natomiast jest to, aby zachowanie zobowiązanego mogło uzasadniać przekonanie osoby uprawnionej, iż zobowiązany jest świadom swojego obowiązku, a w konsekwencji by mogło uzasadniać oczekiwanie uprawnionego, że świadczenie na jego rzecz zostanie spełnione. Nie musi ono wskazywać ani podstawy prawnej, ani wysokości uznawanego roszczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt
421 I ACa 249/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia
422 13 listopada 2014 r., sygn. akt I ACa 684/14).
423 Po myśli zaś art. 124 § 1 po każdym przerwaniu przedawnienia
424 biegnie ono na nowo.
425 Kwestię natomiast przedawnienia zobowiązań wekslowych reguluje przepis art. 70 prawa wekslowego, zgodnie z którym roszczenia wekslowe przeciwko akceptantowi, wystawcy weksla własnego i ich poręczycielom przedawniają się z upływem trzech lat, licząc od dnia płatności weksla.
426 Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r.,
427 sygn. akt I CSK 181/10, w sytuacji dochodzenia roszczenia wyłącznie
428 na podstawie weksla, należy odróżnić zarzut przedawnienia roszczenia wekslowego, mający źródło w art. 70 prawa wekslowego i zaliczany
429 do tzw. zarzutów obiektywnych, od zarzutu przedawnienia roszczenia
430 ze stosunku, będącego podstawą wystawienia weksla, zaliczany w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego do tzw. zarzutów subiektywnych, mieszczących się w zarzucie wypełnienia weksla in blanco niezgodnie
431 z deklaracją wekslową. Obie instytucje różnią się istotnie, w szczególności
432 co do początku biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 70 ust. 1
433 w zw. z art. 103 i art. 104 oraz art. 32 ust. 1 prawa wekslowego, roszczenie wekslowe przeciwko akceptantowi oraz wystawcy weksla własnego
434 i poręczycielowi ulega przedawnieniu z upływem lat trzech, licząc od dnia płatności weksla.
435 Problematyka przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego
436 w odniesieniu do weksli in blanco, łączona jest w obecnym orzecznictwie Sądu Najwyższego z upoważnieniem do wypełnienia weksla. Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w wyrokach z dnia 19 listopada 2004 r.,
437 sygn. akt V CK 228/04 (OSP 2005/11/130), z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt IV CK 236/05, z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt IV CSK 15/05,
438 z dnia 14 lipca 2006 r., sygn. akt II CSK 75/06 i z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt II CSK 522/07 (niepubl.), w których wyrażono pogląd, iż w świetle art. 10 prawa wekslowego weksel in blanco może być wypełniony jedynie zgodnie z upoważnieniem osoby na nim podpisanej, a wykładnia
439 tego upoważnienia (deklaracji wekslowej) odbywa się na zasadach ogólnych art. 65 k.c., które ze względu na ścisłą więź istniejącą pomiędzy zobowiązaniem wekslowym a zobowiązaniem zabezpieczonym wekslem
440 in blanco, prowadzą do wniosku, iż treścią upoważnienia objęte jest jedynie uzupełnienie weksla przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu. Wypełnienie weksla po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego należy traktować
441 jako wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją wekslową a osoba podpisana na wekslu może podnieść taki zarzut w ramach zarzutów przewidzianych w art. 10 prawa wekslowego, wskazując, że z tego względu
442 jej zobowiązanie wekslowe nie powstało.
443 Dla odpowiedzialności wekslowej wobec remitenta osoby, która złożyła podpis na wekslu, decydujące jest zatem wypełnienie weksla in blanco
444 przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podstawowego,
445 a nie wydanie bankowego tytułu wykonawczego oraz opatrzenie go stosownym postanowieniem sądu przed upływem tego terminu.
446 Nie ma znaczenia wydanie bankowego tytułu egzekucyjnego po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego,
447 bowiem nie ten stosunek jest podstawą roszczenia, a stosunek wekslowy,
448 który przedawnia się według swoistych zasad przewidzianych
449 w art. 70 prawa wekslowego. W takiej sytuacji zarzut przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego może być skutecznie podniesiony
450 w ramach zarzutów przewidzianych w art. 10 prawa wekslowego,
451 jeżeli remitent wypełnił weksel po upływie terminu przedawnienia roszczenia podstawowego.
452 Stosownie do dyspozycji art. 32 prawa wekslowego poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył. Zobowiązanie poręczyciela jest ważne, chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny, z wyjątkiem wady formalnej. Odpowiedzialność awalisty wobec wierzyciela, posiadacza weksla,
453 jest solidarna wraz z innymi dłużnikami zobowiązania wekslowego. Przewidziana jest ona w przepisie art. 47 prawa wekslowego.
454 Skutki poręczenia za zapłatę weksla następują dopiero po dacie płatności tego weksla, w razie niezapłacenia w terminie. Odpowiedzialność awalisty ograniczona jest czasowo terminem przedawnienia zobowiązania wekslowego, o którym mowa w art. 70 prawa wekslowego. Przerwanie i zawieszenie
455 biegu przedawnienia wszelkich roszczeń wekslowych zgodnie z wyżej powołanym przepisem art. 71 wywołują zdarzenia określone w prawie powszechnym tj. w przepisach art. 121 k.c. i 123 k.c. Z kolei w art. 71 ust. 2 prawa wekslowego przewidziano tylko, że przerwanie przedawnienia
456 ma skutek jedynie wobec tego dłużnika wekslowego, którego dotyczy przyczyna przerwania. Jeżeli zatem pozwany o zapłatę sumy wekslowej zostanie na przykład wyłącznie wystawca weksla własnego, to wniesiony przeciwko niemu pozew przerwie wyłącznie bieg przedawnienia roszczenia wekslowego przeciwko niemu, nie przerwie on zaś biegu przedawnienia roszczenia wekslowego przeciwko osobie, która za niego poręczyła,
457 ani roszczeń wekslowych przeciwko indosantom. Podobnie, jeżeli tylko jeden z dłużników wekslowych uzna dług wekslowy, na przykład wystawca weksla własnego, to przerwie przez to bieg przedawnienia roszczenia wekslowego względem siebie, nie zaś wobec poręczycieli za niego, ani indosantów.
458 W świetle przytoczonych powyżej regulacji bez znaczenia
459 dla przedawnienia roszczeń wekslowych jest przedawnienie roszczeń
460 ze stosunku podstawowego, leżących u podstaw zaciągnięcia zobowiązania wekslowego.
461 W przedmiotowym stanie faktycznym mamy do czynienia z wekslem
462 in blanco, a w przypadku tego typu weksli kluczowego znaczenia nabiera upoważnienie do uzupełnienia blankietu, będące elementem porozumienia (umowy) pomiędzy wręczającym i przyjmującym blankiet. Źródłem zobowiązania wekslowego osoby podpisanej na blankiecie jest ta umowa. Zobowiązanie to i odpowiadające mu roszczenie powstaje jednak dopiero
463 po uzupełnieniu blankietu przez uprawnioną osobę zgodnie z treścią otrzymanego upoważnienia (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia
464 5 lutego 1998 r., sygn. akt III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141
465 oraz z dnia 17 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 51/98, OSNC 2000,
466 nr 2, poz. 27).
467 Przedawnienie praw z takiego weksla nie zaczyna biec przed
468 jego wypełnieniem. Bieg przedawnienia roszczenia z weksla wręczonego
469 bez wypełnienia daty płatności rozpoczyna się dopiero z dniem płatności wpisanym na wekslu przez wierzyciela wekslowego.
470 Zgodnie z zasadą, wynikającą z art. 32 i 47 prawa wekslowego, poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył,
471 a odpowiedzialność awalisty wobec wierzyciela, posiadacza weksla.
472 Awal nie jest jednak instytucją służącą zabezpieczeniu zapłaty
473 długu podstawowego, stanowiącego causę dla wystawienia weksla in blanco, a jedynie instytucją służącą zabezpieczeniu zapłaty długu wekslowego, zwiększa on bowiem prawdopodobieństwo realizacji weksla. Przepis
474 art. 47 i pozostający z nim w ścisłej relacji przepis art. 71 prawa wekslowego odnosi się wyłącznie do roszczeń wekslowych, które powstają dopiero
475 z momentem wypełnienia weksla in blanco. Przed jego wypełnieniem wierzyciel nie ma wobec awalisty żadnego roszczenia (ani wekslowego
476 ani ze stosunku podstawowego), w stosunku do którego mógłby biec termin przedawnienia i który mógłby ulec przerwaniu.
477 Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że pozwany w dniu 28 marca 2013 r. wypełnił weksel
478 sumą wekslową, na którą składała się należność główna oraz odsetki
479 i pismem z tego samego dnia wezwał M. S. jako awalistkę weksla
480 do jego wykupu do dnia 11 kwietnia 2013 r. Następnie w dniu
481 14 lutego 2014 r. (...) Bank (...) S.A. wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) wobec powódki, jako poręczycielki wekslowej umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r. o nr
482 (...) (z późn. zm.), a następnie postanowieniem z dnia
483 31 marca 2014 r. sygn. akt X Co 141/14 Sąd Rejonowy w Jarosławiu
484 X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P. nadał klauzulę wykonalności wymienionemu powyżej bankowemu tytułowi egzekucyjnemu
485 z dnia 14 lutego 2014 r. nr (...) przeciwko M. S..
486 Od dnia 11 kwietnia 2013 r., tj. terminu wykupu weksla, do dnia zaopatrzenia bankowego tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu X Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P. upłynęło nieco ponad 10 miesięcy. Zgodnie z wskazywanym art. 70 prawa wekslowego, termin przedawnienia roszczenia pozwanego względem powódki wynosi trzy lata, tym samym zarzut podniesiony
487 przez powódkę w oparciu o który wniosła przedmiotowe roszczenie
488 nie był zasadny.
489 Badając przedmiotowy stan faktyczny na gruncie przedawnienia
490 długu podstawowego, tj. roszczenia z umowy kredytu z dnia
491 22 listopada 1999 r. o nr(...)wskazać należy, iż pozwany pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. rozwiązał umowę ugody z dnia
492 28 maja 2007 r. do umowy kredytu z dnia 22 listopada 1999 r.
493 o nr (...) (z późn. zm.), tym samym czyniąc swoje roszczenie wymagalnym.
494 Następnie pismem z dnia 7 października 2010 r. J. S. zwrócił się do pozwanego o uzgodnienie nowych warunków spłaty kredytów. Odpowiadając w dniu 17 stycznia 2011 r. na wskazane pismo (...) Bank (...) S.A. zawiadomiła J. S.
495 oraz M. S., iż istnieje możliwość restrukturyzacji zobowiązań wynikających z zadłużenia z kredytów: z dnia 22 listopada 1999 r.
496 o nr (...) oraz z dnia 21 września 2001 r.
497 o nr 202- (...). W piśmie tym pozwany wskazał kwotę zadłużenia na dzień 17 stycznia 2011 r., wynikającą z umów obu kredytów, jednocześnie wzywając adresatów do spłaty zadłużenia w terminie 7 dni
498 od otrzymania wskazanego pisma bądź przedłożenia w tym terminie wskazanych informacji i dokumentów oraz uzgodnienia nowych warunków płatności. W odpowiedzi na pismo pozwanego M. S. oraz J. S. zwrócili się o kilkudniowe przesunięcie terminu dostarczenia dokumentów.
499 Wskazania również wymaga, iż J. S. w dniu 24 kwietnia 2011 r. dokonał wpłaty na kwotę 500 zł, w dniu 16 maja 2012 r. wpłaty na kwotę 500 zł, w dniu 31 grudnia 2013 r. wpłaty na kwotę 1000 zł, w dniu
500 31 marca 2014 r. na kwotę 1000 zł oraz 2 maja 2014 r. na kwotę 1000 zł.
501 W tytułach przelewów J. S. nie wskazywał które zadłużenie spłaca.
502 W konsekwencji, pozwany zaliczył wpłaty na należności z umowy kredytu
503 z dnia z dnia 22 listopada 1999 r. o nr (...).
504 Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, w realiach niniejszej sprawy bez wątpienia doszło do uznania niewłaściwego długu. J. S. swoim zachowaniem ponad wszelką wątpliwość dążył do wywołania u pozwanego przekonania, iż zamierza dobrowolnie uregulować swoje zadłużenie, a jego działanie doprowadziło do wielokrotnego przerwania biegu trzyletniego terminu przedawnienia, który za każdym razem rozpoczynał swój bieg
505 od początku w oparciu o art. 118 k.c. w zw. z 123 § 1 pkt 2 k.c.
506 w zw. z art. 124 § 1 k.c. Co więcej jakiekolwiek działanie w tej kwestii powódki wbrew jej twierdzeniom nie było potrzebne, gdyż była ona wyłącznie awalistką zobowiązania wekslowego, nie zaś długu podstawowego.
507 Na marginesie wskazać należy, iż trzyletni termin przedawnienia
508 nie upłynąłby nawet gdyby nie doszło do jego przerwania, a mianowicie wymagalność roszczenia z umowy kredyty z dnia 22 listopada 1999 r.
509 o nr (...) nastąpiła w dniu 9 kwietnia 2010 r., natomiast
510 do wypełnienia weksla doszło w dniu 28 marca 2013 r. A zatem trzyletni termin przedawnienia upłynąłby dopiero w dniu 9 kwietnia 2013 r.
511 Do wypełnienia weksla doszło więc przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podstawowego, tak więc zgodnie z przytaczanym poglądem
512 Sądu Najwyższego, który tut. Sąd w pełni aprobuje, zgodnie z którym nawet w sytuacji uznania, że nie doszło do uznania niewłaściwego, które
513 to przerywa bieg przedawnienia, powódka nie dysponuje zarzutem wypełnienia weksla po upływie terminu przedawnienia roszczenia
514 ze stosunku podstawowego, który to mógłby być ujęty w ramach zarzutów przewidzianych w art. 10 prawa wekslowego.
515 Tym samym w ocenia Sądu Okręgowego brak podstaw do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
516 W oparciu o treść art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat
517 za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego
518 z urzędu (t.j. Dz. U. 2002, nr 123, poz. 1059 z późń. zm.), Sąd zasądził powódki M. S. na rzecz strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. 7.217 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
519 Nadto na zasadzie § 6 pkt 7 w zw. z § 19 rozporządzenia
520 Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat
521 za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. 2013 poz. 461) Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Przemyślu na rzecz adw. M. K. wynagrodzenie w kwocie 8.856 zł brutto,
522 w tym 23% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce
523 z urzędu.
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 65
- Kodeks cywilny, art. 118
- Kodeks cywilny, art. 120 (§ 1)
- Kodeks cywilny, art. 121
- Kodeks cywilny, art. 123 (§ 1)
- Kodeks cywilny, art. 124 (§ 1)
- Kodeks cywilny, art. 125
- Kodeks cywilny, art. 371
- Kodeks cywilny, art. 372
- Kodeks cywilny, art. 881
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 98 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 244 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 245
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 840 (§ 1)
- Prawo wekslowe, art. 10
- Prawo wekslowe, art. 32
- Prawo wekslowe, art. 47
- Prawo wekslowe, art. 70
- Prawo wekslowe, art. 71
- Prawo wekslowe, art. 103
- Prawo wekslowe, art. 104