Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 lutego 2022 r., IV Ka 34/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 lutego 2022 r., IV Ka 34/22

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 34/22

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 29 października 2021 roku w sprawie II K 807/19

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☐

48 uchylenie

49 ☒

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

62 Lp.

63 Oskarżony

64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

65 Dowód

66 Numer karty

67 2.1.2.1.

68 1.6. Ocena dowodów

69 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

70 Lp. faktu z pkt 2.1.1

71 Dowód

72 Zwięźle o powodach uznania dowodu

73 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

74 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

75 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

76 Dowód

77 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

78 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

79 Lp.

80 Zarzut

81 3.1.

82 Powiązane ze sobą zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy przepisów postępowania, wszystkie związane z brakiem ustalenia, iż oskarżony miał w chwili czynu zniesioną bądź w stopniu znacznym ograniczoną poczytalność.

83 ☐ zasadny

84 ☐ częściowo zasadny

85 ☒ niezasadny

86 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

87 Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, w szczególności w zakresie poczytalności oskarżonego i słusznie oparł się na przeprowadzonych w sprawie opiniach psychiatrycznych. Wynika z nich niezbicie, że oskarżony miał zachowaną poczytalność w chwili przypisanego mu czynu. Biegli w swych opiniach odnosili się do dokumentacji medycznej składanej przez oskarżonego i do opinii prywatnych. Dowody te zatem nie zostały pominięte, a tym samym kolejne wnioski dowodowe obrońcy i oskarżonego zmierzające do uzyskania opinii innych biegłych psychiatrów słusznie zostały oddalone, nie zachodziły powiem przesłanki z art. 201 kpk nakazujące sięganie po opinię innych biegłych. Zarzuty co do rzetelności opinii psychiatrycznej opierające się na twierdzeniu oskarżonego, jakoby nie był zbadany tylko pobieżnie rozpytany są oczywiście bezpodstawne, co wynika chociażby z treści samej opinii zawierającej obszerny i drobiazgowy zapis wywiadu z oskarżonym ( a przecież zapis ten odzwierciedla tylko część pracy diagnostycznej biegłych). Nie ma znaczenia, że ci sami biegli opiniowali w innej sytuacji oskarżonego wiele lat temu ( w roku 2013), albowiem w tej sprawie badali go ponownie i odnosili się do stanu zdrowia oskarżonego w czasie czynu ( który miał miejsce we wrześniu 2018 roku) i w czasie trwania postępowania w niniejszej sprawie. Zatem nie doszło do naruszenia zasady obiektywizmu. Niezrozumiałe są wręcz wywody, jakoby błędem biegłych było opieranie się na wynikach długotrwałej obserwacji oskarżonego w warunkach szpitalnych, skoro jest to najlepsza metoda diagnostyczna pozwalająca na wykrycie ewentualnej symulacji oskarżonego. I tu docieramy do sedna sprawy - otóż oskarżony ewidentnie symuluje choroby psychiatryczne dążąc do umorzenia postępowania, albowiem sygnalizuje werbalnie symptomy dwóch różnych chorób, które wykluczają się wzajemnie. W czasie obserwacji psychiatrycznej oskarżonemu nie podawano leków, co powinno doprowadzić do nasilenia się objawów chorobowych - gdyby oczywiście oskarżony chory był - ale nic takiego nie miało miejsca. Co do przyjmowania leków, to obrońca powołuje się na to, co powiedział w czasie konsultacji jakiemuś lekarzowi sam oskarżony ( powiedział mu to co chciał), a biegli opierali się na bezwpływowej dokumentacji szpitalnej z obserwacji oskarżonego.

88 Wniosek

89 O zmianę wyroku ( obrońca nie sformułował dokładnie o jaką zmianę mu chodzi, z treści apelacji wywieść można, że chodziło mu u umorzenie postępowania w związku z lansowaną tezą o niepoczytalności oskarżonego) ewentualnie uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania.

90 ☐ zasadny

91 ☐ częściowo zasadny

92 ☒ niezasadny

93 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

94 Wyrok jest słuszny, a zarzuty apelacji bezzasadne, co było powyżej omówione.

95 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

96 4.1.

97 Zmieniono kwalifikację i opis czynu poprzez eliminację znamion z art. 180 a kk - a tym samym jako wyłączną podstawę skazania i kary wskazano art. 244 kk.

98 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

99 Zagadnienie kumulatywnej kwalifikacji z art. 244 kk i art. 180 a kk w zw. z art. 11 § 2 kk wzbudza kontrowersje, być może dlatego, że kwalifikacja taka jest możliwa - ale nie zawsze ( są sytuacje, w której dojdzie do konsumpcji art. 180 a kk), zatem w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim czytelnik znajdzie wyroki w których taką kwalifikację zaaprobowano oraz takie, w których ją zmieniano - ale tylko uważny czytelnik dostrzeże, że nie ma w tym sprzeczności, gdyż wszystko zależy od okoliczności faktycznych danej sprawy. Poniżej omówione zostaną te dwie sytuacje.

100 Co do pierwszej sytuacji- jeżeli powodem orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz wydania decyzji administracyjnej cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów j est to samo zdarzenie faktyczne polegające na wyczerpaniu dyspozycji art. 178 a § 1 kk i następnie skazaniu za ten czyn i orzeczeniu w związku z tym w/w zakazu, a w konsekwencji tego zakazu wydanie w/w decyzji, w razie ponownego prowadzenia przez oskarżonego pojazdu mechanicznego w okresie obowiązywania tego zakazu i tej decyzji nie dochodzi do wyczerpania kumulatywnie znamion art. 244 kk i art. 180 a kk w zw. z art. 11 § 2 kk, albowiem dyspozycja art. 180 a kk ulegnie eliminacji na zasadzie konsumpcji przez pierwotną w tej sytuacji normę art. 244 kk.

101 Idealny przykład takiej sytuacji mamy w tej sprawie. Fundamentem ( pierwotną przyczyną) orzeczenia zarówno zakazu prowadzenia pojazdów jak i decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami było to samo zdarzenie, polegające na tym, że oskarżony w dniach 6 maja 2013 roku i 16 maja 2013 roku w O. prowadził pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, co uznano za ciąg przestępstw z art. 178 a § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i za ten ciąg przestępstw wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 14 lutego 2014 roku w sprawie VII K 1104/13 orzeczono oskarżonemu m. in zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 8 lat ( wyrok k. 12 - 13). Następnie z tego - i tylko z tego powodu Prezydent O. wydał w dniu 10 czerwca 2014 roku decyzję administracyjną o cofnięciu oskarżonemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych ( decyzja k. 6). Z uzasadnienia tej decyzji wprost wynika, że jedynym powodem jej wydania jest wcześniejsze orzeczenie w/w wyrokiem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zatem wydanie tej decyzji było wtórne w stosunku do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, ni e wiązało się z żadnym dodatkowym działaniem oskarżonego i było automatyczną konsekwencją orzeczonego zakazu wynikającą z mocy prawa. Skoro tak, to w tej sytuacji, gdy oskarżony w okresie obowiązywania tej decyzji i tego zakazu prowadził pojazd mechaniczny, wyczerpał jedynie dyspozycję art. 244 kk, albowiem zastosowanie dodatkowo kwalifikacji z art. 180 a kk doprowadzałoby niejako do zdublowania konsekwencji prawnych wynikających z jednego popełnionego w przeszłości przestępstwa.

102 Podobny pogląd dotyczący możliwości zastosowania w omawianej sytuacji jedynie kwalifikacji z art. 244 kk na zasadzie konsumpcji wyrażono również w doktrynie ( tak

103 M. Banaś-Grabek, B. Gadecki, J. Karnat, Kodeks karny. Część szczególna. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 149;art. 150;art. 151;art. 152;art. 153;art. 154;art. 155;art. 156;art. 157;art. 158;art. 159;art. 160;art. 161;art. 162;art. 163;art. 164;art. 165;art. 166;art. 167;art. 168;art. 169;art. 170;art. 171;art. 172;art. 173;art. 174;art. 175;art. 176;art. 177;art. 178;art. 179;art. 180;art. 181;art. 182;art. 183;art. 184;art. 185;art. 186;art. 187;art. 188;art. 189;art. 190;art. 191;art. 192;art. 193;art. 194;art. 195;art. 196;art. 197;art. 198;art. 199;art. 200;art. 201;art. 202;art. 203;art. 204;art. 205;art. 206;art. 207;art. 208;art. 209;art. 210;art. 211;art. 212;art. 213;art. 214;art. 215;art. 216;art. 217;art. 218;art. 219;art. 220;art. 221;art. 222;art. 223;art. 224;art. 225;art. 226;art. 227;art. 228;art. 229;art. 230;art. 231;art. 232;art. 233;art. 234;art. 235;art. 236;art. 237;art. 238;art. 239;art. 240;art. 241;art. 242;art. 243;art. 244;art. 245;art. 246;art. 247;art. 248)">Art. 148–251. Komentarz, Warszawa 2020).

104 Co do drugiej sytuacji- jeżeli powodem orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz wydania decyzji administracyjnej cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów są różne zdarzenia faktyczn e, w razie prowadzenia przez oskarżonego pojazdu mechanicznego w okresie obowiązywania tego zakazu i tej decyzji dochodzi do wyczerpania kumulatywnie znamion art. 244 kk i art. 180 a kk w zw. z art. 11 § 2 kk.

105 Przykład takiej sytuacji odnajdziemy właśnie w sprawie na kanwie której wydany został wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 czerwca 2021 roku w sprawie IV Ka 276/21 - na który powoływał się Sąd Rejonowy w swoim uzasadnieniu ( tylko powoływał się błędnie - aczkolwiek na usprawiedliwienie Sądu Rejonowego przyznać należy, że omawiane właśnie zagadnienie prawne nie było w uzasadnieniu do tamtego wyroku tak wyeksponowane z tej prostej przyczyny, że w tamtej sprawie nie było takiej potrzeby, gdyż ani nie wniesiono takich zarzutów, ani nie zaszła konieczność poruszania tej kwestii z urzędu, gdyż doszło do utrzymania wyroku, zaś apelacja nie dotyczyła kwalifikacji ). W tamtej sprawie do wydania decyzji administracyjnej cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych doszło z innych powodów niż zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, następnie oskarżony nie mający zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych prowadził taki pojazd wbrew tej decyzji, czym wyczerpał dyspozycję art. 180 a kk i za co został skazany oraz za co orzeczono mu na podstawie art. 42 § 1 a pkt 1 kk zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a po jakimś czasie ponowne prowadził taki pojazd, tym razem naruszając zarówno dopiero co orzeczony zakaz, jak i wydaną wcześniej z innych powodów decyzję. Mówiąc w pewnym czytelnym uproszczeniu - w tej sytuacji oskarżony czym innym "zasłużył sobie" na wydanie decyzji cofającej uprawnienia, a czym innym na orzeczenie zakazu. Dlatego, aby w pełni oddać zawartość kryminologiczną jego ponownego czynu, należało zastosować kumulatywną kwalifikację z art. 244 kk i art. 180 a kk w zw. z art. 11 § 2 kk.

106 W przedmiotowej sprawie mieliśmy do czynienia z pierwszą z omawianych sytuacji - co wyżej wykazano i co spowodowało zmianę wyroku z urzędu na korzyść oskarżonego. Zmiana ta nie pociągnęła dalszych konsekwencji, albowiem Sąd Rejonowy w punkcie 2 zaskarżonego wyroku orzeczenie o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wydał na podstawie art. 42 § 1a pkt 2 kk ( a więc odwołującym się do skazana za czyn z art. 244 kk), zaś co do wymiaru orzeczonej kary i środka karnego, to i tak są one jak na okoliczności popełnionego przez oskarżonego czynu niskie i Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do ich łagodzenia mimo zmiany kwalifikacji.

107 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

108 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

109 5.1.1.

110 Przedmiot utrzymania w mocy

111 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

112 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

113 5.2.1.

114 Przedmiot i zakres zmiany

115 Zmieniono kwalifikację i opis czynu poprzez eliminację znamion z art. 180 a kk - a tym samym jako wyłączną podstawę skazania i kary wskazano art. 244 kk.

116 Zwięźle o powodach zmiany

117 Było to omawiane.

118 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

119 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

120 5.3.1.1.1.

121 ☐ art. 439 k.p.k.

122 Zwięźle o powodach uchylenia

123 5.3.1.2.1.

124 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

125 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

126 Zwięźle o powodach uchylenia

127 5.3.1.3.1.

128 Konieczność umorzenia postępowania

129 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

130 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

131 5.3.1.4.1.

132 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

133 Zwięźle o powodach uchylenia

134 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

135 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

136 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

137 Przytoczyć okoliczności

138 6. Koszty Procesu

139 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

140 Przytoczyć okoliczności

141 3

142 Zasądzono wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu według stawek minimalnych.

143 4

144 Na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych, albowiem z uwagi na niskie dochody nie byłby ich w stanie ponieść bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania swojej osoby.

145 7. PODPIS

146 1.11. Granice zaskarżenia

147 Kolejny numer załącznika

148 1

149 Podmiot wnoszący apelację

150 obrońca

151 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

152 wyrok skazujący

153 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

154 ☒ na korzyść

155 ☐ na niekorzyść

156 ☒ w całości

157 ☐ w części

158 ☐

159 co do winy

160 ☐

161 co do kary

162 ☐

163 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

164 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

165 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

166 ☐

167 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

168 ☐

169 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

170 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

171 ☒

172 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

173 ☒

174 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

175 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

176 ☐

177 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

178 ☐

179 art. 439 k.p.k.

180 ☐

181 brak zarzutów

182 0.1.1.4. Wnioski

183 ☐

184 uchylenie

185 ☒

186 zmiana