Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 12 listopada 2020 r., IV Ka 748/20
wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 12 listopada 2020 r., IV Ka 748/20
Tekst
WYROK
W I M I E N I U
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
1 Dnia 12 listopada 2020 roku
2 Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczy w składzie:
3 Przewodniczący: Sędzia SO Małgorzata Ziołecka
4 Protokolant: prot. sąd Katarzyna Szymanek
5 przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Marii Jagielskiej - Kranc
6 po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 roku
7 sprawy P. M. (M.) oskarżonego z art. 24 4 k.k.
8 z powodu apelacji, wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Gnieźnie
9 od wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 29 maj 2020 roku sygnatura akt II K 1185/19
10 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę niniejszą przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania
11 /Małgorzata Ziołecka/
Uzasadnienie
12 Formularz UK 2
13 Sygnatura akt
14 IV Ka 748/20
15 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
16 1
17 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
18 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
19 Wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 29 maja 2020 roku, sygn. akt II K 1185/19
20 1.2. Podmiot wnoszący apelację
21 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
22 ☐ oskarżyciel posiłkowy
23 ☐ oskarżyciel prywatny
24 ☐ obrońca
25 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
26 ☐ inny
27 1.3. Granice zaskarżenia
28 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
29 ☐ na korzyść
30 ☒ na niekorzyść
31 ☐ w całości
32 ☒ w części
33 ☐
34 co do winy
35 ☐
36 co do kary
37 ☒
38 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
39 1.3.2. Podniesione zarzuty
40 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
41 ☐
42 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
43 ☒
44 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
45 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
46 ☐
47 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
48 ☐
49 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
50 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
51 ☐
52 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
53 ☐
55 ☐
56 brak zarzutów
57 1.4. Wnioski
58 ☐
59 uchylenie
60 ☒
61 Zmiana
62 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
63 2.1. Ustalenie faktów
64 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
65 Lp.
66 Oskarżony
67 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
68 Dowód
69 Numer karty
70 XX
XXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXX
XXXXXXX
71 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
72 Lp.
73 Oskarżony
74 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
75 Dowód
76 Numer karty
77 XX
XXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXX
XXXXXX
78 2.2. Ocena dowodów
79 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
80 Lp. faktu z pkt 2.1.1
81 Dowód
82 Zwięźle o powodach uznania dowodu
XXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
83 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
84 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
85 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
86 Dowód
87 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
XXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
88 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
89 Lp.
90 Zarzut
91 Obraza prawa materialnego w postaci art. 42 § 1 a pkt 2 k.k.
92 ☒ zasadny
93 ☐ częściowo zasadny
94 ☐ niezasadny
95 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
96 Zarzut jest w pełni zasadny.
97 Z opisu i kwalifikacji przypisanego oskarżonemu czynu wynika, iż prowadził samochód osobowy pomimo prawomocnie orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W takiej sytuacji podstawą orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest przepis art. 42 § 1 a pkt 2 k.k. Przepis ten nie przewiduje możliwości ograniczenia kategorii pojazdów, których dotyczy zakaz
98 Tymczasem w zaskarżonym wyroku, w ślad zresztą za wnioskiem prokuratora o wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy, pomimo wskazania jako podstawy wymiaru środka karnego przepisu art. 42 § 1 a pkt 2 k.k., ograniczono orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów do mechanicznych jednośladów (punkt 2 zaskarżonego wyroku).
99 Sporządzając pisemne uzasadnienie swojego wyroku, Sąd I instancji dostrzegł swój błąd, stwierdzając iż „nie dostrzegł, że wnioskowany przez oskarżyciela środek karny ukształtowany został w sposób naruszający przepisy prawa materialnego” (karta 46 akt).
100 Wniosek
101 Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego na podstawie przepisu art. 42 § 1 a pkt 2 k.k. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat
102 ☐ zasadny
103 ☐ częściowo zasadny
104 ☒ niezasadny
105 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
106 Zarzut jest zasadny, ale z uwagi na fakt wydania wyroku w trybie art. 335 k.p.k., jego zmiana bez zgody oskarżonego nie jest możliwa, gdyż jest to sprzeczne z zawartym przez strony konsensusem.
107 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
108 1.
109 Konsensualny charakter zaskarżonego wyroku, wykluczający zmiany w nim bez zgody obu stron.
110 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
111 W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy przypomina, iż skazanie bez przeprowadzania rozprawy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, poprzedza zawarcie swoistego porozumienia pomiędzy sprawcą czynu, a prokuratorem, w efekcie którego ten ostatni, występuje do sądu z wnioskiem o wydanie wyroku skazującego na uzgodnioną wcześniej karę bez przeprowadzenia rozprawy.
112 Uwzględnienie wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środków karnych (art. 335 § 1 k.p.k.), obliguje sąd do wydania orzeczenia zgodnego z tym wnioskiem, co do wszystkich zawartych w nim rozstrzygnięć, a więc zarówno w zakresie kar (rodzaj, wymiar, sposób wykonania), jak i środków karnych – tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 października 2007 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt IV KK 334/07.
113 Jeżeli sąd uzna, iż nie zachodzą warunki do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 335 k.p.k., to sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Sąd nie jest władny skazać oskarżonego na posiedzeniu w trybie art. 343 k.p.k. na innych warunkach niż te, które zostały przedstawione we wniosku lub wynegocjowane na posiedzeniu. Jeżeli zatem sąd uznaje że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, to - zgodnie z art. 343 § 7 k.p.k. - musi skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2005 roku, IV KK 43/05, LEX nr 147126).
114 W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy, uznając, iż zachodzą warunki pozwalające na wydanie wyroku na posiedzeniu i uwzględnienie wniosku oskarżyciela publicznego o wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy, wydał wyrok skazujący zgodny wprawdzie z treścią wniosku prokuratora, niemniej naruszający przepisy prawa materialnego.
115 Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd zawsze zobligowany jest do zbadania wniosku prokuratora pod względem zarówno formalnym, jak i merytorycznym. Kontrola ta powinna, między innymi, objąć także zagadnienie zgodności propozycji zawartych we wniosku z regułami obowiązującego prawa materialnego. Zaakceptowanie wniosku, który zawiera propozycje wymierzenia kary czy środka karnego naruszających granice sankcji przewidzianej w stosownych przepisach, oznacza, że do wydania wyroku na posiedzeniu doszło pomimo braku spełnienia warunków określających dopuszczalność orzekania w tym trybie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2011 roku, sygn. akt. II KK 45/11).
116 W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dostrzegł, iż wniosek prokuratora zawiera błąd merytoryczny polegający na uzgodnieniu z oskarżonym orzeczenia środka karnego zakazu prowadzenia jednośladowych pojazdów mechanicznych w sytuacji, gdy przepis art. 42 § 1 a pkt 2 k.k. nie przewiduje możliwości ograniczenia kategorii pojazdów, których dotyczy zakaz. Dostrzeżone w porę powyższe uchybienie powinno w konsekwencji skutkować zwrotem sprawy prokuratorowi i rozpoznaniem sprawy na zasadach ogólnych, bowiem tylko wówczas istniałaby możliwość orzeczenia wobec oskarżonego P. M. obowiązkowego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Nie jest bowiem dopuszczalne uwzględnienie wniosku, o którym mowa w art. 335 k.p.k., jeżeli wniosek zawiera propozycje niezgodnych z prawem rozstrzygnięć. W takim wypadku powinnością sądu jest rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych albo doprowadzenie do stawiennictwa na posiedzeniu prokuratora i oskarżonego, i spowodowanie uzgodnienia przez nich wniosku we wszystkich elementach zgodnego z prawem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2011 roku, sygnatura akt. III KK 41/11). Zatem Sąd Rejonowy w Gnieźnie, akceptując wniosek prokuratora w zaproponowanym przez niego kształcie, nie dokonał prawidłowej jego kontroli i wydał wyrok naruszający przepis art. 42 § 1 a pkt 2 k.k.
117 Z istoty wyroku wydanego w trybie art. 343 § 6 k.p.k. i konsensusu zawartego między oskarżycielem publicznym a oskarżonym wynika zakaz samodzielnego dokonywania zmian w treści wniosku przez sądy każdej instancji. Naruszałoby to bowiem warunki zawartej między stronami postępowania ugody (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2012 roku, sygn. akt. II KK 202/12). Dlatego również Sąd Odwoławczy nie jest uprawniony do zmiany zaskarżonego orzeczenia w ramach kontroli instancyjnej i ukształtowania wyroku w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego. Stanowiłoby to bowiem nie tylko naruszenie wspomnianego wyżej konsensusu, ale również pozbawiałoby oskarżonego możliwości odwołania się od nowo ukształtowanego wyroku.
118 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
119 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
120 1.
121 Przedmiot utrzymania w mocy
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
122 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
123 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
124 1.
125 Przedmiot i zakres zmiany
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
126 Zwięźle o powodach zmiany
127 XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
128 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
129 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
130 1.1.
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
132 Zwięźle o powodach uchylenia
133 XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
134 2.1.
135 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
137 Zwięźle o powodach uchylenia
138 Z istoty wyroku wydanego w trybie art. 335 k.p.k. i konsensusu zawartego między oskarżycielem publicznym a oskarżonym wynika zakaz samodzielnego dokonywania zmian w treści wniosku przez sądy każdej instancji. Naruszałoby to bowiem warunki zawartej między stronami postępowania ugody. Dlatego również Sąd Odwoławczy nie jest uprawniony do zmiany zaskarżonego orzeczenia w ramach kontroli instancyjnej i ukształtowania wyroku w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego.
139 Z uwagi na powyższe Sąd Odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania.
140 3.1.
141 Konieczność umorzenia postępowania
143 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
144 XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
145 4.1.
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
147 Zwięźle o powodach uchylenia
148 XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
149 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
150 Sąd Rejonowy, ponownie rozpoznający sprawę, powinien zatem dążyć do zmodyfikowania na posiedzeniu konsensusu zawartego między oskarżycielem publiczny a oskarżonym P. M. i wydania wyroku bez przeprowadzenia rozprawy na podstawie nowo zawartego porozumienia, bądź też – jeżeli nie uda się ustalić nowego porozumienia – zwrócić sprawę oskarżycielowi publicznemu celem sporządzenia aktu oskarżenia i, po wpłynięciu sprawy z aktem oskarżenia, po przeprowadzeniu rozprawy, wydać wyrok w sposób zgodny z przepisami prawa procesowego, jak i materialnego.
151 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
152 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
153 Przytoczyć okoliczności
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
154 6. Koszty Procesu
155 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
156 Przytoczyć okoliczności
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
157 7. PODPIS
158 /Małgorzata Ziołecka/