Postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 marca 2025 r., V Ko 77/25

postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 marca 2025 r., V Ko 77/25

Tekst

1 Sygnatura akt V Ko 77/25

POSTANOWIENIE

2 27 marca 2025 roku

3 Sąd Okręgowy w Łodzi V Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Michał Błoński

5 Protokolant: Sylwia Kurek

6 pod nieobecność prokuratora

7 po rozpoznaniu w sprawie B. W. i innych

8 oskarżonych o czyn z art. 229 § 1 i 3 k.k. i inne

9 wniosku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 3 marca 2025 roku

10 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi i Sądem Rejonowym w Białymstoku

11 w przedmiocie właściwości miejscowej

12 na podstawie art. 38 § 1 k.p.k.

13 postanawia:

14 rozstrzygnąć spór o właściwość wskazując, że właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy jest Sąd Rejonowy w Cieszynie i przekazać sprawę IV K 1010/24 temu sądowi do merytorycznego rozpoznania.

Uzasadnienie

15 Do Sądu Rejonowego w Białymstoku wpłynął akt oskarżenia przeciwko B. W. i 35 innym oskarżonym o czyny m.in. z art. 229 § 1 i 3 k.k., który został następnie przekazany do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.

16 W akcie oskarżenia, jako podstawę prawną ustalenia właściwości miejscowej sądu wskazano art. 24 § 1 k.p.k. i art. 31 § 3 k.p.k. przyjmując jako takową miejsce ujawnienia przestępstw popełnionych przez oskarżonego B. W. oraz siedzibę firmy (...), która go zatrudniała.

17 Postanowieniem z 3 marca 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia

18 w Łodzi na mocy art. 38 § 1 k.p.k. wszczął spór o właściwość miejscową z Sądem Rejonowym w Białymstoku domagając się ustalenia, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd Rejonowy w Cieszynie. Swoje stanowisko sąd wszczynający spór uzasadnił tym, że z aktu oskarżenia wynika, iż czyn popełniony

19 w W. był chronologicznie pierwszy.

20 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

21 Wystąpienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi o stwierdzenie jego niewłaściwości miejscowej i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Cieszynie jest zasadne.

22 Wskazać należy, że sądem właściwym miejscowo – stosownie do treści art. 31 § 1 k.p.k. jest sąd, w okręgu którego popełniono przestępstwo, zaś zgodnie z treścią art. 6 § 2 k.k. czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić.

23 W realiach niniejszej sprawy nie da się wprost ustalić właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 31 § 1 k.p.k., gdyż w przedmiotowej sprawie jest więcej niż jedno miejsce, w których popełniono przestępstwa. Zastosowanie kryterium pomocniczego

24 z art. 31 § 3 k.p.k. również nie prowadzi do jednoznacznych wniosków, albowiem wprawdzie jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, to właściwy jest ten sąd, w okręgu którego wszczęto postępowanie przygotowawcze, ale w niniejszej sprawie postępowanie przygotowawcze wszczęto w B., ale tam nie popełniono żadnego z przestępstw, będących przedmiotem niniejszego postępowania. Jednocześnie nie można przejść do kryteriów pomocniczych z art. 32 k.p.k., gdyż warunkiem jego zastosowania jest zaistnienie sytuacji, w której nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, a taki przypadek nie zachodzi, bo miejsca popełnienia przestępstwa są ustalone, a problem dotyczy właściwości miejscowej sądu. Reguły

25 z art. 31 § 3 k.p.k. jak i z art. 32 § 1 k.p.k. nie będą mogły być tu wprost zastosowane.

26 We wskazanej sytuacji możliwe są do przyjęcia różne koncepcje.

27 Po pierwsze, prokurator kieruje akt oskarżenia do jednego z sądów właściwych miejscowo dla któregokolwiek z zarzucanych przestępstw. Koncepcja ta zakłada swoistą uznaniowość oskarżyciela, który poprzez wniesienie skargi wywołuje stan utrwalenia właściwości sądu.

28 Po drugie, sądem właściwym do rozpoznania sprawy powinien być ten sąd,

29 w okręgu którego popełniono chronologicznie pierwsze przestępstwo spośród zarzuconych sprawcy.

30 Po trzecie, o właściwości miejscowej powinna decydować waga czynów zarzucanych oskarżonemu. Oznacza to, że sprawa powinna być wniesiona do tego sądu, w którego okręgu popełniono czyn zagrożony karą najsurowszą, a w przypadku gdyby sprawca popełnił kilka czynów zagrożonych taką sama karą albo kilka tożsamych czynów, wówczas wniesienie skargi do któregokolwiek z tych sądów powodowałoby utrwalenie właściwości sądu. Można dodatkowo założyć, że w niniejszej sytuacji kryterium uzupełniającym powinno być ustalenie, który z tych czynów został popełniony najwcześniej, i wówczas do tego sądu należałoby skierować akt oskarżenia.

31 Po czwarte, o właściwości miejscowej sądu powinna przesądzać liczba osób, które należy wezwać na rozprawę w związku z poszczególnymi czynami zarzucanymi sprawcy. Jeżeli w zakresie określonego czynu należy wezwać najwięcej osób, to skarga powinna być skierowana do tegoż sądu, gdyż uzasadnione to jest względami ekonomiki procesowej.

32 Po piąte, sąd, do którego skierowano akt oskarżenia w sprawie sprawcy oskarżonego o kilka przestępstw, w zakresie, w którym nie jest właściwy miejscowo, może wyłączyć sprawę co do tych czynów i przekazać je do rozpoznania sądom właściwym miejscowo. Koncepcji tej sprzeciwia się jednak dyspozycja art. 33 § 1 k.p.k. w zw. z art. 34 § 2 k.p.k. nakazująca rozpoznanie tych czynów w jednym postępowaniu, choć nie jest to reguła bezwzględna. Można bowiem stanąć na stanowisku, że we wskazanym przypadku zaistnieć mogą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie sprawy, co będzie uzasadniało jednak wyłączenie sprawy o poszczególne czyny

33 i przekazanie ich według właściwości ogólnej (art. 34 § 3 k.p.k.). Może to być zasadne w szczególności, gdy sprawca został oskarżony o popełnienie kilku czynów, które nie pozostają ze sobą w związku, a świadkowie, którzy mają zostać wezwani na rozprawę, zamieszkujący w miejscowościach, gdzie sprawca popełniał przestępstwa, mają składać zeznania co do czynów, dokonanych w tych miejscowościach, i nie posiadają żadnej wiedzy w zakresie pozostałych czynów

34 Wydaje się, że oprócz piątej koncepcji, która w wyjątkowych przypadkach może znajdować uzasadnienie, należałoby opowiedzieć się za drugim rozwiązaniem. Charakteryzuje się ono przejrzystością, obiektywizmem, brakiem uznaniowości po stronie organów postępowania przygotowawczego i ogranicza możliwość wszczynania sporów kompetencyjnych, które oddalają w czasie merytoryczne rozpoznanie sprawy, koncentrując się na aspektach dla stron w istocie drugorzędnych i utrudniających realizację postulatu rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nie oznacza to, że sąd, do którego sprawa została skierowana, nie może wystąpić do sądu wyższego rzędu, jeżeli stwierdzi zaistnienie np. przesłanek z art. 36 k.p.k. Zaletą drugiej koncepcji jest też i to, że pozostaje ona w zgodzie z rozwiązaniem przewidzianym przez ustawodawcę, który nakazuje brać pod uwagę w pierwszej kolejności miejsce popełnienia przestępstwa,

35 z tym że kryterium uzupełniającym jest czas popełnienia przestępstwa. Znaczenie kryterium temporalnego znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 6 § 1 k.k., dlatego przyjęcie tego wyznacznika należy uznać za słuszne i dlatego orzeczono jak w sentencji.