Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 maja 2021 r., IV Ka 774/20

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 maja 2021 r., IV Ka 774/20

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 774/20

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 2

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 7 września 2020 roku w sprawie II K 140/19

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☒

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☒

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☒

48 uchylenie

49 ☒

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

62 Lp.

63 Oskarżony

64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

65 Dowód

66 Numer karty

67 2.1.2.1.

68 - w dniu 30 grudnia 2020r. zmarł oskarżyciel prywatny S. R., jego żona J. R. (1) pouczona o możliwości wstąpienia w prawa oskarżycielskie zmarłego we wskazanym przez sąd terminie (art. 62 § 1 i 2 kpk) - pod rygorem umorzenia prowadzonego postępowania – nie złożyła oświadczenia o takowym wstąpieniu;

69 1.odpis skrócony aktu zgonu,

70 2.pouczenie dla J. R.,

71 3.potwierdzenie odbioru korespondencji;

72 165, 172, 181,

73 1.6. Ocena dowodów

74 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

75 Lp. faktu z pkt 2.1.1

76 Dowód

77 Zwięźle o powodach uznania dowodu

78 2.1.1.1

79 1.odpis skrócony aktu zgonu,

80 2.pouczenie dla J. R.,

81 3.potwierdzenie odbioru korespondencji;

82 - załączone w toku postępowania odwoławczego dowody nie były przez żadną ze stron kwestionowane, odpis skrócony aktu zgonu oskarżyciela prywatnego został przesłany przez organ uprawniony, w przewidzianej prawem formie, był potwierdzeniem informacji, jaką pierwotnie umieszczono na korespondencji dla (...) R. („adresat zmarł”), nie budzi wątpliwości osobisty odbiór korespondencji przez zonę (...) R. – J. R. (1), w której poinformowano ją o możliwości wstąpienia w prawa męża poprzez złożenie stosownego oświadczenia, pod rygorem umorzenia niniejszego postępowania karnego;

83 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

84 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

85 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

86 Dowód

87 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

88 -

89 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

90 Lp.

91 Zarzut

92 3.1.

93 Zarzuty zawarte w apelacjach tak oskarżonej, jak i jej obrońcy :

94 - obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., mający wpływ na treść wyroku, , poprzez nieprawidłową ocenę wyjaśnień oskarżonej P. G. (1) oraz zeznań świadków w szczególności: M. T., W. W., S. i J. R. (1) oraz G. K. i uznanie za wiarygodne zeznań oskarżyciela prywatnego i jego zony, w sytuacji gdy słowa oskarżonej o niewłaściwym zachowaniu (...) R. wobec wychowanków (...) potwierdza jej brat M., a fakt spożywania alkoholu przez (...) R. potwierdzają wszyscy świadkowie poza małż R.;

95 - błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mającego wpływ na jego treść, polegający na błędnym przyjęciu, iż P. G. (1) zniesławiła męża swojej matki - (...) R. w ten sposób, że przesłała pismo do Starosty (...) opisując jego zachowanie, podczas gdy jedynie była to konieczna krytyka w celu ochrony istotnego dobra, jakim jest dobro podopiecznym Rodzinnego Domu Dziecka w L.;

96 ☐ zasadny

97 ☐ częściowo zasadny

98 ☒ niezasadny

99 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

100 Wbrew twierdzeniom skarżących w sprawie nie doszło do podnoszonej obrazy przepisów postępowania, a ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji dotyczące sprawstwa oskarżonej w zakresie przypisanego jej czynu są prawidłowe, gdyż stanowią wynik, nie budzącej żadnych zastrzeżeń i zgodnej z art. 7 kpk oceny zebranych w sprawie dowodów – tak wymienionych przez apelanta.

101 Apelacja nie wykazała w żaden sposób, aby rozumowanie Sądu, przy ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów było wadliwe, bądź nielogiczne. Zarzuty przedstawione w apelacjach mają w istocie charakter polemiczny i opierają się wyłącznie na odmiennej ocenie zebranych w sprawie dowodów.

102 Skarżący podnosząc w apelacji, że w toku przedmiotowego postępowania karnego nie zostały ujawnione żadne dowody wskazujące na winę oskarżonego, a zachowanie P. G. (1) stanowiło jedynie przejaw ochrony podopiecznych Rodzinnego Domu Dziecka w L. nie dostrzega, iż przewód sądowy dostarczył jednak wystarczających dowodów sprawstwa P. G. co do przypisanego jej czynu. Ocena wartości przeprowadzonych w sprawie dowodów została dokonana przez Sąd I instancji prawidłowo, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym i jako taka w pełni korzysta - wbrew stanowisku autora apelacji - z ochrony art. 7 kpk, choć trzeba także zauważyć, że pisemne uzasadnienie wydanego orzeczenia jest dość lapidarne przy ocenie osobowego materiału dowodowego. Tym nie mniej, pisemne motywy wyroku są na tyle zrozumiałe i dostateczne, iż pozwalają na jednoznaczną ocenę prawidłowości ostatecznych wniosków wywiedzionych w sprawie.

103 Nie można jednak podzielić twierdzeń skarżących, iż Sąd Rejonowy dokonał stronniczej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak też oceny wybiórczej, która dodatkowo doprowadziła do błędnych ustaleń w zakresie zaistnienia czynu przypisanego oskarżonej. Niewątpliwie w rodzinie oskarżonej istnieje konflikt pomiędzy matka oskarżonej (J. R. (1)) a samą oskarżoną i jej bratem M., także na tle osobistym. W konflikt wciągnięty został siłą rzeczy dodatkowy domownik (...) tj. mąż J. R. (1) – oskarżyciel prywatny, przy czym co istotne w/w zawarli związek małżeński dopiero w 2018r. Można więc rzec, że powyższe „przewróciło do góry nogami” dom oskarżonej, już wcześniej przechodzący domową rewolucję, gdy matka zdecydowała się prowadzić rodzinny dom dziecka – w sytuacji, gdy własne biologiczne dzieci (P. G. (3), M. T.) nie były jeszcze dorosłe i wszyscy (w dużej liczbie osób) zamieszkali wspólnie pod jednym dachem. Sąd odwoławczy zważył także, że choć istnieją dowody potwierdzające np. spożywanie okazjonalne alkoholu przez (...) R., czy zeznania dzieci niezadowolonych z opieki J. R. - to jednak wydźwięk pisma, jakie stało się podstawą wystąpienia przez (...) R. z prywatnym aktem oskarżenia jest zdecydowanie mocniejszego i poważniejszego "kalibru". Otóż oskarżona zarzuciła (...) R. znęcanie się nad wychowankami, czy szereg zachowań o charakterze „pedofilskich”. Tymczasem obiektywnie oceniane dowody nie pozwalały na tak niesprawiedliwe zarzuty wobec męża prowadzącej dom dziecka. W aktualnym odbiorze społecznym, z powodu szerokiego nagłośnienia problemu pedofilii, takie właśnie zarzuty są tym bardziej bolesne i niewątpliwie mogą poniżać w opinii publicznej. Oskarżyciel prywatny - jako mąż prowadzącej (...) - siłą rzeczy jest osobą znaną, by nie powiedzieć w jakimś stopniu nawet „publiczną” w warunkach miejscowości L., co do którego takie zarzuty są niezwykle ważkie i wpływają na sam byt prowadzonej placówki. Co także istotne, załączone akta sprawy PR 1Ds. 1150.2018, w których bardzo wyczerpująco badano prawdziwość ewentualnych zarzutów postawionych w piśmie z dnia 3 grudnia 2018r. przez oskarżoną (liczne przesłuchania wychowanków placówki, opinie biegłych psychologów, dokumenty z akt rodzinnych i opiekuńczych) wykluczają ich zaistnienie, czy nawet podejrzenie zaistnienia takich zachowań. Właśnie z tego powodu nie sposób jest twierdzić o zaistnieniu kontratypu w rozumieniu art. 213 kk, a pismo oskarżonej, choć skierowane do organu nadzorczego w ramach (...) nosi znamiona umyślnego zniesławienia. Z tego też względu nie mogą odnieść pożądanego skutku twierdzenia apelantów, że jedyną intencja P. G. było dobro wychowanków placówki (...).

104 Wniosek

105 o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

106 ☐ zasadny

107 ☐ częściowo zasadny

108 ☒ niezasadny

109 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

110 - zarzuty postawione w apelacjach nie zasługiwały na uwzględnienie, uchylenie wyroku nastąpiło z przyczyn formalnych, o których mowa poniżej;

111 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

112 4.1.

113 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

114 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

115 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

116 5.1.1.

117 Przedmiot utrzymania w mocy

118 - brak

119 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

120 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

121 5.2.1.

122 Przedmiot i zakres zmiany

123 - na skutek zaistnienia innej okoliczności wyłączającej ściganie nastąpiło uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postepowania karnego wobec P. G., o czym poniżej;

124 Zwięźle o powodach zmiany

125 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

126 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

127 5.3.1.1.1.

128 ☐ art. 439 k.p.k.

129 Zwięźle o powodach uchylenia

130 5.3.1.2.1.

131 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

132 Zwięźle o powodach uchylenia

133 5.3.1.3.1.

134 - konieczność umorzenia postępowania, wobec wystąpienia innej okoliczności wyłączającej ściganie;

135 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

136 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

137 W toku postępowania odwoławczego ustalono, iż w dniu 30 grudnia 2020r. oskarżyciel prywatny S. R. zmarł. W tej sytuacji ustalono osobę mu najbliższą tj. żonę J. R. (1) (świadek w przedmiotowej sprawie), pouczono o treści art. 61 kpk tj. o tym, iż w terminie 3 miesięcy od daty śmierci (...) R. może wstąpić w jego uprawnienia oskarżyciela prywatnego w przedmiotowej sprawie (w/w pouczono o konieczności złożenia stosownego oświadczenia oraz o skutkach braku takowego tj. tym, że brak oświadczenia będzie oznaczał konieczność umorzenia postępowania). J. R. (1) osobiście odebrała w/w pouczenie i nie złożyła oświadczenia o wstąpieniu do sprawy. W tej sytuacji w sprawie, prowadzonej na skutek wniesienia prywatnego aktu oskarżenia, zabrakło strony oskarżycielskiej. Sytuacja taka jest równoznaczna z wystąpieniem „innej okoliczności wyłączającej ściganie” w rozumieniu art. 17§ 1 pkt 11 kpk i uzasadnia umorzenie postepowania bez konieczności jego podejmowania (po zawieszeniu na skutek oczekiwania na stanowisko osoby najbliższej oskarżycielowi). Przepis art. 17 § 1 kpk zawiera katalog przesłanek procesowych, które warunkują dopuszczalność procesu. Katalog negatywnych przesłanek procesowych w § 1 art. 17 kpk nie jest wyczerpujący, z uwagi na klauzulę uzupełniającą zawartą w pkt 11 w/w przepisu. Stanowi ona, iż nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie. Do tych innych negatywnych przesłanek procesowych należy zaliczyć np. abolicję, czy też brak strony oskarżającej, powstały w następstwie śmierci osoby wnoszącej oskarżenie. Potwierdzeniem powyższego jest przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r. wydane w sprawie sygn. III KK 243/04 (opubl. Legalis Numer 68858). Nie ma także konieczności uprzedniego podejmowania zawieszonego postanowienia, co potwierdza np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2006 r.sygn WZ 27/06, w którym czytamy: „ Podstawa zawieszenia postępowania określona w art. 61 § 1 KPK (także w zw. z art. 58 § 2 KPK), jest o tyle szczególna w stosunku do określonej w art. 22 § 1 KPK, że w sytuacji wskazanej w art. 61 § 2 KPK, postępowanie podlega umorzeniu bez uprzedniego jego podjęcia” (opubl. Legalis Numer 80103).

138 Reasumując: w zaistniałej więc sytuacji, wobec brzmienia przepisu art. 61 § 1 i 2 kpk, zaskarżony wyrok należało uchylić, a postępowanie przedmiotowe postępowanie karne wobec P. G. (1) umorzyć.

139 5.3.1.4.1.

140 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

141 Zwięźle o powodach uchylenia

142 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

143 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

144 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

145 Przytoczyć okoliczności

146 6. Koszty Procesu

147 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

148 Przytoczyć okoliczności

149 pkt 2 i 3 sentencji

150 O kosztach obrony z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 632a kpk oraz § 17 ust 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (mając na uwadze nakład pracy obrońcy oraz charakter sprawy wynagrodzenie określono na poziomie minimalnym).

151 Sąd Okręgowy przejął koszty procesu w sprawie (w całości) na rachunek Skarbu Państwa, albowiem uznał, iż w sprawie zachodzi wypadek szczególny. Co do zasady - w sytuacji umorzenia postępowania koszty te winien ponieść oskarżyciel prywatny, którego praw nikt nie zdecydował się jednak „przejąć” po śmierci (...) R.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał także uniewinnienia oskarżonej, natomiast występująca przeszkoda formalna stanęła na drodze rozważaniom, co do ewentualnego umorzenia postepowania na innej podstawie prawnej, aniżeli art. 17 § 1 pkt 11 kpk. Nie bez znaczenia jest także fakt bardzo trudnej sytuacji majątkowej oskarżonej oraz to, że poniosła ona odpowiedzialność karna w sprawie II K 282/19 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim związaną bardzo ściśle z zarzutem postawionym w prywatnym alcie oskarżenia autorstwa (...) R..

152 7. PODPIS

153 1.11. Granice zaskarżenia

154 Kolejny numer załącznika

155 1

156 Podmiot wnoszący apelację

157 oskarżona, obrońca

158 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

159 wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 7 września 2020r. w sprawie II K 140/19

160 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

161 ☒ na korzyść

162 ☐ na niekorzyść

163 ☒ w całości

164 ☐ w części

165 ☒

166 co do winy

167 ☐

168 co do kary

169 ☐

170 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

171 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

172 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

173 ☐

174 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

175 ☐

176 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

177 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

178 ☒

179 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

180 ☒

181 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

182 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

183 ☐

184 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

185 ☐

186 art. 439 k.p.k.

187 ☐

188 brak zarzutów

189 0.1.1.4. Wnioski

190 ☒

191 uchylenie

192 ☒

193 zmiana