Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 stycznia 2024 r., IV Ka 834/23
uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 stycznia 2024 r., IV Ka 834/23
Uzasadnienie
1 Formularz UK 2
2 Sygnatura akt
3 IV Ka 834/23
4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
5 1
6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
8 wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 20 października 2023 roku w sprawie II K 689/23
9 1.2. Podmiot wnoszący apelację
10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
11 ☐ oskarżyciel posiłkowy
12 ☐ oskarżyciel prywatny
13 ☒ obrońca
14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
15 ☐ inny
16 1.3. Granice zaskarżenia
17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
18 ☒ na korzyść
19 ☐ na niekorzyść
20 ☒ w całości
21 ☐ w części
22 ☐
23 co do winy
24 ☒
25 co do kary
26 ☒
27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
28 1.1.2. Podniesione zarzuty
29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
30 ☒
31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
32 ☐
33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
35 ☒
36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
37 ☐
38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
40 ☒
41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
42 ☐
44 ☐
45 brak zarzutów
46 1.4. Wnioski
47 ☒
48 uchylenie
49 ☒
50 zmiana
51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami
52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
53 1.5. Ustalenie faktów
54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione
55 Lp.
56 Oskarżony
57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
58 Dowód
59 Numer karty
60 2.1.1.1.
61 oskarżony wywiązał się z obowiązku zapłaty nawiązki
62 zaświadczenie, dowód wpłaty
63 122-122v, 154
64 2.1.1.2.
65 oskarżony ma pozytywną opinię zakładu pracy
66 zaświadczenie
67 153-153v
68 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione
69 Lp.
70 Oskarżony
71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
72 Dowód
73 Numer karty
74 2.1.2.1.
75 1.6. Ocena dowodów
76 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
77 Lp. faktu z pkt 2.1.1
78 Dowód
79 Zwięźle o powodach uznania dowodu
80 2.1.1.1, 2.1.1.2.;
81 zaświadczenie, dowód wpłaty
82 - dokumenty są wytworzone przez obiektywne organy, w tym zaufania publicznego; żadna ze stron procesu nie kwestionowała ich ważności;
83 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
84 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
85 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
86 Dowód
87 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
88 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
89 Lp.
90 Zarzut
91 3.1.
92 Zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 kpk, poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów i bezzasadne pominięcie tych fragmentów wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań obu pokrzywdzonych, z których jednoznacznie wynika, że pokrzywdzeni zdecydowali się na jazdę z oskarżonym całkowicie dobrowolnie i ze świadomością, że kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości, a tym samym ze świadomością niebezpieczeństwa towarzyszącego jeździe autem prowadzonym przez nietrzeźwego oskarżonego, która to okoliczność ma znaczenie dla oceny stopnia szkodliwość społecznej czynu oskarżonego i jego winy - bowiem to właśnie w fakcie charakteru i rozmiaru urazów doznanych przez pokrzywdzonych Sąd I instancji dopatrzył się okoliczności obciążającej oskarżonego, stwierdzając zarazem, że alkohol również miał przyczynić się do zdarzenia,
93 ☐ zasadny
94 ☒ częściowo zasadny
95 ☐ niezasadny
96 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
97 W ocenie sądu odwoławczego okoliczność związana z decyzją pokrzywdzonych o podróży autem z nietrzeźwym kierowcą, ma znaczenie dla oceny stopnia zawinienia oskarżonego i społecznej szkodliwości jego zachowania i winna - w pewnym stopniu - wpływać na ocenę całości czynu przypisanego oskarżonemu.
98 Pokrzywdzeni są osobami dorosłymi, nie zachodzą wobec nich okoliczności, na podstawie których można by wnioskować, że nie byli w stanie obiektywnie rozpoznać zagrożenia i bezprawności postępowania i nie dać posłuchu normie prawnej. Pokrzywdzeni spożywali z kierującym alkohol, co więcej w pijackim amoku powstał zamiar wspólnego udania się na dyskotekę i to aż do C.. Pokrzywdzeni więc wiedzieli, iż kierowca spożywa coraz większe porcje alkoholu, pomimo to wsiedli z nim do samochodu, całkowicie bezkrytycznie oceniając sytuację, w tym stan kierującego.
99 Powyższe znalazło swój wyraz w złagodzeniu przez sąd odwoławczy reakcji prawno - karnej za czyny przypisane oskarżonemu, o czym poniżej.
100 Wniosek
101 o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
102 ☐ zasadny
103 ☐ częściowo zasadny
104 ☒ niezasadny
105 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
106 Sąd nie dopuścił się żadnego błędu przy ocenie wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków. Natomiast to, że pokrzywdzeni zdecydowali się na jazdę z oskarżonym całkowicie dobrowolnie i ze świadomością, że znajduje się on w stanie nietrzeźwości, a tym samym ze świadomością niebezpieczeństwa towarzyszącego jeździe autem prowadzonym przez nietrzeźwego oskarżonego, doprowadziło do obniżenia oceny przez sąd odwoławczy stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego i jego winy, co skutkowało obniżeniem kar jednostkowych i kary łącznej orzeczonego środka karnego i kary pozbawienia wolności – bez potrzeby i uzasadnienia dla uchylania wyroku.
107 3.2.
108 Zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.:
109 - art. 177 § 1 k.k. poprzez zaniechanie wymienienia w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 1 zaskarżonego wyroku - w ślad za opisem czynu z aktu oskarżenia - wszystkich ustawowych znamion tego występku, co wyrażało się w pominięciu zwrotu „spowodował nieumyślnie wypadek” i w efekcie przypisanie oskarżonemu - jako przestępstwa - zachowania, które nie wyczerpuje wszystkich ustawowych znamion czynu zabronionego, co winno prowadzić do uniewinnienia oskarżonego od tego czynu wobec braku apelacji na jego niekorzyść;
110 ☐ zasadny
111 ☐ częściowo zasadny
112 ☒ niezasadny
113 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
114 Sprawca nie może odpowiadać na gruncie przepisu art. 177 kk, jeżeli spowodował w sposób umyślny skutki w postaci uszczerbków na zdrowiu (średniego lub ciężkiego). Umyślnością może być natomiast objęte naruszenia zasad bezpieczeństwa danej kategorii ruchu. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 177 kk naruszenie tych zasad bezpieczeństwa może mieć miejsce "chociażby nieumyślnie", co prowadzi do wniosku, że może polegać ono na zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (por. np. post. SN z 29.4.1997 r., KKN 255/96, OSNKW 1997, z. 7–8, poz. 66; post. SN z 20.5.2010 r., V KK 96/10, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 1063; wyr. SA w Lublinie z 18.3.2008 r., II AKa 56/08, Legalis; wyr. NSA z 3.11.2010 r., I OSK 667/10, Legalis).
115 Przestępstwo z art. 177 kk jest przestępstwem nieumyślnym i ma ten charakter niezależnie od tego, czy samo naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu było umyślne czy nieumyślne. Zachowanie sprawcy sprowadza się, więc do nieumyślnego spowodowania wypadku komunikacyjnego.
116 Uszła uwadze skarżącego okoliczność, że sąd wyraził swe zapatrywanie, co do sposobu działania sprawcy określając, że doszło do umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa i prawidłowo ustalił związek przyczynowy pomiędzy działaniem sprawcy a skutkiem. Sam fakt, że nie przyjął w opisie czynu stwierdzenia, iż doszło do spowodowania „nieumyślnie” wypadku nie dekompletuje w takiej sytuacji znamion przypisanego oskarżonemu czynu. Intencja sądu była bowiem jasna i należycie swe stanowisko sąd uzasadnił w tym zakresie.
117 Wniosek
118 - o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu w pkt 1 występku oraz jednocześnie złagodzenie kary pozbawienia wolności i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów za czyn z pkt 2 (kwalifikowanego z art. 178 a § 1 k.k.) wyroku, poprzez obniżenie ich rozmiaru do dolnej granicy możliwego ustawowego zagrożenia;
119 ☐ zasadny
120 ☒ częściowo zasadny
121 ☐ niezasadny
122 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
123 Sąd prawidłowo uznał, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu zakwalifikowanego z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 kk; pominięcie zaś stwierdzenia „spowodował nieumyślnie wypadek” nie miało oczekiwanego przez apelanta znaczenia i nie dekompletowało znamion przypisanego czynu.
124 3.3.
125 Zarzut obrazy prawa procesowego tj. art. 413 § 2 kpk poprzez ujęcie w opisie czynu - w zakresie opisu obrażeń u pokrzywdzonego L. W. (1) sformułowania „[...] na okres znacznie przekraczający siedem dni”, które to sformułowanie nie zostało przewidziane przez ustawodawcę w art. 157 § 1 kk, do którego odwołuje w swej treści art. 177 § 1 kk, co oznaczać może wyodrębnienie przez Sąd I instancji swoistego rodzaju pośredniego stopnia obrażeń ciała uplasowanego gdzieś pomiędzy średnim i ciężkim , uszczerbkiem na zdrowiu, co nabiera dodatkowego znaczenia tym bardziej, że nie można wykluczyć, iż długotrwałość urazów u pokrzywdzonego L. W. w pewnym przynajmniej stopniu spowodowana została wypisaniem się przez niego ze szpitala wkrótce po zdarzeniu;
126 ☐ zasadny
127 ☐ częściowo zasadny
128 ☒ niezasadny
129 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
130 Sąd rejonowy był w pełni uprawniony do zmiany opisu czynu w zakresie ustalenia stopnia doznanych przez pokrzywdzonego obrażeń jako „znacznie przekraczających siedem dni”. W tym miejscu należy wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się na elementy opisu czynu, których zmiana w związku z przyjęciem innej kwalifikacji prawnej czynu nie powoduje wyjścia poza granice oskarżenia. Nie stanowi zatem wyjścia poza te granice zamiana opisu zarzucanego czynu w zakresie czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody, czy tożsamości osoby pokrzywdzonej przestępstwem przeciwko mieniu, jeśli tylko będzie bezsporne, że chodzi o to samo zdarzenie faktyczne, którego objęcie ściganiem stanowiło wyraz woli oskarżyciela (por. D. Stachurski, Kryteria tożsamości..., s. 20 i n.; wyroki SN: z 4.01.2006 r., IV KK 376/05, OSNwSK 2006, poz. 35; z 21.09.2006 r., V KK 10/06, LEX nr 196961; z 2.03.2011 r., III KK 366/10, OSNKW 2011/6, poz. 51; postanowienia SN: z 12.01.2006 r., II KK 96/05, LEX nr 172202; z 19.10.2006 r., II KK 246/06, LEX nr 202125; z 5.02.2002 r., V KKN 473/99, OSNKW 2002/5–6, poz. 34; z 30.08.2001 r., V KKN 111/01, LEX nr 51844; uchwała SN z 15.06.2007 r., I KZP 15/07, OSNKW 2007/7–8, poz. 55).
131 W przedmiotowej sprawie pokrzywdzony L. W. (1) doznał, w porównaniu z drugim z pokrzywdzonych, rozleglejszych obrażeń ciała, w znacznie większym stopniu zagrażających jego zdrowiu i życiu, bowiem umiejscowionych w obrębie głowy, twarzy oraz kręgosłupa szyjnego (i nie chodzi tu o ilość dni pozostawania w szpitalu czy zwolnieniu lekarskim). Dość wskazać, że rozpoznano u niego wstrząśnienie mózgu, liczne złamania w obrębie twarzo-czaszki ( żuchwy, łuku jarzmowego ), jak też doszło do złamania kręgu szyjnego z niestabilnością. Natomiast u drugiego z pokrzywdzonych charakter doznanych obrażeń wskazywał na stłuczenia w obrębie brody, klatki piersiowej, barku i jamy brzusznej. Doszło także do wstrząśnienia mózgu. Nie stwierdzono jednak złamań. Poziom więc nasilenia obrażeń, ich charakter oraz potencjalne zagrożenie jakie sprawiały dla zdrowia, życia, prawidłowego funkcjonowania stwierdzić trzeba, że był „większy” u L. W. (1) w porównaniu ze skutkami, jakie powstały u R. R..
132 Ujęcie, czy tez dopisanie w opisie przypisanego czynu sformułowania „znacznie powyżej siedem dni”, nie było konieczne dla kompletności znamion, ale też stanowiło doprecyzowanie przez sąd meriti wszystkich okoliczności sprawy i jako takie może znaleźć się w takim opisie (bez potrzeby jego zmiany).
133 Do tych skutków należy odpowiednio dostosować poziom doznanego cierpienia, jak też rozciągnięcie go w czasie. Nie trzeba i tu przekonywać, że to L. W. (1) jest osobą i w tym względzie „bardziej pokrzywdzoną”. Toteż użycie pojęcia „znacznie” było jak najbardziej uprawnione właśnie mając na uwadze powyższe porównanie. To, że L. W. (1) wcześniej wypisał się ze szpitala nie ma znaczenia, bowiem przypisane oskarżonemu przestępstwo jest znamienne skutkiem i dla ustalenia prawidłowej reakcji karnej nie ma znaczenia, jak pokrzywdzony zachował się w jakiś czas od doznanego urazu.
134 Wniosek
135 - o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
136 ☐ zasadny
137 ☐ częściowo zasadny
138 ☒ niezasadny
139 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
140 Materiał dowodowy jest kompletny. Został on prawidłowo oceniony przez sąd meriti, także w zakresie rozmiaru obrażeń, jakich doznał pokrzywdzony ( pokrzywdzeni ). Nie ma potrzeby dokonywania zmian w opisie przypisanego czynu związanego z wypadkiem drogowym.
141 3.4.
142 Zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 177 § 1 kk (i art. 178 § 1 kk) oraz art. 178 a § 1 kk, wyrażającej się w niezastosowaniu pierwszego z przywołanych przepisów i przypisaniu oskarżonemu w pkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku - w ślad za konstrukcją zarzutów z aktu oskarżenia - dwóch odrębnych przestępstw, podczas gdy w rzeczywistości brak było ku temu podstaw, albowiem zastosowanie winien znaleźć w tym wypadku przepis art. 11 § 2 kk, zgodnie z którym jeżeli czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach ustawy karnej, sąd skazuje za jedno przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów, tym bardziej, że okoliczności zachowania oskarżonego wskazują na zwartość miejscowo - czasową tego zachowania;
143 ☐ zasadny
144 ☐ częściowo zasadny
145 ☒ niezasadny
146 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
147 Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego (m.in. postanowienie SN z dnia z dnia 28 marca 2002 r., I KZP 4/02; postanowienie SN z dnia 18 czerwca 2008 r., III KK 41/08) poglądem, zachowanie sprawcy kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości, który w następstwie umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu powoduje wypadek komunikacyjny, stanowi dwa odrębne czyny zabronione, jeden określony w art. 178a § 1 lub 2 k.k., drugi zaś w art. 177 § 1 lub 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk.
148 W przedmiotowej sprawie do wypadku komunikacyjnego nie doszło bezpośrednio po uruchomieniu pojazdu i rozpoczęciu jazdy przez oskarżonego, a dopiero po trwającej pewien czas jeździe ulicami centrum miasta, w związku z czym stan abstrakcyjnego zagrożenia, spowodowany prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości, nie trwał na tyle krótko, aby po porównaniu stopnia społecznej szkodliwości obu czynów, dojść do konkluzji, że czyn zakwalifikowany z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk, który stanowiłby podstawę skazania, w pełni pozwalałby na oddanie stopnia bezprawia kryminalnego zachowania oskarżonego. Tym samym, w ocenie Sądu, jego zachowanie wypełniło znamiona dwóch przestępstw opisanych wyżej.
149 Wniosek
150 - o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i 2 poprzez zastosowanie art. 11 § 2 kk i przyjęcie, że czyny przypisane oskarżonemu w tychże punktach stanowią jeden czyn wyczerpujący znamiona określone w dwóch przepisach kodeksu karnego, tj. w art. 177 § 1 kk (i art. 178 § 1 kk) oraz w art. 178 a § 1 kk oraz złagodzenie kary pozbawienia wolności i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów za tak wymierzony czyn poprzez obniżenie ich rozmiaru do dolnej granicy ustawowego zagrożenia;
151 ☐ zasadny
152 ☐ częściowo zasadny
153 ☒ niezasadny
154 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
155 Sąd prawidłowo zakwalifikował zachowania sprawcy jako dwa odrębne czyny.
156 3.5.
157 Zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 43 b kk, poprzez podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości, podczas gdy w rzeczywistości nie było ku temu podstaw, albowiem nie przyczyni się to do społecznego oddziaływania skazania, a nadto powyższe narusza interes pokrzywdzonego,
158 ☐ zasadny
159 ☐ częściowo zasadny
160 ☒ niezasadny
161 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
162 Żadnych zastrzeżeń sądu okręgowego nie wzbudza podanie wyroku do publicznej wiadomości (oceniane tak w kategorii obrazy prawa materialnego, czy rażącej niewspółmierności orzeczonego środka karnego).
163 Popełnianie przestępstw uregulowanych w rozdziale XXI kodeksu karnego stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego. Z tego powodu podanie wyroku do publicznej wiadomości będzie stanowiło jednoznaczny sygnał o braku pobłażliwości dla tego rodzaju groźnych zachowań. Publiczne ogłoszenie wyroku spełni wobec oskarżonego funkcję wychowawczą, na co wpływ będzie miała przede wszystkim opinia lokalnej społeczności o oskarżonym za skutki spowodowanego przez niego wypadku. Jednocześnie ogłoszenie wyroku ma na celu uzmysłowienie środowisku lokalnemu podsądnego o nieuchronności kary za popełnianie przestępstw stanowiących zagrożenie dla użytkowników dróg i jak tragiczne mogą by skutki naruszania podstawowych zasad bezpieczeństwa obowiązujących kierujących pojazdami. Środek też nie narusza w żaden sposób interesów pokrzywdzonych, zwłaszcza, że wyartykułował takie stanowisko (wniosek) pełnomocnik jednego z pokrzywdzonych. Dokonana publikacja ma uzasadnienie prawno-materialne.
164 Wniosek
165 - o uchylenie rozstrzygnięcia z pkt 11 o zastosowaniu środka karnego w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości,
166 ☐ zasadny
167 ☐ częściowo zasadny
168 ☒ niezasadny
169 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
170 Okoliczności czynu, jak też brak zagrożenia interesów pokrzywdzonych, przemawiały za możliwością i zasadnością orzeczenia środka
171 3.6.
172 Zarzut rażącej surowości orzeczonych wobec oskarżonego zarówno kar pozbawienia wolności za poszczególne przypisane oskarżonemu w pkt 1 i 2 występki, jak i kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej w pkt 3 zaskarżonego orzeczenia, a nadto rażącej surowości orzeczonych w pkt 4 i 5 środków karnych w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i łącznego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z pkt 6, albowiem orzekając o ich wymiarze Sąd I instancji:
173 - nie uwzględnił zasługującej na aprobatę postawy oskarżonego, wyrażającej się nie tylko w zaprezentowaniu szczerej skruchy i przeproszeniu pokrzywdzonych na rozprawie, dążeniu do mediacji z pokrzywdzonymi, ale też w udzielaniu pomocy pokrzywdzonym tuż po zdarzeniu
174 - zbagatelizował fakt oświadczenia przez pokrzywdzonych na rozprawie, iż nie roszczą sobie wobec oskarżonego żadnych pretensji,
175 - skupił się na obrażeniach doznanych przez pokrzywdzonych i pominął zarazem fakt, że obaj pokrzywdzeni świadomie zdecydowali się na jazdę samochodem z oskarżonym pomimo, że wspólnie wcześniej spożywali alkohol i doskonale zdawali sobie tym samym sprawę z faktu nietrzeźwości oskarżonego i niebezpieczeństwa związanego z jazdą prowadzonym przez niego samochodem,
176 - skoncentrował swą uwagę w zbyt mocnym stopniu na prewencji generalnej i odstraszającej funkcji kary;
177 ☐ zasadny
178 ☒ częściowo zasadny
179 ☐ niezasadny
180 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
181 Same okoliczności podmiotowe i przedmiotowe wypadku drogowego są zdecydowanie obciążające dla oskarżonego i wymagały odpowiednio surowej reakcji karnej.
182 Nie można jednak odmówić apelującemu racji, kiedy zarzuca Sądowi Rejonowemu schematyczny charakter pisemnego uzasadnienia skarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary i środków karnych. Istotnie, Sąd Rejonowy nie docenił chyba szeregu łagodzących okoliczności zachodzących w stosunku do oskarżonego, jak: zachowanie się bezpośrednio po wypadku, w tym udzielona pokrzywdzonym pomoc i szczery żal, przyznanie się do winy, fakt uprzedniej niekaralności, sposób życia przed popełnieniem czynu (wykonywanie stałej pracy zarobkowej). Oskarżony posiada także pozytywną opinię z zakładu pracy i wywiązał się z orzeczonej nawiązki na rzecz pokrzywdzonych – co ustalono na etapie postępowania odwoławczego. Wreszcie: doszło do przebaczenia po stronie pokrzywdzonych i wyartykułowania, że nie roszczą pretensji do oskarżonego.
183 Przede wszystkim jednak pokrzywdzeni spożywali z kierującym alkohol; co więcej w pijackim amoku powstał zamiar jazdy na dyskotekę i to aż do C.. Pokrzywdzeni wiedzieli dobrze, iż kierowca jest mocno pijany, pomimo to wsiedli z nim do samochodu, całkowicie bezkrytycznie oceniając sytuację, w tym tak stan kierującego, jak też swój.
184 Uwzględniając te okoliczności sąd odwoławczy obniżył oskarżonemu karę pozbawienia wolności za pierwszy czyn z 2 lat i trzech miesięcy – do 1 roku i 8 miesięcy, za czyn drugi z 1 roku do 6 miesięcy (uchylając orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności). Uzupełnił jednocześnie podstawę prawną skazania, uznając, iż do oskarżonego ma w tym zakresie zastosowanie Kodeks karny w brzmieniu po 18 maja 2015 roku, a dokładnie z daty czynów (nowelizacja wprowadziła obostrzenia dla nietrzeźwych kierowców oraz w odniesieniu do środków probacyjnych).
185 Sąd okręgowy uznał, iż tak określone kary jednostkowe dostosowane są do wagi czynów, sylwetki sprawcy, uwzględniają okoliczności łagodzące i obciążające.
186 Wymiar kary łącznej jest działalnością racjonalną polegającą na oznaczeniu kary odpowiedniej do stopnia związku podmiotowo-przedmiotowego między zbiegającymi się realnie przestępstwami. Orzekając karę łączną, Sąd odwoławczy uznał, że należy zastosować zasadę bliską absorpcji (a de facto samej absorpcji, która dziś oznacza przecież wymóg orzeczenia kary łącznej większej minimum o 1 miesiąc - od najwyższej z jednostkowych kar pozbawienia wolności). Z jednej strony trzeba bowiem było mieć na uwadze minimalną liczbę kar podlegającą łączeniu oraz ich wymiar mieszczący się w dolnych granicach zagrożenia ustawowego. Z drugiej jednak bliskość czasowa tych czynów i ich podobieństwo wskazują na pewną jednorazową nieprawidłowość zachowań oskarżonego jako uczestnika ruchu drogowego. Biorąc to pod uwagę, Sąd orzekł wobec niego karę łączną 1 rok i 9 miesięcy pozbawienia wolności.
187 Zdaniem Sądu orzeczone kary jednostkowe oraz kara łączna kara pozbawienia wolności są odpowiednie do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynów oskarżonego a kara łączna przede wszystkim spełnią swą rolę w zakresie prewencji ogólnej i indywidualnej. W przekonaniu Sądu odwoławczego orzeczona kara łączna nie razi surowością, jest dostatecznie dolegliwa, ale także jako jedyna wystarczająca dla osiągnięcia celów kary, zarówno w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, jak i wpłynie zapobiegawczo i wychowawczo wobec oskarżonego na przyszłość. Wymierzając oskarżonemu karę pozbawienia wolności Sąd odwoławczy uwzględnił również wymogi prewencji generalnej, kształtowania wyobrażenia o konieczności przestrzegania obowiązujących norm prawnych i budowania autorytetu porządku prawnego.
188 Biorąc pod uwagę motywację i pobudki działania oskarżonego uznać należy, że czyny popełnione przez oskarżonego z jednej strony stanowią wyraz jaskrawego lekceważenia prawa, z drugiej zaś strony wyraz rażącego nieposzanowania dóbr w postaci zdrowia innych osób. Dlatego takie zachowanie oskarżonego spotkać się musi z odpowiednio surową reakcją, mieszczącą się przy tym w granicach wyznaczonych przez stopień winy sprawcy. Tym samym brak było podstaw do orzeczenia kary w jeszcze niższym wymiarze.
189 Te same okoliczności podmiotowo- przedmiotowe sąd odwoławczy uwzględnił także przy łączeniu środków karnych zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych W realiach niniejszej sprawy należy bowiem stwierdzić, iż Sąd I instancji nie uwzględnił w pełni okoliczności przedmiotowych i podmiotowych wpływających na wymiar orzeczonego w stosunku do oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Ustalając rozmiar owego zakazu, Sąd I instancji – stosownie do treści art. 56 kk – musi mieć na względzie zasady i dyrektywy sądowego wymiaru kary określone m.in. w art. 53 kk.
190 Mając na uwadze w/w okoliczności sprawy nie można zgodzić się z Sądem I instancji, jakoby orzeczony za czyn z pkt 1 środek karny w wymiarze 9 lat, za drugi czyn w wymiarze 5 lat (a więc w górnych jego granicach ) – a łącznie 12 lat w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego, był adekwatny do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości popełnionego czynu. W ocenie Sądu Okręgowego, adekwatnym do stopnia stanu nietrzeźwości, rangi popełnionego czynu oraz naruszonych norm prawnych jest środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na łączny okres 7 lat (6 lat za czyn z punktu 1 i 3 lata za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości). Jego wymiar uwzględnia bowiem okoliczności popełnienia przedmiotowego przestępstwa, postawę sprawcy – o czym powyżej - a przy tym - zdaniem sądu odwoławczego – dolegliwość orzeczonego środka karnego nie będzie przekraczała stopnia winy oskarżonego.
191 Wyeliminowanie z ruchu drogowego oskarżonego, który naruszył podstawową zasadę bezpieczeństwa w komunikacji, a mianowicie wymóg trzeźwości, pozwoli na zrealizowanie podstawowego celu, dla którego ów środek jest orzekany, a mianowicie celu prewencyjnego. Ponadto, zdaniem sądu okręgowego, łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony na okres 7 lat, stanowić będzie dolegliwą represję dla oskarżonego. W czasach dzisiejszych poruszanie się za pomocą samochodu osobowego stało się w zasadzie standardem. Coraz trudniej wyobrazić sobie funkcjonowanie bez samochodu. Niewątpliwie orzeczony zakaz niesie ze sobą duży ładunek dolegliwości i uciążliwości dla oskarżonego, ale jest to uzasadnione w realiach sprawy.
192 Wysokość zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za czyny jednostkowe i wymiar łączny środka jest dostosowana do okoliczności popełnienia tych przestępstw, które wskazują na konieczność wyłączenia z ruchu drogowego oskarżonego jako kierowcy na oznaczony w wyroku okres i jego reedukacji.
193 Nie tylko orzeczona wobec oskarżonego kara, ale również i środek karny winien w sposób skuteczny zmusić go w przyszłości do przestrzegania obowiązujących zasad ruchu drogowego i jednocześnie przekonać innych uczestników tego ruchu o konieczności bezwzględnego podporządkowania się tym zasadom. Wszak nie tylko wymierzona kara powinna stanowić realną dolegliwość dla osoby skazanej, co stanowi nieodłączną funkcję represji karnej, albowiem zasada ta dotyczy w równym stopniu stosowanego środka karnego.
194 Wniosek
195 - o złagodzenie kary pozbawienia wolności i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów wymierzone za czyny w pkt 1 i 2 wyroku oraz kary łącznej pozbawienia wolności i łącznego zakazu prowadzenia pojazdów, poprzez obniżenie ich rozmiaru do dolnej granicy ustawowego zagrożenia i przy zastosowaniu zasady asperacji możliwie najbardziej zbliżonej do zasady absorpcji - w odniesieniu do kary łącznej i łącznie orzeczonego środka karnego;
196 ☐ zasadny
197 ☒ częściowo zasadny
198 ☐ niezasadny
199 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
200 Orzeczone kary i środki karne były niewspółmiernie wysokie do okoliczności popełnienia czynów, postawy sprawcy, jego sylwetki i sposobu zachowania się po popełnieniu przestępstw.
201 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
202 4.1.
203 - wysokość orzeczonego świadczenia pieniężnego (obniżenie go do kwoty 5000 zł.);
204 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
205 Świadczenie pieniężne wymierzone w toku postępowania pierwszoisntancyjnego w wysokości 10.000 zł. powodowałaby dla sprawcy uszczerbek dla niezbędnego utrzymania, szczególnie, biorąc pod uwagę jego obciążenia finansowe, w tym te wynikające z wyroku.
206 Orzeczona przez sąd odwoławczy kwota, minimalna przewidziana prawem materialnym - mając na uwadze możliwości zarobkowe i finansowego oskarżonego, będzie stanowić dla niego realną dolegliwość. Poza funkcją represyjną, orzeczone świadczenie pieniężne będzie miało również wobec oskarżonego znaczenie prewencyjne i resocjalizacyjne, biorąc pod uwagę wymierzone kary i środki karne.
207 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
208 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
209 5.1.1.
210 Przedmiot utrzymania w mocy
211 - wina, sprawstwo;
212 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
213 - brak podstaw do kwestionowania winy i sprawstwa oskarżonego;
214 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
215 5.2.1.
216 Przedmiot i zakres zmiany
217 - orzeczone kary (jednostkowe, łączna); orzeczone środki karne (jednostkowe, łączny), wysokość świadczenia pieniężnego;
218 Zwięźle o powodach zmiany
219 wskazano powyżej,
220 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
221 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
222 5.3.1.1.1.
224 Zwięźle o powodach uchylenia
225 5.3.1.2.1.
226 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
228 Zwięźle o powodach uchylenia
229 5.3.1.3.1.
230 Konieczność umorzenia postępowania
232 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
233 5.3.1.4.1.
235 Zwięźle o powodach uchylenia
236 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
237 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
238 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
239 Przytoczyć okoliczności
240 6. Koszty Procesu
241 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
242 Przytoczyć okoliczności
243 pkt 3
244 Podstawy prawne orzeczenia o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze stanowiły: art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk i art. 10 ust 1 , art. , 2 ust 1 pkt 4 ustawy z 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych.
245 7. PODPIS
246 1.11. Granice zaskarżenia
247 Kolejny numer załącznika
248 1
249 Podmiot wnoszący apelację
250 obrońca oskarżonego
251 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
252 kwalifikacja prawno-karna, kara, środek karny
253 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
254 ☒ na korzyść
255 ☐ na niekorzyść
256 ☒ w całości
257 ☐ w części
258 ☐
259 co do winy
260 ☒
261 co do kary
262 ☒
263 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
264 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty
265 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
266 ☒
267 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
268 ☐
269 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
270 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
271 ☒
272 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
273 ☐
274 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
275 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
276 ☒
277 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
278 ☐
280 ☐
281 brak zarzutów
282 0.1.1.4. Wnioski
283 ☒
284 uchylenie
285 ☒
286 zmiana
Powołane przepisy
- Kodeks karny, art. 11 (§ 2)
- Kodeks karny, art. 53
- Kodeks karny, art. 56
- Kodeks karny, art. 157 (§ 1)
- Kodeks karny, art. 177 (§ 1, § 2)
- Kodeks karny, art. 178 (§ 1)
- Kodeks karny, art. 178a (§ 1)
- Kodeks postępowania karnego, art. 7
- Kodeks postępowania karnego, art. 10
- Kodeks postępowania karnego, art. 413 (§ 2)
- Kodeks postępowania karnego, art. 437 (§ 2)
- Kodeks postępowania karnego, art. 438
- Kodeks postępowania karnego, art. 439
- Kodeks postępowania karnego, art. 454 (§ 1)
- Kodeks postępowania karnego, art. 627
- Kodeks postępowania karnego, art. 634