Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 października 2021 r., IV Ka 620/21

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 października 2021 r., IV Ka 620/21

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 620/21

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 25 czerwca 2021 roku w sprawie II K 715/19

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☒ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☐

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

39 ☐

40 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

41 ☐

42 art. 439 k.p.k.

43 ☐

44 brak zarzutów

45 1.4. Wnioski

46 ☒

47 uchylenie

48 ☐

49 zmiana

50 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

51 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

52 1.5. Ustalenie faktów

53 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

54 Lp.

55 Oskarżony

56 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

57 Dowód

58 Numer karty

59 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

60 Lp.

61 Oskarżony

62 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

63 Dowód

64 Numer karty

65 1.6. Ocena dowodów

66 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

67 Lp. faktu z pkt 2.1.1

68 Dowód

69 Zwięźle o powodach uznania dowodu

70 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

71 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

72 Lp. faktu z pkt 2.1..2

73 Dowód

74 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

75 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

76 Lp.

77 Zarzut

78 3.1.

79 - zarzut błędnych ustaleń faktycznych, który miał istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia polegający na dowolnej interpretacji dowodów i bezkrytycznym daniu wiary wyjaśnieniom oskarżonego M. Z., podczas gdy wyjaśnienia te ocenione zgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że oskarżony co najmniej dopuścił się popełnienia przestępstwa pomocnictwa do art. 286 § 1 k.k.

80 ☒ zasadny

81 ☐ częściowo zasadny

82 ☐ niezasadny

83 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

84 Apelacja okazała się zasadna i w jej wyniku doszło do konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

85 Sąd odwoławczy uznał, że skarżący mają rację, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał Sądu Rejonowego do wydania wyroku uniewinniającego.

86 Analizując rozważania Sądu Rejonowego w zakresie oceny zebranych dowodów, podzielić należy zarzut prokuratora, który trafnie zarzucił Sądowi meriti dowolność w ocenie zebranych w sprawie dowodów. Ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy rzeczywiście budzi szereg wątpliwości i narusza reguły określone w art. 4, 7 i 410 k.p.k. Miało to w efekcie przełożenie na dokonanie przez Sąd Rejonowy błędnych ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne bowiem tylko wtedy nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej, czy logicznej oraz zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

87 Sąd odwoławczy zgadza się z twierdzeniami apelacji, iż Sąd I instancji błędnie uznał, jako wiarygodne, wyjaśnienia oskarżonego, pomimo ich sprzeczności z logiką i doświadczeniem życiowym, a także z innymi dowodami w sprawie. Zauważyć należy, iż oskarżony początkowo negował, aby posiadał konto bankowe w Banku (...). Twierdził, iż ktoś założył tam rachunek bankowy, wykorzystując jego dane (k. 334).Gdy okazało się, iż jest to kłamstwo (zostało ponad wszelką wątpliwość ustalone, że podpis na umowie o założenie rachunku bankowego złożył osobiście oskarżony), zaczął on zasłaniać się niepamięcią i przyznał że ,,widocznie musiał zakładać to konto”. Nie wie jednak, po co je zakładał (k.580v). Takie wykrętne i nielogiczne tłumaczenia uznać należy jako całkowicie niewiarygodne. Co więcej, oskarżony wprawdzie okoliczności założenia konta w Banku (...) – jak wyjaśnił – za bardzo sobie nie przypominał, to jednak kategorycznie był w stanie stwierdzić, że nikomu nie udostępniał danych tego konta. Jest to kolejny dysonans w wersji oskarżonego, a przede wszystkim jest to też kolejna nieprawda. Przecież sprawca przedmiotowych wyłudzeń znał numer przedmiotowego konta, czyli (...) i miał do niego dostęp. Numer tego konta został wskazany bowiem przy zakładaniu konta internetowego w (...) Sp. z o.o. Następnie sprawca wyłudzeń doładowań P. dokonał wypłaty środków pieniężnych, które finalnie znalazły się właśnie na koncie bankowym (...), należącym do oskarżonego. Niewątpliwie nie byłoby to możliwe, gdyby ów nieustalony sprawca nie dysponował danymi, numerem (...) i loginem tego konta. Zostały mu więc one udostępnione, a jedyną osobą, która mogła to uczynić, był właściciel konta – oskarżony M. Z..

88 Drugą kwestią, którą zupełnie pominął w swoich rozważaniach Sąd meriti jest okoliczność, że konto internetowe w firmie (...) Sp. z o.o., założyła osoba posługująca się danymi M. Z., email (...) zam. ul. (...), PESEL (...). Podczas rejestracji konta osoba je zakładająca posługiwała się dowodem osobistym M. Z. - (...). Czy może być to przypadek, że zarówno konto bukmacherskie, na które wpłynęły wyłudzone środki, jak również konto bankowe, na które wpłynęły wygrane, figurowały za każdym razem na tę samą osobę, czyli M. Z.? Zdaniem Sądu Okręgowego – nie.

89 Linia obrony oskarżonego polega na tym, że twierdzi on, iż zagubił dowód osobisty i musiał go unieważnić, a następnie wyrobić sobie kolejny, co zresztą – jak przyznał – zdarzyło mu się niejeden raz. Trafną jest tu jednak uwaga autora apelacji, iż osobnik zakładający wyżej wskazane konto internetowe, podał też prawidłowy adres zamieszkania oskarżonego: ul. (...), kod pocztowy (...). Gdyby osoba ta dysponowała znalezionym (skradzionym) dowodem osobistym oskarżonego, to nie znałaby jego adresu zamieszkania, gdyż w dowodach osobistych taka informacja nie jest uwidoczniona. Wniosek z tego jest taki, że albo konto to zakładał osobiście sam oskarżony (w dniu 2 lipca 2018 roku przebywał na wolności), albo innej osobie podyktował potrzebne przy zakładaniu konta dane dotyczące jego miejsca zamieszkania. Trzeba też mieć na uwadze, że w dniu 2 lipca 2018 roku, gdy zakładane było konto w spółce (...), oskarżony musiał być w posiadaniu własnego dowodu osobistego o numerze (...). Z karty 224 wynika bowiem, że o utracie tego dowodu osobistego oskarżony zgłosił w dniu 18 lipca 2018 roku, a jak sam stwierdził (k. 430), zaginięcie dowodu osobistego zgłosił po dwóch tygodniach od jego zagubienia.

90 Z uwagi choćby na bogatą przeszłość kryminalną, trudno oskarżonego traktować jako osobę niedoświadczoną i naiwną, która nie wie jaki przestępczy użytek można zrobić z dowodu osobistego czyjejś osoby, czy też konta bankowego, założonego na inną osobę. Nie mogą być mu także obce sposoby wyłudzania ,,na odległość”, o czym świadczy fakt skazania (w sprawie II K 845/17 Sądu Rejonowego w Nowym Sączu) za liczne oszustwa, popełniane m.in. z wykorzystaniem internetu, które wymagały przecież nie tylko zaplanowania, sprytu, ale także i stosownej wiedzy.

91 Niewątpliwie przedmiotowa sprawa ma charakter poszlakowy, gdyż faktycznie, brak jest bezpośredniego dowodu, który mógłby wskazywać, iż to oskarżony był w zmowie z osobą, która wykonała telefony do pokrzywdzonych placówek, czy też udzielił jej pomocnictwa w rozumieniu art. 18 § 3 k.k. Nie oznacza to jednak, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przypisanie oskarżonemu tego rodzaju przestępstwa. Podnieść wszak trzeba, że ujawniony w niniejszej sprawie zespół (łańcuch) poszlak, rozumianych jako udowodnione fakty uboczne, prowadzi w drodze logicznego rozumowania, do stwierdzenia jedynej możliwej do przyjęcia – z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego – wersji zdarzenia, z której wynika, że to oskarżony dopuścił się, co najmniej przestępstwa pomocnictwa do oszustwa. Ustalenia faktyczne nie zawsze wszak muszą bezpośrednio wynikać z konkretnych dowodów. Mogą one także wypływać z nieodpartej logiki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli owa sytuacja jest tego rodzaju, że stanowi oczywistą przesłankę, na której podstawie doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, iż dane okoliczności faktyczne istotnie wystąpiły.

92 Uniewinnienia oskarżonego nie może też w żadnym stopniu przesądzać okoliczność, że wobec oskarżonego zapadały w innych postępowaniach wyroki uniewinniające. Faktem jest, że w innych postępowaniach zapadały wobec oskarżonego różne rozstrzygnięcia (zarówno uniewinnienia jak i skazania), jednakże w polskiej procedurze karnej obowiązuje zasada samodzielności jurysdykcyjnej (art. 8 § 1 k.p.k.), zgodnie z którą sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

93 Nie może być wreszcie mowy o ujemnej przesłance procesowej, w postaci powagi rzeczy osądzonej (Sąd Rejonowy powinien był zresztą w takiej sytuacji umorzyć postępowanie, czego przecież nie uczynił). Powoływanie się przez Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na wcześniejsze skazanie w sprawie II K 139/20 Sądu Rejonowego w Stalowej Woli jest chybione, gdyż sprawa ta dotyczyła zupełnie innych oszustw, natomiast z niniejszą sprawą łączy je jedynie osoba oskarżonego M. Z. i jego rachunku bankowego w M. (...).

94 Wniosek

95 o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

96 ☒ zasadny

97 ☐ częściowo zasadny

98 ☐ niezasadny

99 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

100 Z przyczyn podanych wyżej, Sąd odwoławczy nie mógł zgodzić się na utrzymanie w mocy wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Natomiast zgodnie z treścią art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Jedynym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji mogło być tylko uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

101 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

102 4.1.

103 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

104 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

105 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

106 5.1.1.

107 Przedmiot utrzymania w mocy

108 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

109 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

110 5.2.1.

111 Przedmiot i zakres zmiany

112 Zwięźle o powodach zmiany

113 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

114 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

115 5.3.1.1.1.

116 ☐ art. 439 k.p.k.

117 Zwięźle o powodach uchylenia

118 5.3.1.2.1.

119 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

120 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

121 Zwięźle o powodach uchylenia

122 5.3.1.3.1.

123 Konieczność umorzenia postępowania

124 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

125 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

126 5.3.1.4.1.

127 całość wyroku

128 ☒ art. 454 § 1 k.p.k.

129 Zwięźle o powodach uchylenia

130 Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzja Sądu meriti, co do wydania wyroku uniewinniającego wobec oskarżonego, była chybiona. W konsekwencji zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie. Zachodzi tu bowiem sytuacja, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k.

131 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

132 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien powtórzyć postępowanie dowodowe. Przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe koniecznym będzie oczywiście bezpośrednie przesłuchanie oskarżonego. Co do pozostałych osobowych źródeł dowodowych, Sąd Rejonowy może rozważyć zastosowanie art. 442 § 2 k.p.k. i poprzestać na (odczytaniu) ujawnieniu protokołów zeznań świadków.

133 Pamiętać należy, że o ile - w świetle art. 442 § 3 k.p.k. - sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany zapatrywaniami prawnymi oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez sąd wyższego rzędu, to zachowuje całkowitą autonomię w zakresie oceny dowodów, które weryfikuje w oparciu o własne przekonanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k., a także – co jest oczywiste – ma pełną możliwość poczynienia własnych ustaleń faktycznych, wynikających z przeprowadzonych dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2014 roku - V KK 144/14; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2009 roku - II KK 224/08).

134 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

135 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 6. Koszty Procesu

138 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

139 Przytoczyć okoliczności

140 2

141 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym przez obrońcę ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie § 2 i 4 ust 1 - 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. z dnia 30 listopada 2018 roku Dz.U. z 2019 r. poz. 18).

142 7. PODPIS

143 1.11. Granice zaskarżenia

144 Kolejny numer załącznika

145 1

146 Podmiot wnoszący apelację

147 prokurator

148 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

149 Całość wyroku

150 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

151 ☐ na korzyść

152 ☒ na niekorzyść

153 ☒ w całości

154 ☐ w części

155 ☐

156 co do winy

157 ☐

158 co do kary

159 ☐

160 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

161 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

162 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

163 ☐

164 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

165 ☐

166 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

167 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

168 ☐

169 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

170 ☒

171 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

172 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

173 ☐

174 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

175 ☐

176 art. 439 k.p.k.

177 ☐

178 brak zarzutów

179 0.1.1.4. Wnioski

180 ☒

181 uchylenie

182 ☐

183 zmiana