Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2026 r., III Ca 2655/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2026 r., III Ca 2655/25

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 2655/25

Uzasadnienie

2 Pozwem z 3 lutego 2025 roku powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o zasądzenie na rzecz powoda solidarnie od pozwanych kwoty 6.411,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty: 2.831,67 zł od 1 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty,

3 3.601,32 zł od 1 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty, 8,50 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.

4 W uzasadnieniu wskazano, że pozwanym przysługiwał wspólnie udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w X., przy

5 (...). Pozwani z dniem 1 stycznia 2019 roku stali się z mocy prawa współwłaścicielami w/w nieruchomości. Z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności pozwani zobowiązani byli do wnoszenia na rzecz powoda opłat rocznych w kwocie 2.831,67 zł począwszy od 2023 roku. W 2024 roku nastąpiła waloryzacja opłaty rocznej i wynosiła ona 3.601,32 zł. Opłatę pozwani powinni wnieść do 31 marca każdego roku. Pozwani nie dokonali płatności w/w opłaty w roku 2023 i 2024.

6 14 kwietnia 2025 roku wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

7 W sprzeciwie od nakazu zapłaty z 7 maja 2025 roku pozwani, reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyli wydany nakaz zapłaty w całości i wnieśli o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania.

8 W uzasadnieniu wskazano, że pisma powoda kierowane do pozwanych wysyłane były na adresy, pod którym pozwani nie zamieszkują. Z uwagi na powyższe pozwani nie dali podstaw do wytoczenia powództwa.

9 Pismem z 23 czerwca 2025 roku powód cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 6.432,99 zł w związku z zapłatą przez pozwanych w dniu 8 maja 2025 roku należności głównej. Ponadto powód popierał powództwo co do zasądzenia na jego rzecz zadanych odsetek, kwoty 8,50 zł oraz kosztów procesu.

10 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi -Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt II C 513/25 :

11 1. umorzył postępowanie co do kwoty 6.432,99 zł;

12 2. zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda:

13 a. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 2.831,67 zł od 1 czerwca 2023 roku do 6 maja 2025 roku;

14 b. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 3.601,32 zł od 1 kwietnia 2024 roku do 6 maja 2025 roku.

15 3. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

16 4. zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 2.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

17 Apelację od powyższego wyroku wywiedli pozwani – R. T. i S. T. – zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 2 ppkt a i b oraz pkt 4 wyroku. Powyższemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła:

18 I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

19 1. art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 139 § 1 k.p.c. - poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że korespondencja kierowana przez powoda na adres, pod którym pozwani już nie zamieszkiwali, wywołała skutki prawne doręczenia, mimo że powód dysponował wiedzą o ustanowieniu przez pozwanych profesjonalnego pełnomocnika i jego adresie do doręczeń, adresie e-mail oraz numerze telefonu;

20 2. art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w szczególności pisma pełnomocnika pozwanych z dnia 21 czerwca 2022 r., z którego jednoznacznie wynika, że Powód został powiadomiony o istnieniu pełnomocnika i jego adresie do korespondencji oraz że Powodowi wprost wskazano, iż w sprawie naliczenia opłaty przekształceniowej w przypadku pytań bądź wątpliwości kontakt ma następować na dane pełnomocnika;

21 II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

22 1. art. 455 k.c. w zw. z art. 481 §1 k.c. - poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda stało się wymagalne, mimo że nie rozpoczął biegu termin do zapłaty z uwagi na brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o wysokości opłaty, co bezpośrednio wiązało się z przyjęciem że Pozwani pozostawali w opóźnieniu w zapłacie opłaty przekształceniowej;

23 2. art. 60 w zw. z art. 61 k.c. - przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że oświadczenie powoda o ustaleniu opłaty zostało złożone pozwanym skutecznie, mimo że nie doszło ono do ich wiadomości ani do wiadomości ustanowionego pełnomocnika;

24 3. art. 5 k.c. - poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że dochodzenie odsetek od osób, które zapłaciły należność główną niezwłocznie po uzyskaniu rzeczywistej informacji o jej wymagalności, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa podmiotowego;

25 W konkluzji skarżący wniósł o:

26 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania przed Sądem 1 instancji oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych;

27 2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów niniejszego postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

28 W toku rozprawy apelacyjnej 17 czerwca 2026 powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanych. W pozostałym zakresie do zamknięcia rozprawy apelacyjnej nie zmieniono stanowisk w sprawie.

29 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

30 Apelacja pozwanych okazała się zasadna, co skutkowało zmianą w zaskarżonym zakresie orzeczenia Sądu I instancji w punktach 2, 3 i 4.

31 Podniesione przez skarżących w apelacji zarzuty okazały się zasadne.

32 W zakresie przepisów postępowania apelujący zarzucili Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 139 § 1 k.p.c.

33 Zasługiwał na przyznanie mu waloru zasadności zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w szczególności pisma pełnomocnika pozwanych z dnia 21 czerwca 2022 r., z którego jednoznacznie wynika, że powód został powiadomiony o istnieniu pełnomocnika i jego adresie do korespondencji oraz że powodowi wprost wskazano, iż w sprawie naliczenia opłaty przekształceniowej w przypadku pytań bądź wątpliwości kontakt ma następować na dane pełnomocnika. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie jest zasadny w sytuacji, gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji odpowiada dyrektywom wskazanym w przywołanym przepisie, a stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony, a niekwestionowanych przez żadną z nich. Sąd Okręgowy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, pomijając fakt ustanowienia przez pozwanych pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Wobec nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego, dokonana przez Sąd I instancji subsumpcja obarczona była nieprawidłowością.

34 Zarzut naruszenia art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 139 § 1 k.p.c. – poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że korespondencja kierowana przez powoda na adres, pod którym pozwani już nie zamieszkiwali, wywołała skutki prawne doręczenia – okazał się zasadny. Apelujący wskazali, że powód został powiadomiony o istnieniu pełnomocnika i jego adresie do korespondencji oraz że powodowi wprost wskazano, iż w sprawie naliczenia opłaty przekształceniowej w przypadku pytań bądź wątpliwości kontakt ma następować na dane pełnomocnika. W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy nieprawidłowo uznał, że powód nie miał obowiązku kierowania korespondencji w zakresie ustalenia opłaty przekształceniowej na adres pełnomocnika pozwanych. W tym zakresie zastosowanie mają przepisy postępowania administracyjnego, przy czym wobec ustanowienia przez pozwanych pełnomocnika nie znajdzie zastosowania sankcja z art. 41 § 2 k.p.a., bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią lex specialis w stosunku do regulacji cywilnoprawnych.

35 Jak stanowi art. 40 § 2 zdanie I k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Linia orzecznicza Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie tego zagadnienia jest utrwalona. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym również orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie (Wyrok NSA z 23.02.2022 r., II OSK 2883/20, LEX nr 3333569.). Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien on mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (Postanowienie SN z 9.12.1993 r., III ARN 63/93, LEX nr 1400140.). Doręczenie rozstrzygnięcia bezpośrednio stronie, w sytuacji gdy działa za nią w postępowaniu pełnomocnik, nie wywołuje zatem żadnych skutków prawnych. Należy przy tym podkreślić, że przy ocenie prawidłowości i skuteczności doręczenia ustawodawca nie wprowadził przesłanki "braku dla strony ujemnych skutków procesowych". W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją, gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 40 § 2 k.p.a uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (Wyrok NSA z 14.02.2025 r., I GSK 1064/21, LEX nr 3841927.). Przepisy postępowania pełnią funkcję gwarancyjną przede wszystkim w stosunku do strony postępowania. Dotyczy to unormowań nakładających określone obowiązki na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie. Owa funkcja gwarancyjna jest szczególnie widoczna w zakresie przepisów regulujących doręczenia (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18, (...) 2019, Nr 4, poz. 55). Mimo zawiadomienia powoda o ustanowieniu przez pozwanych pełnomocnika, oraz wskazaniu przez pełnomocnika adresu korespondencyjnego powód kierował korespondencję na adres pozwanych, pod którym pozwani nie zamieszkiwali. Zważywszy na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, by skutki błędu organu administracyjnego w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania. W konkluzji Sąd Okręgowy uznał zasadność przywołanego w tym akapicie zarzutu.

36 Ze względu na brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o wysokości opłaty przeszktałceniowej za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 §1 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda stało się wymagalne. Zgodnie z art. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W realiach niniejszej sprawy w ogóle nie doszło do wezwania dłużnika do zapłaty. W konsekwencji niedoręczenia pozwanym działającym przez pełnomocnika zawiadomienia ustalającego wysokość rocznej opłaty przekształceniowej, nie można wywnioskować, że zaczął biec termin do uiszczenia należności pieniężnej, a zatem nie można stwierdzić, że pozwani pozostawali w opóźnieniu.

37 W świetle poczynionych wyżej rozważań, które skonkludować należy stwierdzeniem, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jako lex specialis mają pierwszeństwo przed przepisami materialnego prawa cywilnego, Sąd Odwoławczy za bezprzedmiotowe uznał rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 60 w zw. z art. 61 k.c. Skuteczność doręczenia przez powoda zaświadczenia o ustaleniu oraz zwaloryzowaniu rocznej opłaty przekształceniowej należy rozpatrywać przez pryzmat przepisów regulujących doręczenia w postępowaniu administracyjnym. Przepisy cywilnoprawne dotyczące składania oświadczeń woli nie mają w tym zakresie zastosowania. Niemniej Sąd Okręgowy w rozważaniach przedstawionych wyżej przesądził o nieskuteczności doręczenia stronie powodowej zaświadczenia o opłacie rocznej.

38 Zasadny był również zarzut naruszenia art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że dochodzenie odsetek od osób, które zapłaciły należność główną niezwłocznie po uzyskaniu rzeczywistej informacji o jej wymagalności, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Należało przyznać rację skarżącym. Sąd Rejonowy zasądzając odsetki ustawowe za opóźnienie pominął fakt, iż pozwani po rzeczywistym powzięciu informacji, tj. po statecznym dotarciu do nich zawiadomienia o opłacie rocznej, niezwłocznie uiścili należną opłatę publicznoprawną. Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od momentu przyjęcia fikcji doręczenia pozwanym zaświadczenia było niesłuszne i naruszało zasady współżycia społecznego. Przepis art. 5 k.c. służy nie korekcie norm prawa materialnego, a zapewnieniu, by poszczególne prawa podmiotowe prawa cywilnego były wykonywane zgodnie z ich społeczno-gospodarczym celem oraz zasadami współżycia społecznego (Wyrok SN z 18.12.2025 r., II CSKP 229/24, LEX nr 4109245.). Zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (Wyrok SN z 22.11.1994 r., II CRN 127/94, LEX nr 82293.). W ocenie Sądu Okręgowego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie zasądzenia odsetek za opóźnienie od dat, których Sąd nieprawidłowo przyjął fikcję doręczenia było nieprawidłowe. Powód zaś żądając odsetek od tych samych dat (naruszając przy tym przepisy k.p.a.), a wobec faktu uiszczenia przez pozwanych opłaty publicznoprawnej niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią zawiadomienia ustalającego kwotę opłaty rocznej, wykonywał swoje prawo w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

39 Konkludując wszystkie powyższe rozważania, Sąd Okręgowy w niniejszym składzie nie znalazł materialnoprawnych podstaw do uwzględnienia powództwa powoda, dlatego zostało ono oddalone.

40 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., apelacja doprowadziła do zmiany wydanego postanowienia w pkt. 2, 3 i 4 zaskarżonego wyroku.

41 O kosztach postępowania przed Sądem I instancji orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na koszty postępowania pozwanych złożyło się 1817 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej (§ 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo. Powód obowiązany jest zwrócić te koszty w całości pozwanym do ich małżeńskiej wspólności majątkowej, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1¹ k.p.c.).

42 O kosztach postępowania apelacyjnego w punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego pozwanych złożyło się 135 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym (§ 2 pkt 2, § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz opłata od apelacji w kwocie 100 zł. Powód obowiązany jest zwrócić te koszty w całości pozwanym do ich małżeńskiej wspólności majątkowej, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1¹ w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).